Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық хасидтік әулеті, Иерусалимнің ауданы.
Hungarian Hasidic dynasty
the Jerusalem neighborhood
Мункач (немесе Мункац) хасидизмі (חסידות מונקטש) – көбінесе венгриялық хасидтік яһудилердің хареди иудаизміндегі хасидтік бағыты. Оны Польшада туған Бас раввин Шломо Спира құрды және басқарды, ол Стрижов қаласының раввині болды (1858–1882) және Мункац (1882–1893). Қоғам мүшелері көбінесе Мункач хасидтері немесе Мункачер хасидтері деп аталады. Ол өзі құрылған венгр қаласы Мункачтың (идиш тілінде; немесе венгр тілінде: Munkács; бүгінде: Мукачево, Украина) атымен аталады. Ең ірі Мункач қауымы Бруклиндегі Боро Паркте; сондай-ақ Уильямсбургте, Бруклинде және Нью-Йорктегі Монсиде маңызды Мункач қауымдары бар. Басқа қауымдарды Солтүстік Америкада, Еуропада, Израильде және Австралияда кездестіруге болады.
Munkatch (or Munkacs) Hasidism (חסידות מונקטש) is a Hasidic sect within Haredi Judaism of mostly Hungarian Hasidic Jews. It was founded and led by Polish born Grand Rebbe Shlomo Spira, who was the rabbi of the town of Strzyżów (1858–1882) and Munkacs (1882–1893). Members of the congregation are mainly referred to as Munkacs Hasidim, or Munkatcher Hasidim. It is named after the Hungarian town in which it was established, Munkatsh (in Yiddish; or in Hungarian: Munkács; today: Mukachevo, in Ukraine). The largest Munkacs community is in Boro Park, Brooklyn; there are also significant Munkacs communities in Williamsburg, Brooklyn, and Monsey, New York; and other communities can be found across North America, in Europe, Israel, and Australia.
Тамырлар
Династияның тамыры Ұлы ребе Цви Элимелек Спираға (1783–1841), Мункац раввиніне, кейіннен Галициядағы Динов раввиніне дейін жетеді. Өзі Люблин хасидтік көшбасшысы раввин Яков Ицхак (Люблин хозех) және оның інісі, Лиженск раввині Елимелек, «Ноам Элимелех» авторы раввин Спираның ізбасары болды. Ол хасидтік иудаизмді Венгрияға әкелуде маңызды рөл атқарды. Ол «Агра Д'кала» және «Чидушеи Махарца» сияқты еңбектердің авторы, және оны көбінесе ең танымал еңбегінің атымен – «Б'ней Иссахар» («Иссахар ұлдары», Яков пайғамбардың ұлы Иссахардың атымен аталады, себебі Люблин раввині Яков Ицхак оған оның Иссахар тайпасынан тікелей ұрпақ екенін айтқан) деп атайды. Оның ұрпақтары Динов (идиш тілінде Динов), Венгрияның Мункац (қазіргі Украинаның Мукачево, идиш тілінде Мункатч) және Польшаның Бляжова (идиш тілінде Блужев) қауымдастықтарының басшылары болды. Оның орнын ұлы, Польшаның Ланцут раввині Элюзер Спира басты, одан кейін оның ұлы, «Шем Шломо» авторы Мункац раввині Шломо Спира мұрагерлікке ие болды. Оның орнын өз кезегінде оның ұлы, «Дархей Тшува» авторы Мункац раввині Цви Хирш Спира басты.
The dynasty traces its roots to Grand Rebbe Zvi Elimelech Spira (1783–1841), rabbi of Munkacs, and later of Dynów in Galicia. Himself an adherent of the Polish Hasidic leader Rabbi Yaakov Yitzchak of Lublin (the Chozeh of Lublin) and of his uncle, Rabbi Elimelech of Lizhensk, author of Noam Elimelech, Rabbi Spira was instrumental in bringing Hasidic Judaism to Hungary. He authored works such as Agra D'kala and Chidushei Mahartza, and is commonly called by the title of his most famous work B'nei Yissaschar ("Children of [the tribe] Issachar", named for the Biblical Issachar, son of Jacob, because he was told by Rabbi Yaakov Yitzchak of Lublin that he was a direct descendant of the tribe of Issachar). His descendants became leaders of the communities of Dynów, Poland (called Dinov in Yiddish), Munkacs, Hungary (now Mukachevo, Ukraine) (called Munkatch in Yiddish), and Błażowa, Poland (called Bluzhev in Yiddish). He was succeeded by his son, Rabbi Eluzer Spira of Lanczut, Poland, who was succeeded by his son, Rabbi Shlomo Spira of Munkacs, author of Shem Sh'lomo. He, in turn, was succeeded by his son, Rabbi Tzvi Hirsh Spira of Munkacs, author of Darkhei T'shuvah.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі мункақтар
Мункачтың ребесі, 1913 жылдан 1937 жылы қайтыс болғанға дейін қауымды басқарған Бас ребе Хаим Елазар Спира діни сионизмге қарсы ең белсенді қарсылас болды. Ол әкесі, Бас ребе Зви Хирш Спираның орнын басып, ол да әкесінен, Бас ребе Шломо Спирадан басшылықты мұра еткен еді. Раввин Хаим Элазар қауымын зор абыроймен басқарды және Мункачқа бүкіл әлемде құрмет әкелді. Оның еврей және жалпы әлемдік мәселелерді терең түсінуі мен кең білімі мыңдаған адамды үйіне жетеледі, олар одан кеңес және бата сұрады. Оның басшылығымен Мункач еврей қауымы қарқынды өсті, ал 1937 жылы қайтыс болған кезде қала тұрғындарының жартысынан астамы еврейлерді құрады. 1937 жылғы мамырда қайтыс болғаннан кейін, жалғыз қызы Фриманы қалдырып, оның орнын күйеуі, Бас раввин Барух Иехошуа Ерахмиел Рабинович басты, ол Мункач әулетін Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін сәтті басқарды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін раввин Барух ребе лауазымынан бас тартты.
