Джованни де Макк: Италиядағы Ренессанс және Барокко композиторы
Giovanni de Macque
Джованни де Макк – жаңағы Ренессанс және ерте Барокко дәуірінің италияндық композиторы. Өмірін Италияда өткізген, неаполитан мектебінің өкілі. Музыка, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық композитор
Italian composer
Джованни де Мак (Giovanni de Maque, Jean de Macque) (1548/1550 – 1614 жылдың қыркүйегі) – Төменгі елдердің соңғы Ренессанс және ерте Барокко дәуірінде өмір сүрген композиторы, өмірінің көп бөлігін Италияда өткізген. Ол 16 ғасырдың соңындағы ең белгілі неаполитан композиторларының бірі болды; оның хроматизммен тәжірибелеуіне Карло Гесуальдоның, оның досының ықпалы тиген болуы мүмкін.
Giovanni de Macque (Giovanni de Maque, Jean de Macque) (1548/1550 – September 1614) was a Netherlandish composer of the late Renaissance and early Baroque, who spent almost his entire life in Italy. He was one of the most famous Neapolitan composers of the late 16th century; some of his experimentation with chromaticism was likely influenced by Carlo Gesualdo, who was an associate of his.
Өмір
Макке Валенсиенде дүниеге келді, бірақ ерте жасында Венаға көшіп барды, онда хорға қатысып ән шырқады және мадригалдардың танымал композиторы Филипп де Монтеден сабақ алды. 1563 жылдың соңында дауысы өзгергенде – оның туған күніне жалғыз дәлел – ол хордан шығарылып, иезуит колледжіне ауыстырылды, ал 1574 жылға дейін Римге көшіп барды, онда композитор және органшы болып жұмыс істеді; ол 1576 жылы мадригалдардың алғашқы кітабын жариялады (Венецияда, онда баспа өнеркәсібі гөрі әлдеқайда дамыған еді). Римде ол Маренциомен танысты, ал оның алғашқы мадригалдар кітабында Маренционың ықпалы байқалады. Макке шамамен 1585 жылы Неапольге көшіп барды, онда ол Неаполь мектебінің жетекшісі ретінде танымал болды. Оның алғашқы жұмысы Гесуальдо үйімен байланысты болды, ол 1590 жылдың мамырына дейін қызмет етті (Гесуальдоның кісі өлтіруіне аз уақыт қалғанда: Карло Гесуальдоға қараңыз). Осы кезеңде оның кейбір шығармалары Карлоға, сондай-ақ аристократиялық үйдің басқа мүшелеріне – Карлоның өлтірілген әйелінің әкесі Чезаре д'Авалосқа, сондай-ақ Карлоның әкесі Фабрициоға арналған. Бірақ 1590 жылы ол Неапольдегі Санта-Каса-дель-Аннунциатада органшы болып жұмыс істеді, ал 1594 жылы испан вице-королінің органшысы болды (сол кезде Неаполь испан иелігінде болды); 1599 жылы ол Неаполь Корольдік капелласының маэстро ди капелласы болды. Маэстро ди капелла ретінде ол көптеген неаполитан композиторларына, соның ішінде Луиджи Россиге сабақ берді.
Macque was born in Valenciennes, but moved to Vienna at an early age, where he sang as a choirboy, and where he studied with Philippe de Monte, the renowned composer of madrigals. When his voice broke in late 1563 — the only evidence for his birthdate — he was moved out of the choir and into a Jesuit college, and sometime before 1574 he moved to Rome, where he worked as a composer and as an organist; he published his first book of madrigals in 1576 (in Venice, which had a much more active publishing industry). While in Rome he met Marenzio, and his early book of serious madrigals shows Marenzio's influence. Macque moved to Naples around 1585, where he became famous as the leader of the Neapolitan school. His first employment there was with the Gesualdo household, a place he remained until May 1590 (shortly before the Gesualdo murders: see Carlo Gesualdo). Some of his work at this time is dedicated to Carlo, as well as the other members of the aristocratic household: Cesare d'Avalos, father of Carlo's murdered wife, as well as Fabrizio, Carlo's father. Later in 1590, however, he became organist at Santa Casa dell'Annunziata in Naples, and in 1594 organist to the Spanish viceroy (Naples was a Spanish possession at the time); in 1599 he became maestro di cappella at the Chapel Royal of Naples. While maestro di cappella he taught many of the later Neapolitan composers, including Luigi Rossi.
