Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тейдзиро Тоёда (豊田 貞次郎) – 1941 жылы Сыртқы істер министрі болған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық теңіз күштерінің адмиралы қызметін атқарған карьералық теңіз офицері.
Teijirō Toyoda (豊田 貞次郎) was a career naval officer who served as Minister for Foreign Affairs in 1941 and as admiral in the Imperial Japanese Navy during World War II.
Ерте өмір
Тойода Уакаяма префектурасында, Уакаяма доменінің бұрынғы самурайының ұлы ретінде дүниеге келді. Ол алдымен Теннодзи орта мектебінде оқыды, содан кейін Токиодағы шет тілдер мектебіне түсіп, ағылшын тілін үйренді. 1905 жылы Жапон Императорлық Әскери-теңіз академиясының 33-ші курсын 171 курсанттың ішінде үздік бітірді. Тойоданың бітіруіне орай 1905 жылдың қараша айында орыс-жапон соғысы аяқталды. Ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы «Ицукусима», «Катори» жапондық крейсерлерінде, «Яёи» жапондық эсминецінде және «Читосе» жапондық крейсерінде мичман болып қызмет етті. Теңіз артиллериясы және торпедалық соғыс курсын аяқтағаннан кейін, ол прапорщик рөліне көтеріліп, «Шикисима» жапондық жауынгерлік кемесіне, одан кейін «Сацума» жапондық жауынгерлік кемесіне тағайындалды. 1910 жылы лейтенант Тойода Әскери-теңіз штабының колледжінде бір жыл бойы екінші курс студенті ретінде кеңейтілген артиллерия курсын оқыды, сосын Жаңа Англо-жапон альянсы аясындағы алмасу бағдарламасы бойынша Ұлыбританияда оқуға жіберілді. Тойода Англияда қалды, Оксфорд университетінде екі жарым жыл оқып, 1914 жылы Жапонияға қайтып келді.
Toyoda was born in Wakayama Prefecture as the son of a former samurai retainer of the Wakayama Domain. He studied at Tennoji junior high school before entering the Tokyo Foreign Languages School where he studied English. He graduated as the top student out of 171 cadets in the 33rd term of the Imperial Japanese Naval Academy in 1905. The Russo Japanese War ended in November 1905 during the time of Toyoda’s graduation and he was assigned as a midshipman to serve in Southeast Asia on the cruisers Japanese cruiser Itsukushima and Japanese cruiser Katori, destroyer Japanese destroyer Yayoi, and cruiser Japanese cruiser Chitose. After completing naval artillery and torpedo warfare course, he was promoted to ensign and assigned to the battleship Japanese battleship Shikishima, followed by Japanese battleship Satsuma. In 1910, Lieutenant Toyoda studied an advanced artillery course at the Navy Staff College a second grade student for a year, and then was assigned to studies in the United Kingdom, as part of an exchange program under the new Anglo Japanese Alliance. Toyoda remained in England, studying at Oxford University for two and a half years, returning to Japan in 1914.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Жапонияға оралғаннан кейін Тойода жапондық "Хейи" линкор кемесінің 4-ші эскадрильясының командирі болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде Германия империясы шектеусіз су асты кемелерімен операциялар жүргізуді жариялады және көлік кемелерін еш айырма жасамай шабуылдады. Бұл Ұлыбританияның Англо-жапондық одақ шартының талаптарына сәйкес, көліктерді сүйемелдеу үшін Жапонияға соғыс кемелерін жіберу туралы өтініш білдірді. 1916 жылы лейтенант-коммандер дәрежесіне көтерілген Тойода 1917 жылдан бастап Сиднейде орналасқан 4-ші эскадрильяны басқару үшін жіберілді. Оның міндеті – Австралия мен Жаңа Зеландия арасындағы теңіз жолдарын патрульдеу болды. 1917 жылдың желтоқсанында Австралияның қауіпсіздігі қамтамасыз етілген соң Тойода Жапонияға оралып, екі жыл бойы бірінші сыныпты студент ретінде оқыған Әскери-теңіз академиясына қайта оқуға түсті. Ол қайтадан сыныбындағы үздік студент атанды. 1920 жылы командир дәрежесінде академияны бітіргеннен кейін, ол Әскери-теңіз министрлігінің Әскери-теңіз істері жөніндегі штабының маңызды мүшесі болып тағайындалды. Ол 1920-1923 жылдар аралығында үш жыл қызмет етті.
