Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ресейлік синолог, тарихшы және миссионер (1777–1853)
Russian sinologist, historian, and missionary (1777–1853)
Никита Яковлевич Бичурин (Никита Яковлевич Бичурин; 29 тамыз 1777 – 11 мамыр 1853), кеңінен архимандрит монахтық атымен – Хяцинт, кейде Иоацинт немесе Якинф есімдерімен танымал, орыс синологиясының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол көптеген еңбектерді қытай тілінен орыс тіліне аударды, олар кейін басқа еуропа тілдеріне де аударылды.
Nikita Yakovlevich Bichurin (Никита Яковлевич Бичурин; 29 August 1777 – 11 May 1853), better known under his archimandrite monastic name Hyacinth, sometimes Joacinth or Iakinf, was one of the founding fathers of Russian Sinology. He translated many works from Chinese into Russian, which were then translated into other European languages.
Өмірбаян
Бичурин Акулевода орыс, жартылай чуваш дін қызметкері Яков пен орыс анасы Акулина Степанованың отбасында дүниеге келді. Ол Свияжск қаласындағы шіркеу хор мектебінде, кейіннен Қазан теологиялық семинариясында оқыды. Латын, грек және француз тілдерін де үйренді. Оның қабілеттерін Ресей православие шіркеуінің архиепископы Амвросий Подобедов байқады. 1799 жылдан бастап Қазан теологиялық семинариясында сабақ берді және 1800 жылы Якинф немесе Гьяцинт есімімен монах болып киіндіріліп, Пекинге христиан дінін таратуға жіберілді, онда ол келесі 14 жылды өткізді. Оның нағыз қызығушылығы қытай тарихы мен тіліне еді. Ол діни ынтаның жетіспегені үшін бірден айыпталды, ал Иркутскіде сүйіктісі Наталья Петровамен бірге пайда болғанда, оның бірнеше шәкірттері оның жайлы хабарлады. Діни қызметкерге лайық емес деп есептелген басқа да әрекеттеріне қатысты шағымдар түсе берді. Ресей православиелік миссиясында бірнеше өзгерістерден кейін, Синод 1823 жылдың 4 қыркүйегінде Бичуринды кінәлі деп тапты, оны архимандрит монах шенінен айырып, Валаам монастырінде өмір бойына қамауға алды. Сол жерде ол Еуропада бұрын белгісіз болған бірнеше ежелгі және орта ғасырлық қытай қолжазбаларын аударды. Келесі онжылдықтарда ол қытай және моңғол тарихы, географиясы, діні (қытай исламын зерттеуде алғашқы қадамдар жасады), статистика және ауыл шаруашылығы туралы көптеген томдар жариялады. 1825 жылы Александр I патшаның қайтысы мен Николай I-нің билікке келуінен кейін, Бичуриннің бірнеше достары патшалық кешірім алуға көмектесті. Олар оған Сыртқы істер министрлігінде аудармашы болып жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Бичурин Санкт-Петербургке көшіп, қызметке кірісті. 1828 жылы Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болып сайланды және Петербург қоғамдық кітапханасының құрметті кітапханашысы болды. Сол жылы ол «Қазіргі Тибет туралы сипаттама» атты еңбегін жариялады. Шіркеу билігімен келіспеушіліктерін жалғастырып, жоғарылаудан бас тартты. 1832 жылы патша Николай I оған жоғарылаудан бас тартуға тыйым салып, Александр Невский монастырінде тұруға бұйырды. 1829 жылы «Қытай Түркістаны» терминін алмастыру үшін «Шығыс Түркістан» атауын енгізуді Бичурин ұсынды. 1835 жылы Демидов сыйлығымен марапатталды. 1837 жылы ол Ресей империясындағы алғашқы қытай тілі мектебін ашты, ол Ресей мен Қытай арасындағы сауданы жақсартуға көмектесті. Оның шәкірттерінің бірі – Михаил Шевелев, шай саудагері және кеме тасымалымен айналысатын кәсіпкер. Синологияға қосқан үлесі үшін ол Ресей, Германия және Франция ғылым академияларының мүшесі болып сайланды.
Bichurin was born in Akulevo to a Russian half Chuvash priest named Iakov and Russian mother Akulina Stepanova. He studied at a church choir school in Sviiazhsk and later at the Kazan Theological Seminary. He also studied Latin, Greek and French and his abilities were noticed by Archbishop Amvrosij Podobedov of the Russian Orthodox Church. He taught in Kazan Theological Seminary from 1799 and was anointed a monk in 1800 with the name of Iakinf or Hyacinth and tonsured, sent to promote Christianity in Beijing, where he spent the next 14 years. The genuine objects of his interest were Chinese history and language. He was forthwith accused of lacking religious zeal, and when he appeared in Irkutsk with his lover Natalia Petrova, some of his students reported him. Complaints over other behaviours considered inappropriate for a priest kept coming. After several changes in the Russian orthodox mission, the Synod declared Bichurin guilty on 4 September 1823, stripped him of his archimandrite monk rank and incarcerated him for life in the Valaam Monastery. Here he translated a number of ancient and medieval Chinese manuscripts, which had previously been unknown in Europe. In succeeding decades he published many volumes on Chinese and Mongolian history, geography, religion (including pioneering the study of Chinese Islam), statistics, and agriculture. After the death of Tsar Alexander I and the rise of Nikolai I in 1825, some of Bichurin's friends helped obtain a royal pardon. They also suggested a position for him as an interpreter in the Foreign Ministry. Bichurin then moved to take up a position in St Petersburg. He was elected as a corresponding member of the Academy of Sciences in 1828 and also became an emeritus librarian at the Petersburg Public Library. In the same year he published a "Description of Tibet in the Modern Age". He continued to clash with the church authorities and refused promotions. Tsar Nikolai I intervened in 1832 and forbade him from refusing promotions and ordered him to live in the Alexander Nevskii monastery. It was Bichurin who came up with the idea for the name East Turkestan to replace the term "Chinese Turkestan" in 1829. In 1835, he was awarded the Demidov Prize. In 1837 he opened the first Chinese language school in the Russian Empire in Kyakhta which helped improve trade between Russia and China. One of his students was Mikhail Shevelev, a tea trader and shipping entrepreneur. For his sinological contributions, he was elected to the Russian, German, and French Academies of Sciences.