Музыка және әсер
Маке – 12 жеке мадригал кітабын жариялаған өнімді композитор, бірақ нөмірлеу шатастырады: мысалы, алты дауысқа арналған Primo libro de madrigali 1576 жылы Венецияда, ал төрт дауысқа арналған тағы бір Primo libro de madrigali 1587 жылы жарық көрген. 1585 жылы Неапольге көшкеннен кейін, оның музыкасы консервативті римдік стильден прогрессивті неаполитандық стильге өтті; мүмкін, ол стильдік өзгеріске байланысты өзінің басылымдарын қайта нөмірлеуді бастаған. Оның ерте және кеш мадригалдары жеңіл және мәнді музыканы қамтиды және көбінесе виртуоздық ән шеберлігін талап етеді; бұл туындылардың кейбіреулері 1590 жылдары Неапольмен тығыз музыкалық байланыста болған Феррарадағы герцог Эсте сарайындағы үш виртуоз әйел әншісінен – concerto di donne тобының орындауына арналған болуы мүмкін. 1599 жылдан кейін оның музыкасы тағы да өзгерді; Макке Гесуальдоның мадригалдарында кездесетін хроматизммен тәжірибе жасауға кірісті. Әлдебір дворянның Макке-ге әсер еткені мүмкін, бірақ керісінше әсер болғаны да ғажап емес, себебі Гесуальдоның жеке туындыларының мерзімін анықтау қиын, өйткені ол өзінің жұмыстарын көп жылдық үзілістермен үлкен кезеңдермен жариялаған. 1599 жылдан кейін жазылған Макке-нің мадригалдарының кейбіреулеріне «тыйым салынған» мелодиялық интервалдар (мысалы, сегізіншілер), Ренессанс модальдық кеңістігінен тыс аккордтар (мысалы, F# мажор) және тізбектелген хроматикалық жарты тонды мелодиялық өткелдер кіреді. Мадригалдардан басқа, ол аспаптық музыканың да өнімді авторы болды, канцоналар, ричеркарлар, каприччиолар және органға арналған көптеген шығармалар жазды. Оның кейбір музыкасы өте прогрессивті гармониялық және оны Гесуальдоның вокалдық музыкасымен салыстыруға болады: Consonanze stravaganti (нақты күні белгісіз, шамамен 17 ғасырдың басында) – осының керемет мысалы. Бұл композициядан кеңейтілген үлгіні Grout (1) еңбегінен қараңыз. (Толық ноталар жинағы IMSLP сайтында қолжетімді.) Макке сонымен қатар діни музыка жазды, оның ішінде бесеуден сегізге дейінгі дауыстарға арналған мотеттер кітабы, литаниялар, лауди спиритуали және контрафактум мотеттері (бастапқыда басқа тілде жазылған, бірақ контрафакта деп аталатын жаңа мәтіндермен жабдықталған мотеттер) бар.
Macque was a prolific madrigalist, who published 12 separate books of madrigals, although the numbering is confusing: for example the Primo libro de madrigali, for six voices, dates from 1576 in Venice, while another Primo libro de madrigali, for four voices, dates from 1587. After 1585, when he moved to Naples, his music shifted from the conservative Roman style to the more progressive Neapolitan one; perhaps he began renumbering his publications based on his stylistic change. His early and late madrigals include both light and serious music and often require virtuoso singing skill; likely some of these pieces were intended for performance by the concerto di donne, the three virtuoso female singers at the ducal Este court at Ferrara, which had a strong musical connection with Naples throughout the 1590s. After 1599, his music shifted in style again; Macque began experimenting with chromaticism of the kind found in Gesualdo's madrigals. Most likely the nobleman influenced Macque, but it is possible that some of the influence went the other way, since the dating of Gesualdo's individual compositions is difficult, due to his publication of his work in large blocks, many years apart. Some of the madrigals Macque wrote after 1599 include "forbidden" melodic intervals (such as sevenths), chords entirely outside of the Renaissance modal universe (such as F# major) and melodic passages in consecutive chromatic semitones. In addition to his madrigals, he was a prolific composer of instrumental music, writing canzonas, ricercars, capriccios and numerous pieces for organ. Some of his music is extraordinarily progressive harmonically, and can be compared with the vocal music of Gesualdo: the Consonanze stravaganti (exact date unknown, probably early 17th century) is a particularly good example. See Grout (1) for an extended example from this composition. (Complete score is available on IMSLP.) Macque also wrote sacred music, including a book of motets for five to eight voices, litanies, laudi spirituali, and contrafactum motets (motets originally in another language, fitted with new texts known as contrafacta).
Анықтамалар және қосымша оқу
У. Ричард Шиндл, "Джованни де Макке", "The New Grove Dictionary of Music and Musicians" музыкалық сөздігінде, Стенли Сейди редакторы. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Ескерту: Бұл мақалада сол автордың 1980 жылғы "New Grove" мақаласында жарияланбаған жаңа ақпарат бар. Густав Риз, "Ренессанс кезеңіндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954. (1) Дональд Джей Гроут, "Батыс музыкасының тарихы". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1980. Кэтрин Дойч, "Джованни де Макке мадригалдарындағы ариозитет және жасалмашылық" (1581–1597), Ф.Д. диссертациясы. Париж Сорбонна университеті, 2007 жыл.
W. Richard Shindle, "Giovanni de Macque", in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. Note: this article contains some new information not included in the 1980 New Grove article by the same author. Gustave Reese, Music in the Renaissance. New York, W. W. Norton & Co., 1954. (1) Donald Jay Grout, A History of Western Music. New York, W. W. Norton & Co., 1980. Catherine Deutsch, Ariosità et artificiosità dans les madrigaux de Giovanni de Macque (1581 1597), Ph. D. Univ. Paris Sorbonne, 2007.