After his return to Japan, Toyoda was appointed as squad leader of the 4th Squadron on the Japanese battleship Hiei. During the later period of the First World War, the Empire of Germany declared unrestricted U boat operations and attacked transport ships indiscriminately. This resulted in a request by the United Kingdom for Japan to send warships to escort transports under the terms of the Anglo Japanese Alliance. Toyoda, who had been promoted to lieutenant commander in 1916, was sent to command the 4th Squadron based in Sydney from 1917. His assignment was to patrol the sea lanes between Australia and New Zealand. In December 1917, after the safety of Australia was secured, Toyoda returned to Japan and re entered the Naval Staff College where he studied for two years as a first class student. Again, he graduated the top of his class. After graduating with the rank of commander in 1920, he was appointed as a central member of staff for Naval Affairs at the Naval Department. He served for three years between 1920 and 1923.
Соғыс аралығы
Тоёда жапондық "Конго" линкорында алты ай атқарушы офицер болып қызмет еткеннен кейін, 1923 жылы Лондонға әскери атташе ретінде оралды. Ол Лондонда төрт жыл өмір сүрді, осы уақытта капитан рөліне көтеріліп, Sempill шебері Уильям Форбс Семпиллден ақы төленген тыңшылар жинаған барлау ақпаратын өңдеді. Содан кейін ол Ұлттар Лигасы демеушілік еткен Женева теңіз конференциясына жапондық делегация мүшесі ретінде тағайындалды. 1927 жылдың соңында Жапонияға қайтып келді. Шетелде ұзақ болғандықтан Тоёда сыртқы істерде сарапшы болды, бірақ Жапониядағы ішкі жағдай туралы білімі аз болды, сондықтан қарусыздандыру келіссөздерінде делегациясының басқа мүшелерімен пікір келіспеушіліктер жиі туды. Жапонияға оралғаннан кейін Тоёда "Абукума" крейсерінің капитаны, содан кейін "Ямаширо" линкоры болып тағайындалды. Тоёда Лондон теңіз қарусыздандыру келіссөздеріне қайта шақырылып, Жапон делегациясының мүшесі ретінде Англияға қайта оралды. Келісімге қол қойылғаннан кейін ол Жапонияға оралып, контр-адмирал шеніне ие болды. 1931 жылы Тоёда Йокосука теңіз округінің командирі болып тағайындалды. Алайда, алты айдан кейін ол қызметтен босатылды. Бұл босатудың себебі Тоёданың Жапон императорлық теңіз күштерінің Бас штабының басшысы болып жаңадан тағайындалған ханзада Фушими Хироясуға айтқан сөздері болуы мүмкін деп есептеледі. Әскери мамандығы теңіз артиллериясы болғанымен, Тоёда ұшу-навигация бас штабына қайта тағайындалды. 1932 жылдың қарашасында, штаттық ауыстыру кезінде, ол Хиросимадағы әскери ұшақ зауытының директоры болды. Екі тағайындама да төмендеу саналды, бірақ Тоёда қайта күш жинап, жақсы мүмкіндік күтті. Тоёда ұшақ технологиясын біртіндеп меңгерген сайын, қажетті құралдар мен бөлшектерді алу қиындықтарына байланысты зауыт жұмысына наразы болып бастады. Тоёда өнімділікті арттыру үшін шаралар қолданды. 1935 жылдың қарашасында Тоёда вице-адмирал болып тағайындалды, ал 1936 жылдың ақпанына қарай Куре теңіз арсеналының директоры болды. 1937 жылдың желтоқсанында Сасебо теңіз округінің командирі болып тағайындалды. 1938 жылдың қарашасында Тоёда Жапон императорлық теңіз күштерінің әуе қызметінің қолбасшысы болды, ал 1939 жылдың жазында үш ай бойы әскери-теңіз кеме құрылысы басқармасын бірлесіп басқарды.
After serving as executive officer for six months on Japanese battleship Kongō, Toyoda returned to London in 1923 as a naval attaché. He lived in London for four years, during which time he was promoted to captain, and handled intelligence collected by paid spy William Forbes Sempill, Master of Sempill. He was then assigned as a member of the Japanese delegation to the League of Nations sponsored Geneva Naval Conference. He returned to Japan at the end of 1927. Due to his extensive period abroad, Toyoda had become an expert on foreign affairs but knew little of the domestic situation within Japan and therefore often had conflicting views with the other members of his delegation at the disarmament talks. After his return to Japan, Toyoda was assigned as captain of the cruiser Japanese cruiser Abukuma, followed by the battleship Japanese battleship Yamashiro. Toyoda was called upon again for the London Naval Disarmament Talks and returned to England again as a member of the Japanese delegation. After the treaty was signed he returned to Japan and was promoted to rear admiral. In 1931, Toyoda was appointed as commander of the Yokosuka Naval District. However, after only six months, he was relieved from the position. It is supposed that the dismissal was caused by something Toyoda said to Prince Fushimi Hiroyasu, who had been newly appointed as head of the Imperial Japanese Navy General Staff. Although his military specialty was in naval artillery, Toyoda was reassigned to flight navigation headquarters. In November 1932, at the time of periodic personnel transfer, he was placed in charge of a military aircraft factory at Hiroshima. Both assignments were considered demotions; however, Toyoda renewed his efforts and waited for an opportunity with a positive outlook. As Toyoda’s grasp of aircraft technology slowly increased, he became dissatisfied with factory operations, as it was difficult to obtain the necessary tools and parts. Toyoda took steps to improve productivity. In November 1935, Toyoda was promoted to vice admiral, and by February 1936, he had become director of the Kure Naval Arsenal. In December 1937, he was reassigned as commander of the Sasebo Naval District. In November 1938, Toyoda became commander of the Imperial Japanese Navy Air Service, and during three months in the summer of 1939, he jointly managed the Naval Shipbuilding Command.
