Кіріспе

Американдық шахмат гроссмейстері

Эндрю Иден Солтис (28 мамыр 1947 жылы туған) – американдық шахмат гроссмейстері, автор және бағаншы. 2011 жылдың қыркүйегінде ол АҚШ Шахмат Даңқы залына енгізілді.

Шахматтық мансабы

Солтис шахмат фигураларының қалай қозғалатынын 10 жасында, өскен жері – Квинс штатының Астория қаласындағы кітапханада шахмат ойнауды үйрену туралы кітапты тауып алғанда білді. Ол 14 жасқа келгенге дейін бұл ойынға ешқандай қызығушылық танытпады, сосын Астория шахмат клубына, одан кейін Маршалл шахмат клубына қосылып, 1961 жылғы Нью-Йорк қаласының жасөспірімдер чемпионатындағы алғашқы турниріне қатысты.

Турнирлер мен чемпионаттар

1970 жылы Солтис 17-ші студенттер командалық әлем чемпионатында АҚШ командасының екінші тақтасында ойнап, алтын медаль жеңіп алды және жалпы есеп бойынша үздік нәтиже – 8–1 тең түсті. Ол сондай-ақ 14-ші және 18-ші студенттер командалық әлем чемпионаттарында күміс медаль жеңген АҚШ командасының құрамында болды. Солтис 1972 жылы Италиядағы Реджио-Эмилия қаласында өткен халықаралық турнирде жеңіске жетті және екі жылдан кейін Халықаралық шебер атағын иеленді. 1977 және 1980 жылдары Нью-Йорктегі халықаралық турнирлерде бірінші орын алғандығының нәтижесінде 1980 жылы Халықаралық гроссмейстер атағын алды. Солтис беделді Маршалл шахмат клубының чемпионатында рекордтық тоғыз рет жеңімпаз атанды: 1967, 1969, 1970, 1971, 1974, 1977, 1979, 1986 және 1989 жылдары. Ол сонымен қатар 1974, 1977, 1978 және 1983 жылдары төрт АҚШ (жабық) чемпионатында бақ сынасты. Солтис 1977 және 1982 жылғы АҚШ ашық чемпионаттарында бірінші орынды бөлісіп жеңді. Солтис 2002 жылдан бері турнирлерде қатыспайды. Ол 1971 жылғы қаңтарда әлемдегі 74-ші рейтингілі шахматшы ретінде ең жақсы деңгейіне жетті.

Жазушы және автор

Ол 1972 жылдан бері "Нью-Йорк Пост" газеті үшін апта сайын шахмат туралы мақала жазады. Оның 1979 жылы АҚШ Шахмат федерациясының ресми басылымы "Chess Life" журналында "Chess to Enjoy" атты ай сайынғы бағаны жарық көрді және ол бұл журналдағы ең ұзақ жүрген баған болып табылады. Ол 1988 және 2002 жылдары Америка шахмат журналистерінің таңдауы бойынша "Жылдың шахмат журналисі" атағын алды. Солтис 20 ғасырда халықаралық гроссмейстер атағын алған, бірақ кәсіби шахматшы болмаған америкалықтардың санаулы бірі болды. Ол 1969 жылдан 2014 жылы зейнетке шыққанға дейін "Нью-Йорк Пост" газетінде жаңалықтар тілшісі және редакторы болып жұмыс істеді. Зейнетке шыққаннан кейін де ол "Post" газеті үшін апта сайынғы шахмат мақалаларын жаза берді. Ол шахмат туралы 100-ден астам кітаптың авторы немесе бірлескен авторы, сондай-ақ шахматқа арналған монографиялардың авторы болып саналады. Оның кітаптары испан, француз, неміс, итальян және поляк тілдеріне аударылған. 2014 жылы оның "Михаил Ботвинник: Әлем чемпионының өмірі мен ойындары" атты еңбегі Америка шахмат журналистері мен Англия шахмат федерациясының "Жыл кітабы" деп танылды. Оның кітаптары үшін тағы бір марапат – 1994 жылы Фрэнк Маршаллға арналған Ұлыбритания шахмат федерациясының сыйлығы, АҚШ чемпионы, және 2006 жылы "Кеймер сыйлығы" – "Кеңес шахматы 1917–1991" және 2006 жылы "Неліктен Ласкер маңызды" кітаптары үшін берілді.

Мұра

Ол Сицилиялық айдаһардың Югославиялық шабуылының Сольтис вариациясымен танымал, ол 1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 g6 6. Be3 Bg7 7. f3 0-0 8. Qd2 Nc6 9. Bc4 Bd7 10. 0-0 Rc8 11. Bb3 Ne5 12. h4 h5 қозғалысымен сипатталады. Бұрынғы тәжірибе көрсеткендей, егер ол 13. h5-ке рұқсат берсе, қараның шайқасқа түсу мүмкіндігі артады. Ол шахмат ашылуларына, мысалы, Нимзо-Ларсен шабуылы, Балтық қорғанысы және Камелеон Сицилиясы сияқты атаулар берді. "Пешка құрылымы шахматы" кітабында Марко секірісі және Болеславский ойығы сияқты пешка құрылымдары мен қозғалыстарының бірнеше атаулары танымал болды. Ол "Шахматты оңай оқу" еңбегінде орысша "приём" шахмат терминін ағылшын тіліндегі әдебиетке енгізді.

Жеке өмір

Солтис 1969 жылы Нью-Йорк қалалық колледжін бітірген. 1981 жылдан бері ол Марси Солтисқа үйленген, ол да журналист және турнирлік шахматшы.