Кіріспе
Визит карточкасы мөлшеріндегі шағын фотосурет түрі. Визит карточкасы (kaʁt də vizit, ағылшын тілінде: 'визит карточкасы', аббревиатурасы 'CdV', көпше түрі – cartes de visite) – фотограф Андре Адольф Эжен Дисдеридің 1854 жылы Парижде патент алған, бірақ алғаш рет Луи Додеро қолданған шағын фотосурет форматы. Әрбір фотосурет визит карточкасының көлемімен бірдей болды. Мұндай фотосурет карточкалары 1860 жылдары достар мен қонақтар арасында, әлеуметтік желілердің ерте түрі ретінде кеңінен таратылды. Карталарды жинау және көрсетуге арналған альбомдар викториялық дәуірдегі үйлерде жиі кездесетін болды. Форматтың танымалдылығы және оның бүкіл әлемде жылдам таралуының себебі – олардың салыстырмалы арзандығы болды, бұл портреттік фотосуреттерді кеңірек аудиторияға қолжетімді етті.
The carte de visite (kaʁt də vizit, English: 'visiting card', abbr. 'CdV', pl. cartes de visite) was a format of small photograph which was patented in Paris by photographer André Adolphe Eugène Disdéri in 1854, although first used by Louis Dodero. Each photograph was the size of a visiting card, and such photograph cards, in an early form of social media, were commonly traded among friends and visitors in the 1860s. Albums for the collection and display of cards became a common fixture in Victorian parlors. The popularity of the format and its rapid uptake worldwide were due to their relative cheapness, which made portrait photographs accessible to a broader demographic,
Формат
Карта-визитка әдетте жұқа қағазға түсірілген коллодий терісінен алынған альбумин басылымы, ол қалың қағаз карточкасына жабыстырылатын. Карта-визитканың мөлшері × , ал карточкаға орнатылған мөлшері × болады. Артында көбінесе фотографтың немесе фотостудияның логотипі басылған, авторлық құқықты қорғау және жарнама мақсатында, сондай-ақ тиімді поздау үшін нұсқаулар жазылған. және физионотрас. Дегенмен, оның технологиясы шектеулі болды: камерада бір ғана көшірме жасалатын, ал оны түпнұсқаны басқа пластинкаға көшіру арқылы ғана қайта жасауға болады. Карта-визитка ылғал коллодий негативін ұсынды, одан стандартталған форматта, арзан материалдармен көптеген басылымдар жасауға болады, бұл өнеркәсіптік масштабта өндіріс жүргізуге мүмкіндік берді. Осының салдарынан, ол дагеротипке қарағанда одан да қолжетімді болды. Тиімді өндіріс үшін бірнеше линзасы бар арнайы камералар жасалды. Дисдеридің 1854 жылғы патенты – бір тақтада сегіз бөлек негативті түсіретін арнайы ұстағышқа орнатылған камера. Поза берген нысанның бір суретін алу үшін бір үлкен коллодий пластинкасын пайдаланудың орнына, Дисдеридің дизайны бастапқыда бір пластинкада бір мезгілде немесе тізбекпен он суретті көрсетті. Әрбір карта-визитканы басып шығару бір толық пластинкалы суретті шығару құнының бір бөлігіне ғана түсті, ал он дана бірден басылды, бұл уақытты үнемдеп, фотосуреттерге арналған өсіп келе жатқан тұтынушылар нарығына тиімді қызмет көрсетті. Дисдеридің патенты төрт сурет жасаудың тиімдірек екендігі анықталғанда өзгертілді, ал 1860 жылдың наурыз айында оптик Гьясинте Гермагис стандартқа айналған төрт линзалы, жылжымалы артқы бөлігі бар камераны патенттеді. 1859 жылы Дезире Монкховен хабарлағандай: «Біз М. Гермагистің үйінде М. Бессон жасаған қос кадрлы камераға орнатылған 4 бірдей қос линзадан тұратын тамаша құрылғыны көрдік. Бұл құрылғы бір операцияда бір суреттің 8 көшірмесін өте айқын етіп шығаратын пластинка жасайды. Париж, Лондон, Берлин, Санкт-Петербург сияқты ірі қалаларда осы карта-визиткалар кеңінен қолданылады, сондықтан М. Гермагистің үйінде көрген құрылғы үлкен сұранысқа ие».