Саяси мансап
1940 жылы әскери-теңіз министрі Зенго Йошида қызметінен кетті. Әскери-теңіз министрі Коширо Оикаваның қарсылығына қарамастан, Жапония, нацистік Германия және фашистік Италия арасындағы үшжақты келісімге қол қойылды. Тоёда да келісімге жеке қарсылық білдірді және 1940 жылдың 6 қыркүйегінде Әскери-теңіз вице-министрі болды. 1941 жылдың сәуірінде кабинет қайта ұйымдастырылды, ал премьер-министр Фумимаро Коноэ Тоёданы Сауда және өнеркәсіп министрі болуға шақырды. Тоёда мұқият ойланғаннан кейін Жапон императорлық әскери-теңіз күшінен кетуді шешті, бірақ оның отставкаға кету туралы өтініші қабылданбады. Ол толық адмирал дәрежесіне көтеріліп, резервке жіберілді. Саясатқа ауысқан адмирал Минеичи Кога Тоёданың отставкаға кету әрекетіне сын көзбен қарады, оны әскери-теңіз күшін саяси мансабына жол ашу үшін пайдаланды деп айыптады. Үш айдан кейін, жақтас державалардың ықпалды Сыртқы істер министрі Йосуке Мацуоканың мәжбүрлі отставкаға кетуіне байланысты кабинетте қайта құру қажет болды. Бұрын үшжақты келісімге қарсы болған және Кеңес Одағымен соғыс болу мүмкіндігіне қарсылық білдірген Тоёда 1941 жылдың 18 шілдесінде Мацуоканы Сыртқы істер министрі лауазымына тағайындалды. Оның бірінші басымдықтарының бірі – АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынастың нашарлауын тоқтату болды, сондықтан ол адмирал Кичисабуро Номураны Вашингтонға елші ретінде жіберді. Тоёда сондай-ақ премьер-министр Коноэ мен АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт арасында тікелей кездесу ұйымдастыруды көздеді. Бірақ келіссөздер өте қойған жоқ. Шілдеде Тоёда Нансинрон саясаты бойынша оңтүстікке жасалатын жапондық агрессияның, әсіресе француз Индокитайын басып алу жоспарларының АҚШ тарапынан толық сауда эмбаргосына, тіпті соғысқа әкелуі мүмкін екенін болжады. 1941 жылдың қазан айында Коноэ кабинетінің барлық мүшелері отставкаға кетті.
In 1940, Navy Minister Zengo Yoshida resigned. Despite opposition by Naval Minister Koshirō Oikawa, the Tripartite Pact between Japan, Nazi Germany and Fascist Italy was signed. Toyoda, who also personally opposed the treaty, became Vice Minister of the Navy on September 6, 1940. In April 1941, the cabinet was reorganized and Toyoda was requested by Prime Minister Fumimaro Konoe to become Minister of Commerce and Industry. After careful consideration, Toyoda decided to leave the Imperial Japanese Navy; however, his letter of resignation was not accepted and he was promoted to full admiral and transferred to reserve duty instead. Admiral Mineichi Koga, who had switched to the world of politics as well, was critical of Toyoda's attempted resignation, accusing him of using the navy as a stepping stone to a political career. After only three months, a cabinet reshuffle became necessary due to the forced resignation of the increasingly strident pro Axis Foreign Minister Yōsuke Matsuoka. Toyoda, who had earlier opposed the Tripartite Pact and was vocal in this opposition to prospects for war with the Soviet Union, replaced Matsuoka as Minister of Foreign Affairs on July 18, 1941. One of his first priorities was to attempt to smooth over the rapidly deteriorating diplomatic relations with the United States, and he dispatched Admiral Kichisaburō Nomura as ambassador to Washington DC. Toyoda also advanced plans for a face to face meeting between Prime Minister Konoe and American President Franklin D. Roosevelt. However, the negotiations failed to occur. In July, Toyoda also predicted that the further Japanese aggression southwards per the Nanshin ron policy, and specifically plans for the Japanese occupation of French Indochina, would lead to a total trade embargo by the United States, if not war. In October 1941, the entire Konoe Cabinet resigned.
