Кон Тум қаласы: тарихы, географиясы және этникалық құрамы
Kon Tum
Кон Тум қаласы – Вьетнамның орталық жотасындағы Кон Тум провинциясының астанасы. Ба На тайпасының тарихы, этникалық құрамы және географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кон Тум қаласы – Вьетнамдағы Кон Тум провинциясының орталығы. Ол Вьетнамның Орталық жоталы аймағында, Лаос және Камбоджа шекараларына жақын орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақта Ба На тайпасының өкілдері тұрған, олардың тілінде «Кон Тум» дегені – «көл жанындағы ауыл» деген мағынаны білдіреді. Оның ерекше географиялық орны Дак Бла өзенімен суарылған, жазық және құнарлы жерлерді, сондай-ақ уақыт өте келе түрлі этникалық топтардың бірігуін қамтиды. Олардың ішінде Кванг Нам, Кванг Нгай және Бинь Динь провинцияларынан келген Кинь халқы да бар. 1841-1850 жылдары Орталық жоталы аймағына жол ашқан француз миссионерлері осы аймақта алғашқы христиандық миссияны құрды. 1893 жылы француз колониялық билігі отец Виаллетон басқарған Кон Тум әкімшілік басқармасын құрды, сол сәттен бастап «Кон Тум» атауы ресми түрде қолданыла бастады. Кейіннен провинциялық әкімшілік бөлімшесі де осы атауды қабылдады. Бұрын сирек қоныстанған, шөл дала болған Кон Тум қаласы провинцияның тарихында елді мекен, сауда және басқару орталығына айналды. Қазіргі таңда Кон Тум қаласы 2-ші санаттағы қала мәртебесіне ие.
Kon Tum City is the capital city of Kon Tum Province in Vietnam. It is located inland in the Central Highlands region of Vietnam, near the borders of Laos and Cambodia. Historically, this area has been inhabited by the indigenous Ba Na people, which led to the name Kon Tum, meaning "Village by the Lake" in the Ba Na language. Its unique location features flat and fertile land, enriched by the Dak Bla River, and a convergence of various ethnic groups over time. Among these, the Kinh people, hailing from provinces such as Quang Nam, Quang Ngai, and Binh Dinh, have settled here. In the years 1841 1850, French missionaries, en route to the Central Highlands, established the first Christian mission in this region. By 1893, the colonial French authorities established the Kon Tum administrative agency, headed by Father Vialleton, and from that point, the name Kon Tum became officially used. Subsequently, the provincial administrative unit adopted this name. Kon Tum City, once a sparsely populated and desolate area, has evolved into a hub for settlement, commerce, and governance throughout the province's rich history. Currently, Kon Tum City holds the status of City (Class 2).
География
Кон-Тум қаласы Кон-Тум провинциясының оңтүстік бөлігінде, ойпалық ландшафтта, теңіз деңгейінен шамамен 525 метр биіктікте орналасқан. Оны Дак-Бла өзені аңғары қоршап жатыр. Қала Хошимин қаласынан солтүстікке қарай 654 шақырым, Данангтан оңтүстікке қарай 292 шақырым және астана Ханойдан оңтүстікке қарай 1237 шақырым жерде орналасқан. Сонымен қатар, ол Плейкудан 50 шақырым және Бон Ма Тхуоттан 229 шақырым қашықтықта орналасқан. Кон-Тум қаласының географиялық шекарасы мынадай:
Kon Tum City is situated in the southern part of Kon Tum Province, within a basin landscape at an elevation of approximately 525 meters above sea level. It is encircled by the Dak Bla River valley. The city is located 654 kilometers north of Ho Chi Minh City, 292 kilometers south of Da Nang, and 1,237 kilometers south of the capital Hanoi. Additionally, it is 50 kilometers from Pleiku and 229 kilometers from Buon Ma Thuot. Kon Tum City shares its geographical boundaries as follows:
Шығыс жағынан Кон-Рэй ауданымен шекаралас. Батысында Са Тай ауданымен шектеседі. Оңтүстікке қарай, ол Джиа Лай провинциясының Чу Пах ауданымен шекаралас. Солтүстікке қарай Дак Ха ауданымен шекаралас. Қаланың аумағы 433 шаршы шақырымды құрайды және 2021 жылы 205 762 адам тұрды, халық тығыздығы шаршы шақырымға 475 адамнан келеді. 2019 жылы Кон-Тум қаласының аумағы 432,98 шаршы шақырымды құрады, ал халқы 168 264 адамды құрады. Олардың ішінде 102 051 тұрғын қалалық жерлерде, яғни халықтың 61% құрады, ал 66 213 адам ауылдық жерлерде, қалған 39% құрады. Қаладағы халық тығыздығы шамамен шаршы километрге 389 адамды құрады. Кон-Тум қаласында 20 түрлі этникалық топ бірге тұрады.