Кеңейтулер
Визиткалар контакттік басу арқылы жасалды – негативті альбумен қағазымен шыны астына тігізетіп, осылай дайындалған материалдарды жарық көзіне ұстап, көшірме алу арқылы. Үлкейтуге арналған аппарат қажет болған жоқ. Дегенмен, күн камерасының жетілуі визиткаларды тікелей өлшемге дейін үлкейтуге мүмкіндік берді, олар көбінесе қолмен боялып, ретушьтеліп, нәтижесінде суреттелген портреттермен бәсекелесіп, оларды жақтауға және көрмеге қоюға болатын. Лондонның белгілі фотографы, француз Антуан Клоде 1860 жылғы маусымда Оксфордтағы Британ қауымдастығында осы технология туралы лекция оқыды, ал 1862 жылы қазан айында Британ ғылымын дамыту қауымдастығында «Күн камерасындағы қашықтықтар мен үлкейтуді реттейтін шкаланың ұсақ бөлімдерін қадағалау тәсілдері» тақырыбында баяндама жасады. Осы жылдың басында ол 1862 жылғы Әлемдік көрмеде визитка негативтерінен жасалған тікелей өлшемдегі портреттерді көрсетті, олар «керемет» және «бұрмаланбаған» деп мақталып, жоғары бағаланды.
Франция
Карта-де-визит 1859 жылға дейін кеңінен қолданыс таппады, сол жылы Дисдери император III Наполеонның суреттерін осы форматта жариялады. Бұрын бір сурет 50-100 франк тұрған кезде, ол он екі сурет үшін 20 франк алды, соның арқасында портреттер енді төменгі орта тапқа шамасы келген бағада қолжетімді болды. Жаңа өнертабыс соншалықты танымал болды, "кардомания" жылдам түрде Еуропаға, содан кейін әлемнің қалған бөліктеріне тарады.
Ұлыбритания
Англияда Джон Ябез Эдвин Майолл 1860 жылғы тамызда Регент-стритте корольдік отбасының және оның Ұлылықтың жақын достары болу құрметіне ие болған бірнеше басқа да көрнекті тұлғалардың бұрын түсірілген суреттерін жариялауға корольдік рұқсатын алғанын жариялады. Бұл тартымды суреттер кішкентай өлшемде; олардың кейбіреулері карточкаларға орнатылған, ал каталогтағы королева суретінің қарама-қарсысында оны визитка ретінде сипаттағанды көреміз. Толық серия экранға қойылған, оның ортасында әскери форма киген Уэльс принці мен Корольдік теңіз флотының мичманы киіміндегі Альфред принцінің үлкен портреттері тұр. Корольдік отбасының жеке тұлғаларынан басқа, олардың әртүрлі орналасқан бірнеше өте әдемі топтары да бар [ ]. Бұл портреттер корольдік мәртебесінің барлық белгілерінен айырылып, жаңалыққа толы, ал көрнекті тұлғалар фотографтың бар екенін сезбегендей және күнделікті істерімен айналысып жатқандай бейнеленген. Бұл жұртшылыққа корольдік жатақтардың жеке өміріне көз жүгірту мүмкіндігін береді және осы басылымға ерекше сүйкімділік қосады [ ]. Сатып алушылар өздерінің адалдығын көрсетумен қатар, портреттердің оларға ұнайтын орналасуын таңдаудан ләззат ала алады. Барлық серия, Ұлылық ханшайымының жеке достарымен қоса, 32 портреттен тұрады және олар фотосурет өнерінің өте әдемі үлгілері. Майоллдың корольдік отбасының визитка альбомын жариялауы Виктория дәуіріндегі жұртшылықтың өз отбасылық фотоальбомдарына деген сұранысын арттырды.