Кейінгі мансап
Тоёда министрліктегі қызметінен кеткеннен кейін, мемлекеттіктеп алынған Жапония темір және болат зауытының директоры лауазымына қабылданды. Ол, ақыры, болат өндірісін жақсартуға деген ұмтылысын іске асыра алды, бұл мәселеге ол Куре теңіз арсеналының директоры қызметін атқарган кезінен бері қызығушылық танытып келген. 1941 жылдың соңғы жартысы мен 1942 жылдың бірінші жартысы аралығында жұмысшылардың жетіспеуінен Жапонияның болат өндірісі азайды. Тоёда жұмыс әдістерін жақсартты және орта мектепті бітірген балаларға, кореялық жұмысшыларға, сондай-ақ жұмысынан айырылғандарға арналған әлеуметтік бағдарламаларды іске қосты. Жұмыс күшінің тұрақтылығын қамтамасыз ету арқылы жұмыс жағдайлары жақсарды, бұл болат өндірісінің соғыс салдарынан нашарлаған жағдайларға қарамастан, қажетті деңгейде сақталуына мүмкіндік берді. Тоёда саясаттан алшақ жүрді, бірақ 1943 жылдың наурыз айында ол Министрлер кабинетінің арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Әскер мен теңіз күштері арасында соғыс материалдарын қалай бөлу керек деген қақтығыс туды. Тоёда бұл мәселені шешу үшін формула ұсынды, бірақ ол жоспарланғандай жүрмеді. Тоёда Судзуки үкіметі кезінде қайтадан министрлік қызметке қайта оралды және Көлік және байланыс министрі, сондай-ақ қару-жарақ министрі болып тағайындалды. Одақтас әскерлерінің әуе шабуылдарынан Жапонияның өнеркәсіптік базасы мен инфрақұрылымының көп бөлігі зақымданған кезде, Тоёда тиімділікті арттыру және өндіріс көлемін, әсіресе әскери ұшақтарды өндіруді ұлғайту үшін күш салды. Жапония капитуляциялағаннан кейін, соғыс кезеңіндегі жапондық кабинет мүшелерінің көпшілігі одақтас оккупациялық билік органдары тарапынан соғыс қылмыстары жасады деген айып тағылып тұтқындалды. Алайда, Тоёда соғыс басталмас бұрынғы бейбітшілікке жасаған тырыстарының нәтижесінде сотталған жоқ. 1958 жылы Тоёда Бразилиядағы Жапония-Усиминас бірлескен темір кенін өндіру кәсіпорнының төрағасы болып тағайындалды. 1961 жылдың 21 қарашасында 76 жасында бүйрек рагынан қайтыс болды.
After his resignation from the cabinet, Toyoda accepted the post of director of the nationalized Japan Iron and Steel Works. He was finally able to pursue his interest in improving steel production, a topic in which he had shown much interest since his days as director of the Kure Naval Arsenal. Between the last half of 1941 and the first half of 1942, Japanese steel production decreased for lack of workers. Toyoda improved work methods and initiated welfare programs for children who had graduated from junior high school and for Korean workers as well as for those who had lost their jobs. By ensuring that there was always a steady work force, work conditions improved, which allowed steel production to keep up with war created worsening conditions that created problems in maintaining the necessary amount of resources. Toyoda remained distant from politics but in March 1943 he was called to be a special adviser to the Cabinet. There was intense confrontation between the army and navy over how war materials should be allocated between them. While Toyoda provided a formula to resolve this problem, it did not go according to plan. Toyoda once again became a cabinet minister during the Suzuki administration and was appointed Minister for Transportation and Communications as well as Minister of Munitions. With an increasing portion of Japan's industrial base and infrastructure damaged by Allied air raids, Toyoda struggled to improve efficiency and to increase production levels, particularly that of combat aircraft. After the surrender of Japan, most members of the wartime Japanese cabinets were accused of war crimes by the Allied occupation authorities and arrested. However, Toyoda was not prosecuted due to his efforts for peace prior to the start of the war. In 1958, Toyoda was appointed Chairman of the Japan–Usiminas joint venture steel development in Brazil. On November 21, 1961, he died of kidney cancer at the age of 76.