Кіріспе

Хайбер-Пахтунхвадағы қала, Пәкістан
Читрал қаласы

Читрал қаласы Хайбер-Пахтунхваның солтүстік аймағындағы Читрал өзенінің жағасында орналасқан. Ол Төменгі Читрал ауданының орталығы болып табылады, ал бұрын Читрал ауданының және одан бұрын Читрал княздығының орталығы болған. Аймақ 1969 және 1972 жылдар аралығында Батыс Пәкістан құрамына енген. 2017 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 49 780 адамды құрайды.

Ежелгі дәуір

Читралдағы Гандхара қабір мәдениетінің болуы, оның аңғарларында шашыраңқы орналасқан түрлі қабірлерде табылған, Индо-Арийлердің қоныс аударуынан кейін, Инд өркениетінің құлдырауынан соңғы тұрғындары туралы маңызды мәліметтер береді. Сингурдагы Ганкоринеотек қорымында Веда кезеңіне дейінгі бірнеше ежелгі жерлеу орындары бар. Қазіргі Читрал аймағы парсы Ахеменидтері тарапынан басып алынған және олардың ең шығыс сатраптарының біріне кірген. Біздің заманымыздың үшінші ғасырында Кушан империясының будда дінін ұстанатын билеушісі Канишка Читралды жаулап алды. Кушандардың билігінде аймақта көптеген буддалық ескерткіштер, негізінен будда ступалары мен монастырлар салынды. Кушандар буддалық өнерді де қолдады; аймақта Кушан билігі тұсында Будда бейнесінің ең көрнекті үлгілері жасалды.

Катор дәуірі

1571 жылдан 1969 жылға дейін Читрал Катор әулетінің иелігінде болды. 1895 жылы британдық және сикх гарнизоны Читрал тұрғындарының қоршауына ұшырады, бұл қоршауға әлдеқанда афған күштері де көмектескен болуы мүмкін. Алты аптадан кейін гарнизон қоршаудан босатылды, ал британдықтар жас Шуджа-ул-Мулкты Мехтар ("билеуші") қызметіне тағайындады. Ол келесі 41 жыл бойы билік етті.

Пакистанға қосылу

1947 жылы Үндістанның британдық колониясы бөлінгеннен кейін, князьдік мемлекеттерге тәуелсіздікті сақтау немесе екі жаңа мемлекеттің бірін таңдау мүмкіндігі берілді. Алғашқыда Читрал тәуелсіз монархия ретінде қала берді. Кейіннен, Каид-и-Азам Мұхаммед Әли Джиннамен дос болған Читрал Мехтары Пәкістанға қосылды, осылайша Читрал Пәкістанның князьдік мемлекеттерінің біріне айналды. 1969 жылдан 1972 жылға дейін ол Читрал әкімшілік округі ретінде Пәкістанға толыққандай біріктірілді.

Бірінші Кашмир соғысындағы рөлі

Читрал 1947-1948 жылдардағы бірінші Кашмир соғысында шешуші рөл атқарды. Пәкістанға қосылғаннан кейін Мехтар Музаффар әл-Мөлк Кашмирді догралардан "босату" үшін жихад жариялады. Осы кезде Гилгит скауттары шегініп жатты, ал догра әскерлері Бурзил өткелінде табысқа жеткен еді. Осы жағдайларда Читрал скауттары Домель және Камри секторларында Гилгит скауттарын алмастырды, ал Читрал гвардиясы Скардуға бет бұрды. Читрал принцінің басшылығымен Читрал гвардиясы әскери тарихтағы ең ұзақ қоршаулардың бірін жүргізді, ол Скардудың түсуімен, догралардың қарсыласуымен және Балтистанның басып алынуымен аяқталды. Осы кезеңде Читрал скауттары Гилгит скауттарымен бірігіп, Каргил өткелін басып алды.

География

Қаланың орташа биіктігі көрсетілмейді.

Климат

Хайбер-Пахтунхваның оңтүстік аңғарларынан айырмашылығы, Читралда құрғақ Жерорта теңізі климаты (Köppen Csa) басым, өте ыстық жазда жауын-шашын дерлік болмайды. Жауын-шашын көбінесе батыс майдандық жүйелердің әкелуімен болатын көктемгі дауылдар кезінде жауады. Қыста түнгі температура кейде -10 °C-қа дейін төмендейді. Қала маңында қысқы қар жаууы тым күшті болуы мүмкін, жиналу мөлшері 60 см-ге дейін жетеді, ал жоғарырақ жерлерде қар қалыңдығы одан да көп болуы мүмкін.

Демография

Урду тілі қаланың ресми тілі. 2017 жылғы халық санауы бойынша Читралдың халқы 49 780 адамды құрайды.

Тарихи демографиялық мәліметтер

Читрал қаласындағы дінХалық саны (1901)Пайыздық үлесі (1901)Ислам 3,45242.47Һинд діні 2,70933.33Сикхизм 1,826Барлығы8,128100.00