Германия
Германияда император Вильгельм I осы бейнелеу мәдениетін дамытуға ынталандырып, шамамен 120 студияны Hofphotograph (сарбаздық фотограф) атағымен марапаттады. Бұл студиялар императордың қанатты шлемі тұрған үстелге күшпен тіреген, қолғап киген оң қолымен әдемі позда түсірілген суреттерін, сондай-ақ оның отбасының суреттерін жасады. Оның миллиондаған суреттері неміс отбасыларының альбомдарында сақталды.
Үндістан
1850-ші жылдардың соңына қарай "карталық визит" Үндістанда, әсіресе Бомбейдің бай адамдары арасында кеңінен таралды. Хурихинд Чинтамон – әдебиет, саясат және бизнес саласының көрнекті тұлғаларының "карталық визит" портреттерін жасаған, табысқа жеткен алғашқы үнді фотографы. Оның ең әйгілі туындысы – Барода Махаражасының суреті, одан мыңдаған дана таратылды.
Қытай
Еуропалық фотографтар елге барып, фотосурет өнерімен айналысса да, Лай Афонг – табысты қытай туған фотограф болды. 1865 және 1867 жылдар аралығында португал фотографы Хосе Жоаким Альвес де Сильвиэрияның студиясында жұмыс істегеннен кейін, ол Цинь династиясының соңында, шамамен 1870 жылдан бастап Гонконгта «Афонг» студиясын ашты. Ол Гонконг губернаторы сэр Артур Кеннеди және Ресейдің Ұлы князі Алексей Александровичтің жеке фотографы болды. 1890 жылдары визит карточкаларын шығарған басқа қытай фотостудияларының қатарында Шанхайдағы «Кунг Тай» (公泰照相樓) және «Сзе Юэн Мин» (上洋耀華照相), сондай-ақ Гонконгтағы «Пун Лун» (繽綸) студиялары болды.
Африка
Кейптаун қаласындағы Фредерик Йорк 1861 жылдың ақпанында Оңтүстік Африкадағы алғашқы визитка камерасын ханзада Альфредтен сыйлық ретінде алды.
Америка Құрама Штаттары
Карта де визит 1859 жылдың жазында, Чарльз ДеФорест Фредрикс арқылы Нью-Йоркте таныстырылды және Азамат соғысы дәуірінде бірден танымал болды. Соғыс жылдарында елдің әр жеріндегі фотостудиялар солдаттар мен олардың отбасылары бағалаған, әдемі безенділген қағаздан және тері альбомдарға жиналған жүздеген мыңдаған карта де визит портреттерін жасады. Осы артефакттардың мыңдаған данасы бүгінгі күнге дейін сақталған. 1862 жылдың 30 тамызындағы «Таймс» газеті (Лондон) былай деп хабарлады: «Америка қуатты камерашылдар тайпасының мүшелеріне толы, ал Азамат соғысы олардың бизнесін металлдан жасалған ауа өткізбейтін табыттар мен майыттарды бальзамдайтындардың бизнесіне серпін бергендей дамытты. Жас ерікті әскери формасын киген бойда студияға асығады, ал бір жылдық қызметтен кейін солдат үйіне өзінің суретін жібереді, алыстағы жандар соғыс салдарынан оның сыртқы келбетінде қандай өзгерістер болғанын көру үшін. Лагерьлердің ашық алаңдарында және жол жиектерінде металл қышқылы мен күн сәулесін пайдаланатын жұмысшылар үшін жабық көліктер мен көшпелі шатырларды кездестіруге болады. Вашингтон амбротипшілер мен коллодионистердің тақталарымен толып кетті, ал Нью-Йорк, Бостон және Филадельфияның «профессорлары» қалғандарын жинап алу және лагерьлерді қадағалау үшін өкілдерін жіберді. Карта де визит шығаратын ірі студиялар: Brady & Company, Samuel Masury, J. Hall & Company және N.A. & R.A. Moore. Америкалықтар, басқа елдердің азаматтары сияқты, тек өздерінің суреттерін ғана сатып алумен шектеліп қоймай, сонымен қатар танымал адамдардың суреттерін де жинады.
