Кіріспе

Мұздағы жарыс – автомобильдер, мотоциклдер, қар көліктері, жол талғамайтын көліктер немесе басқа да моторлы көліктерді пайдаланатын жарыс түрі. Мұздағы жарыстар қатып қалған көлдерде немесе өзендерде, немесе дайындалған қатып қалған алаңдарда өтеді. Табиғи мұз үшін суық ауа райы қажет болғандықтан, ол көбінесе Канадада, АҚШ-тың солтүстігінде және Солтүстік Еуропадағы жоғары ендіктерде кездеседі, бірақ жылы климатта мұз хоккей алаңдарында (тек мотоциклдер мен жол талғамайтын көліктер үшін) шектеулі іс-шаралар ұйымдастырылады. Солтүстік Америкадағы жарыс жолдары 1/4 мильден бірнеше мильге дейін (~400 метрден бірнеше шақырымға дейін) болып өзгереді.

Жолдар

Мұз жарыстарында овалды және жол трассалары қолданылады. Ұлыбританияда мұз жарыстары мұз сарайларында ұйымдастырылған. Ең ұзақ тарихтағы жарыс, Телфордта, тік қыры бар дөңгелектері бар стандартты мотоциклдерді пайдаланатын жүргізушілерді көрсетеді. 1960 жылдардың соңында Шотландиядағы бірнеше мұз сарайында мұз жарыстары өткізілді, ал қолданылған мотоциклдер барлық маусымдық дөңгелектері бар ралли мотоциклдері болды.

Түйіндер

Мұз жарысына арналған дөңгелектер тікенекті немесе тікенсіз болады. Канаданың ұлттық туры Канада Мотоциклдер Ассоциациясымен санкцияланады.

Мұз үстіндегі автокөлік жарыстары

Мұздағы автомобиль жарыстары Францияда ең табысты болды, онда өнеркәсіптік джем (жеміс консервісі) өндірушісі демеушілік еткен Trophée Andros сериясы, Ален Прост немесе Оливье Панис сияқты бұрынғы F1 жүргізушілерін, өндірушілердің күрделі 4WD машиналарын және халықаралық теледидарлық көрсетуді тартады. Trophée Andros жарыстары негізінен француз тау шаңғы курорттарындағы ылғалды қарды (көлік басқару жағынан мұздан көп айырмашылығы жоқ) пайдаланады, ал финалдық жарыс Париждегі Stade de France стадионында жасалған мұзда өткізіледі. 2006 жылғы кубок Андоррада бір кезеңді қамтиды. Бірнеше рет жарыс Канадада да өтті, ол жыл сайын өткізілетін және Солтүстік Америкадағы ең маңызды мұз жарысы болып табылатын Canadian Challenge аясында. 1960 және 1970 жылдары екі ірі мұз жарысы чемпионаты болды: Солтүстік Америка мұз жарысы чемпионаты және Еуропа мұз жарысы чемпионаты. Солтүстік Америка чемпионаты Аляска штатының Анкоридж қаласында өткізілді, оның чемпиондары Эрл Беннетт және Чак Хиггинс болды, ал мексикалық Формула-1 жүргізушісі Педро Родригес 1970 жылы өзінің класында және көрсету жарысында жеңіске жетіп, жалпы есепте 2-орынды иеленді. Басқа жерлерде мұз жарысы көбінесе демалыс ретінде танымал. Солтүстік Америкада мұз жарысын кәсіби түрде санкциялайтын ұйым жоқ. Кейбір әуесқой және кәсіби трек және асфальт жарысшылары өз дағдыларын шыңдау үшін немесе жазғы маусымға дайындалу үшін мұз жарысын пайдаланады. Бұл SS классы, кейбір американдық клубтар (мысалы, Anchorage Alaska Sports Car Lions Club) Super Stud немесе Studded деп атағанмен, шипті дөңгелектері бар кез келген көліктің кемінде IT ережелеріне сәйкес келуін және қорғаныс камерасы мен толық қауіпсіздік жабдықтарын талап етеді. Кейбір клубтар тіпті адамдарды күнделікті көліктерін мұзда жарысуға шақырады және осыны қауіпсіз жүзеге асыру үшін қатаң контактіні болдырмау ережелерін енгізеді. Ресейде ақпан айының соңында Санкт-Петербург қаласының шетінде мұз бен қар үстінде өткізілетін "Солтүстік Орманы" деп аталатын ралли-рейд бар. Сонымен қатар, Ресейде қысқы трек жарыстары да танымал, онда жүргізушілер қыс айларында мұзбен жабылған, әдеттегі ипподромдардағы қысқа мұзды трассада жарысады. Дәстүрлі ралли де мұзда өткізіледі. Атап айтқанда, Монте-Карло раллиінің асфальт жабыны кейде қар мен мұзбен жабылады. Мичиган штатындағы Sno*Drift раллиі де осындай шаралардың мысалы.

Жарыс көлігі

Жарыс көліктерінің көптеген түрлері бар. Жарыс көліктері көбінесе шипті немесе шипсіз доңғалақ кластарына бөлінеді. Құрлықтағы жарыс көліктерінің көбісі мұз үстінде де жарыса алады. Қардың ұшып шашылуы және мұздың ұнтағы көрінуді шектейді, сондықтан кейбір көліктерде ұнтақта жақсы көріну үшін артқы жағында қызыл немесе сары түсті жарқын шам болуы қажет. Мұздағы мотоцикл жарысының кадрларын Брюс Браунның "On Any Sunday" деректі фильмінде көруге болады.