Кіріспе
Қарағайлар тұқымдасының түрі Pinus thunbergii (синонимі: Pinus thunbergiana), қара қарағай, жапон қара қарағайы немесе жапондық қарағай – Жапонияның (Кюсю, Шикоку және Хонсю) және Оңтүстік Кореяның жағалау аймақтарына тән қарағай ағашы. Корей тілінде gomsol (곰솔), қытай тілінде ISO (黑松), ал жапон тілінде kuromatsu (黒松) деп аталады.
Pinus thunbergii (syn: Pinus thunbergiana), the black pine, Japanese black pine, or Japanese pine, is a pine tree native to coastal areas of Japan (Kyūshū, Shikoku and Honshū) and South Korea. It is called gomsol (곰솔) in Korean, ISO (黑松) in Chinese, and kuromatsu (黒松) in Japanese.
Сипаттама
Қара қарағайлар 15 метрге дейін биіктікке жете алады, бірақ табиғи ареалынан тыс жерлерде мұндай өлшемге сирек жетеді. Жапырақтары екі-екіден жинақталған, ұзындығы шамалы, түбінде ақ қабықшасы бар. Әйелдік шишалар ұзындығында болады, қабыршақты, қабыршақтарының ұштарында кішкентай тікенектері бар, пісуіне екі жыл уақыт керек. Еркек шишалар 12–20-дан тұратын топтамаларда, көктемгі жаңа өрмелердің ұштарында орналасқан. Қабығы жас ағаштар мен кіші бұтақтарында сұр, ал үлкен бұтақтарында және діңгегінде қара түске айналып, қабыршақтанады; ескі діңгектерде қалың болады.
Экология
Солтүстік Америкада бұл ағаш туған жеріндегі америкалық қарағай нематодасы, Bursaphelenchus xylophilus, арқылы кең ауқымда қырылуға ұшырайды, оны қоңыздар таратады. Содан кейін, көк дақты саңырауқұлақ өсімдікке еніп, оның тез нашарлауына және өліміне алып келеді. Бұл нематода сондай-ақ кездейсоқ түрде Жапонияға әкелінді, нәтижесінде түр өзінің туған жерінде жойылу қаупіне тап болды.
Қолданылуы
Ластану мен тұзға төзімділігінің арқасында ол көріктік егістіктерде танымал ағаш. Жапонияда оны бақта, әсемдеп өсірілген (ниваки ретінде) де, табиғи түрде биік ағаш ретінде де кеңінен қолданады. Көлемі мен бұтақтары жас кезінен-ақ әдемі және көз тартатындай етіп қалыптастырылады. Ол классикалық бонсай нысандарының бірі, оны тиісінше өсіру үшін көп жылдық үлкен шыдамдылық қажет.
Өсудің екінші толқыны
Жапон қара қарағайының бонсай үшін тартымды ететін бір ерекшелігі – бір өсу маусымында жаңа өсімдіктерді екінші рет қоздыру және тармақтануды жақсарту мүмкіндігі. Көптеген қарағайлардан айырмашылығы, жапон қара қарағайы көктемдегі шамдардың ұзару кезінде оларды түбінен кесу арқылы әр шамның табанында жаңа бүршіктердің пайда болуын қамтамасыз етуге болады. Бұл әдіс, «декандельдеу» деп аталады, және бірнеше апта ішінде кесілген шамның табанында бірнеше жаңа бүршіктердің пайда болуына әкеледі; осы жаңа бүршіктердің әрқайсысы өз кезегінде жаңа шамдар мен бұтақтарға айналады.