Оңтүстік Америка
Португалияда туған Кристиано Джуниор Аргентинада, ал Германияда туған Альберто Хеншель және Италияда туған фотограф Огюст Сталь Бразилияда антропометриялық жанрдағы «расалық типтер» суреттерін – құлдар мен босатылған адамдардың жалаңаш немесе жартылай жалаңаш денелерінің стандартталған түріндегі визиткаларын жасады. Бұл портреттер емес, себебі оларда ешқандай контексттік ақпарат немесе адамның аты жоқ; олар Бразилияда тараған, бірақ әлі кеңінен қабылданбаған, сол кездегі биологиялық нәсіл теорияларын көрсетеді. Стальдің жұмыстары 1866 жылы екінші Ұлттық көрмеде көрсетілді. Мұндай визиткалар 1860-1880 жылдар аралығында Бразилияда, сондай-ақ 18 ғасырдың соңындағы испан Америкасындағы касталық суреттер сияқты таралды, бірақ Стальдің суреттері бір рет ғана фотосурет ретінде көрмеге қойылды. Олардың «өте жоғары сапасы» үшін суретші Виктор Меиррельс мақтағанмен, 1862 жылғы Лондон көрмесіндегі Бразилия өкілдігіне кіргізілмеді, бірақ кейінгі әлемдік көрмелерде швейцариялық-американдық табиғат зерттеушісі Луи Агассиздің «Бразилияға саяхат» (1868) еңбегінің гравюралық көшірмелері ретінде ұсынылды. Бұл еңбек Вена әмбебап көрмесінде (1873) және Филадельфияның жүз жылдық көрмесінде (1876) таратылды. Уильям Дэвис және Компани 98 Bourke St. мекенжайында, Театр Корольдікке қарама-қарсы, танымал актерлер, актрисалар мен опера әншілерінің визиткаларын сатты. Компания сонымен қатар протестант дін қызметкерлерінің үнсіз отырып уағыздарын жазып отырғандай бейнеленген портреттерін жасауға маманданған. 1863 жылғы мамырдағы «Альбери Баннер және Водонга Экспресс» газетінде «бір джентльмен аспаз іздеуге жарнама берген. Оның жарнамасына жауап ретінде басқа өтініштердің арасында кәсіби «жас келіншек» өтінішін, өзінің визиткасын және жалақысын қоса берген» деген хабар жарияланды.
Өлім
1870 жылдардың басына қарай, визиткалар "Америкалық Зергерлік тас" деп франшизаланған, арзанырақ тинтиптермен және "кабинеттік карточкалармен" (Кабинеттік суреттен пайда болған термин) ығыстырыла бастады. Бұл карточкалар да көбінесе альбуминмен басылған, бірақ үлкенірек болып, картонға жапсырылған. Дегенмен, үлкен, жақтаулы басылымдар фотостудияларда қолжетімді болса да, екі кішкентай формат кәсіби портрет суретшілерінің басты жұмысы болып қала берді. Бұл, тіпті 1888 жылы Джордж Истмен көптеп өндірілетін және алдын ала жүктелген Kodak-ты ұсынғаннан кейін, фотосуреттерді өңдеу және басып шығару процесін индустрияландырды, және 1900 жылы Brownie камерасы технологияны жеңілдетіп, осы ортаның құнын төмендеткенге дейін, соның арқасында фотосурет салу кең таралды.