To the east, it borders Kon Ray District. To the west, it borders Sa Thay District. To the south, it shares borders with Chu Pah District in Gia Lai Province. To the north, it borders Dak Ha District. The city covers an area of 433 square kilometers and had a population of 205,762 people in the year 2021, with a population density of 475 people per square kilometer. In 2019, Kon Tum City had a land area of 432.98 square kilometers and a population of 168,264 people. Among these, 102,051 residents lived in urban areas, constituting 61% of the population, while 66,213 people resided in rural areas, making up the remaining 39%. The population density in the city was approximately 389 people per square kilometer. Kon Tum City is home to 20 different ethnic groups living together.
Чу-хренг тауы
Чу Хренг тау тізбегі Кон Тум қаласының оңтүстігінде, жалпы ұзындығы шамамен 11 км-ге созылып орналасқан. Таудың бағыты солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жүреді, бастауы Кон К’Ту ауылы, Дак Ро Ва коммунасынан басталып, Хоа Бинь коммунасының Сан Май асуында аяқталады. Бұл тау тізбегі Иа Хуй коммунасының Чху Пах ауданы, Джиа Лай провинциясындағы Чу Пао тау тізбегімен шектес. Тау тізбегінің көп бөлігі Гиа Лай және Кон Тум провинциялары арасындағы әкімшілік шекара болып табылады. Чу Хренг тауының ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен 1152 метрді құрайды.
Chu Hreng mountain range is located in the south of Kon Tum city with a total length of about 11km, the mountain direction runs in the Northwest Southeast direction, starting from Kon K'Tu Village, Dak Ro Wa commune and ending. Ending at Sao Mai Pass, Hoa Binh commune, Kon Tum city, adjacent to Chu Pao mountain range in Ia Khui commune, Chu Pah district, Gia Lai province. Mostly along the top of the mountain range is the administrative boundary between Gia Lai and Kon Tum provinces. Chu Hreng Mountain has the highest point equivalent to 1,152m above sea level.
Тарих
1972 жылы 30 наурызда Пашқал шабуылы кезінде Вьетнам Халық армиясы Оңтүстік Вьетнамға басып кіргеннен кейін екі дивизия Кон Тумды жаулап алуға тырысты, бірақ оларға бұл оңай болмады. Дегенмен, 1975 жылдың наурыз айында Кон Тум Хо Ши Мин науқаны барысында жаулап алынды, нәтижесінде көптеген босқындар шығысқа, Оңтүстік-Орталық жағалауға қашуға мәжбүр болды. Кон Тумда француз отаршылдығы дәуірінен қалған іздер мен Вьетнамдық қаланың жанындағы бірнеше тайпалық ауылдар сақталған. Қаланың атақты орындарының ішінде дискретті тіреулерге орнатылған Рим-католик ағаш шіркеуі және жергілікті тайпалар туралы кішкентай мұражайы бар үлкен француз семинариясы бар. Кон Тумдағы француз миссионерлерінің тарихы 1851 жылға дейін жетеді.
After the People's Army of Vietnam invaded South Vietnam on March 30, 1972 during the Easter Offensive, two divisions attempted to capture Kon Tum, but failed. In March 1975, however, Kon Tum was overrun during the Ho Chi Minh Campaign and large numbers of refugees were forced to flee east to the south central coast. Kon Tum has several vestiges of the French colonial period, as well as several tribal villages directly in the suburbs of the Vietnamese reconstructed town. Among the town's landmarks, there is a Roman Catholic wooden church on discrete stilts and a large French built seminary which hosts a small museum on local hill tribes. French missionary presence in Kon Tum traces back to 1851.
Климат
Кон-Тумда тропикалық саванна климаты (Кёппен Aw) басым, сәуірден қарашаға дейін жауынды маусым, қарашадан сәуірге дейін құрғақ маусым және жыл бойы тұрақты түрде өте ыстық немесе қызып тұратын температуралар мен жоғары, көтермелі ылғалдылық байқалады.
Kon Tum has a tropical savanna climate (Köppen Aw) with a wet season from April to November, a dry season from November to April, and consistently very warm to hot temperatures with high to oppressive humidity year round.