The Rebbe of Munkatch, Grand Rebbe Chaim Elazar Spira, who led the community from 1913 until his death in 1937, was the most outspoken voice of religious anti Zionism. He had succeeded his father, Grand Rebbe Zvi Hirsh Spira, who had earlier inherited the mantle of leadership from his father, Grand Rebbe Shlomo Spira. Rabbi Chaim Elazar led his community with unsurpassed dignity and drew worldwide respect and honor for Munkács. His keen understanding and vast knowledge in Jewish as well as worldly matters drew thousands of people to his home where they sought his advice and blessings. Under his leadership, the Munkács Jewish community grew by leaps and bounds, and at the time of his death in 1937, over half of the town's inhabitants were Jewish. After his death in May 1937, leaving an only daughter, Frima, he was succeeded as rebbe by his son in law, Grand Rabbi Baruch Yehoshua Yerachmiel Rabinovich, who led the Munkacs dynasty with much success, until the outbreak of World War II. After World War II, Rabbi Baruch resigned as Rebbe.
Қазіргі мункақтар
Холокосттан кейін Мункач әулеті мен қауымдастығы АҚШ-та, Нью-Йорктің Бруклин қаласында қайта құрылды және солтүстік-шығыс Венгриядан да шыққан Сатмар хасидтерімен жақын байланыс орнатты (аты осыдан, Сатмар округынан шыққандықтан берілген). Қазіргі таңда Мункач әулетін раввин Барухтың ұлы, Бас раввин Моше Лейб Рабинович басқарады. Бруклиндегі осы сектаның негізгі синагогасы, сонымен қатар Мункач хасидтерінің әлемдік бас кеңсесі ретінде қызмет етеді, Бруклиннің Боро Парк ауданында орналасқан. Хасидтік топ АҚШ, Канада, Англия, Израиль және Австралияда көптеген білім беру және қайырымдастық ұйымдарына ие.
After the Holocaust, the Munkatch dynasty and community was re established in the United States in Brooklyn, New York, and developed a close affinity with the Satmar Hasidim, who also originated from North Eastern Hungary (namely Szatmár county, hence the name of the dynasty). Currently, the Munkacs dynasty is led by the son of Rabbi Baruch, Grand Rebbe Moshe Leib Rabinovich. The sect's main Brooklyn synagogue, which also serves as world headquarters for Munkacs Hasidim, is located in the Boro Park section of Brooklyn. The Hasidic group also boasts a plethora of educational and charitable institutions across the United States, Canada, England, Israel, and Australia.
Білім беру мекемелері
Раввин Моше Лейб Рабинович мектепке дейінгі білім беруден жоғары мектепке дейінгі, сондай-ақ үйленген ерлерге арналған жоғары оқудан кейінгі білім беру орталықтары – коллельдерді қамтитын, үлкен білім беру мекемелерінің желісін құрды. Қыздар мектебі «Бнос Фрима» деп, ал ешивалар «Тиферес Буним» деп аталады. «Мункакс» сондай-ақ жаз айларында Кэтскилл тауларында «Хаим В’Шалом» атты жасөспірімдер жазғы лагерьлерін ұйымдастырады.
Rabbi Moshe Leib Rabinovich founded a network of large educational institutions, both yeshivas and girls' schools, running from pre school through high school, as well as post graduate advanced learning kollels for married men. The girls' schools are called Bnos Frima, and the yeshivas Tiferes Bunim. Munkacs also operates youth summer camps, Chaim V'Shalom, in the Catskill Mountains during the summer months.
Баспа ісі
Hotzoas EMES (O'hr T'orah M'unkacs еврейше қысқартуы) Мункац ребелерінің еңбектерін, сондай-ақ Мункац хасидтік қауымдастығы үшін маңызды жаңалықтар мен тақырыптарды қамтитын мерзімді басылымдарды жариялайды. Бүгінгі күнге дейін олар жүздеген еңбектер шығарды, оларды әлемнің түкпір-түкпіріндегі Талмуд ғалымдары пайдаланады.
Hotzoas EMES (Hebrew acronym for O'hr T'orah M'unkacs) publishes the works of the rebbes of Munkacs, as well as periodicals on news and subjects of interest to the Munkacs Hasidic community. To date, they have published hundreds of works, which are used by Talmudic scholars around the world.