Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқы тұқымы
Breed of horse
Бұл – өте сирек кездесетін, құрылысқа жақын жапондық шағын жылқы тұқымы. Ол Жапонияның төрт негізгі аралының ең кішісі – Шикоку аралынан шыққан және бұрынғы Ийо провинциясының солтүстік бөлігі болған Нома ауданының атымен аталады, қазіргі Эхиме префектурасы. Бұл – Жапонияның жеті туатын жылқы тұқымының ішіндегі ең кішісі.
The is a criticallyendangered Japanese breed of small horse. It originates from the island of Shikoku, the smallest of the four principal islands of Japan, and is named for the former district of Noma, the northernmost part of the former province of Iyo, now Ehime Prefecture. It is the smallest of the eight native horse breeds of Japan.
Тарих
Жапондық жылқылардың Азия материгінің әртүрлі бөліктерінен бірнеше рет әкелінген жылқыдан тарағаны есептеледі; мұндай алғашқы импорттар ең кешінде VI ғасырда жасалған. Жылқылар шаруашылықта жүк тасу үшін пайдаланылды – демек, жүкті тасушы жануарлар ретінде, бірақ олардың тартым күші қолданылмады; XVI ғасырдың соңында оттық қарулар пайда болғанға дейін олар соғыста кеңінен қолданылды. Жылқылардың денесі үлкен болған жоқ: Камакура кезеңіне (1185–1333 ж.б.) қатысты шайқас алаңдарынан шамамен 130 жылқының қалдықтары қазылып алынды; олардың құлсасының биіктігі 110-дан 140 см-ге дейін болды. Нома жылқысы Шикоку мен Хонсю арасындағы Сето ішкі теңізіндегі кіші аралдарда пайда болған болуы мүмкін, онда олар көлік құралы ретінде қолданылған. Бір деректерге сәйкес, XVI ғасырдың басында Шикокудегі Ийо Мацуяма ханның даймиосы әскери мақсаттар үшін жылқы өсіруді жоспарлаған. Үлкен жылқылар осы мақсатқа арналған, ал кішкентайлары тік беткейлерде жүк тасуға ыңғайлы болғандықтан шаруаларға берілді. Нома осы жылқылардан тараған деп саналады. Олардың саны көп емес еді; 1800 жылдардың ортасында олардың жалпы саны шамамен үш жүзге жуық деп естілді. 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысынан кейін соғысқа қатысу үшін ірі жылқы өсіруге басымдық берілді. Ірі шетелдік жылқылар импортталды және кішкентай жергілікті тұқымдарды өсіруге тыйым салынды. Нома жылқыларының саны күрт азайды. Кейбір шаруалар олардан шаруашылық жұмыстарында пайдаланды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл шаруашылығының механикалық түрге өтуімен олардың қажеттілігі азайды. 1978 жылы қалған Нома жылқысының саны алты болды; екеуі Тобеде, ал төртеуі жеке шаруа қожалығында бағылған. 1989 жылы Шикокудың Эхиме префектурасындағы Имабари қаласы үкіметтік қаржыландырумен Noma Uma Highland қорығын құрды; ол отыз жылқыдан басталды. 2008 жылға қарай олардың саны 84-ке жетті. 2003 жылы жапондық жылқы тұқымдарының микросателлиттік вариациясын зерттеу нәтижесінде Номаның Жапонияның басқа үш кіші аралдық тұқымымен – Мисаки, Токара және Йонагунимен тығыз байланысты екендігі анықталды.
Japanese horses are thought to derive from stock brought at several different times from various parts of the Asian mainland; the first such importations took place by the sixth century at the latest. Horses were used for farming – as pack animals although not for draught power; until the advent of firearms in the later sixteenth century, they were much used for warfare. The horses were not large: remains of some 130 horses have been excavated from battlefields dating to the Kamakura period (1185–1333 AD); they ranged from 110 to 140 cm in withers height. The Noma may originate from the small islands of the Seto Inland Sea between Shikoku and Honshū, where it may have been used for transport. According to one account, in the early sixteenth century the daimyō of the Iyo Matsuyama Han of Shikoku wanted to breed horses for military use. Larger horses were kept for that purpose, while smaller ones were given to farmers, who found them useful as pack animals on steep terrain. The Noma is thought to derive from these. There were not many of them; the total number in the mid 1800s is estimated at about three hundred. After the Russo Japanese War of 1904–1905, there was pressure to breed much larger horses for warfare. Large foreign horses were imported, and the rearing of the small traditional indigenous breeds was forbidden. Numbers of the Noma fell sharply. Some isolated farmers kept a few for farm work, but with the mechanisation of agriculture after the Second World War, their usefulness decreased further. By 1978 there were six Noma horses remaining; two were in the in Tobe, and four were kept by a private breeder. A government funded reserve, the Noma Uma Highland, was established in 1989 by the city of Imabari, in Ehime Prefecture of Shikoku; it started with thirty of the horses. By 2008 the number had risen to eighty four. A study of microsatellite variation among Japanese horse breeds in 2003 found the Noma to be closely related to three other Japanese small island breeds, the Misaki, the Tokara, and Yonaguni.
Сипаттамалары
Нома – кішкентай, ықшам және берік жылқы. Ол қатал және күшті, сонымен қатар қиын таулы жерде епті.
The Noma is a small, compact and sturdy horse. It is hardy and strong, and agile on difficult mountain terrain.
Қолдану
Нома дәстүрлі түрде егіншілікте жүкті тасуға және соғыста қолданылып келген, қазір негізінен туристік көрікті орынға айналды. Noma Uma таулы аймағына жылына шамамен 20 000 адам келеді. Нома көбінесе балалардың мінуі үшін және жылқымен емдеуге пайдаланылады.
The Noma was traditionally used as an agricultural pack animal, and in warfare; it is now principally a tourist attraction. The Noma Uma Highland is visited by some 20 000 people per year. The Noma is used for riding – often by children – and for horse therapy.