Кіріспе

Марвин Либман (21 шілде 1923 – 31 наурыз 1997) – американдық консервативті белсенді және қайырымдылық қор жинаушы, содан кейін өмірінің соңында геилердің құқықтарын қолдаушы болған.

Солдан оңға қарай

Либман Бруклинде, Нью-Йоркте, ата-анасы Бенджамин "Бенни" Либман мен Роза Шоррмен өсті. Оның ата-анасы Ашкенази (идиш тілінде сөйлейтін яһудилер) болып, сол кезде Польшаның, ал қазір Украинаның бір бөлігі болған Галиция аймағынан шыққан. Либман өзінің балалық шағын "орта таптағы отбасылардың полиглоттар тобының" арасында өскенін еске алады. 1936 жылы қыркүйекте бар-мицва болды. Ұлы депрессия кезінде жасқа келген көптеген басқа жастар сияқты Либман Депрессия капитализмнің сәтсіздігін дәлелдеді деп сенді, бұл оған коммунизмге балама ретінде қызығушылық тудырады. Орта мектепте оқып жүргенде солшыл саясатқа қызығушылық танытып, Америка студенттер одағына және Жас коммунистер лигасына кірді. Сонымен қатар, Либман өзінің гомосексуализмін анықтады, ол қатты ұялды, сондықтан ол "шлюхада" қалды. 19 жасында Либман әскери қызметке шақырылып, 2-дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдары Неаполь мен Каирде әскери әуе корпусында қызмет етті. Өзінің айтуынша, аспазшы ретінде өз міндеттерін орындай алмаған, қабілетсіз сарбаз, Либман ешқашан әрекетке қатыспаған. Алайда, екінші дүниежүзілік соғыста көптеген американдық гейлер сияқты, оның әскери қызметі "ұлттық шығу" болды, өйткені ол басқа гей еркектерді алғаш рет тауып, өзін-өзі ұялту мен өзін-өзі жек көру сезімін жеңілдетті. Италияда гомосексуализм заңсыз емес, бірақ ол ұят деп саналады, және Либман Неапольдегі гей субмәдениетінің бір бөлігі болудан рақат алды, онда ол алғаш рет жыныстық қатынасқа түсті. Каирде әуе базасында болған кезде оның командирі Либманның гомосексуализмін ашатын махаббат хаттарын тапты. Полицей Либманды жеке және қоғамдық қорлықтарға ұшыратып, оны өз бөліміндегі басқа сарбаздардың алдына шығуға мәжбүр етті, ал оның офицері оны "кесек" және "құқық сорушы" деп атады. 1944 жылы Либман гомосексуализм үшін көк түстегі босатқышты алды. Қызметтен босатылғандықтан, ардагерлерге берілетін жәрдемақыны алу құқығынан айырылды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Либман "Пэтси" есімді әйелмен танысып, тез арада үйленді. Алайда олардың қарым-қатынасы ешқашан толықтай аяқталмаған және неке 1945 жылы маусымда алты айдан аз уақыттан кейін жойылған. Либман өмір бойы әртүрлі жұмыс істеп, Нью-Йорктің гей субмәдениетінің мүшесі болған, Неапольден айырмашылығы, ол полиция шабуылдары кезінде тұтқындалу қаупіне ұшыраған. Келесі бірнеше жылда Либман сионизмге көбірек араласты, әртүрлі ерікті және ақы төленетін қызметтерде жұмыс істеді. 1947 жылы ол Израильдің Ұлыбританиядан тәуелсіздігін қамтамасыз етуге ұмтылған оңшыл террорлық ұйым Иргүнмен арабтар мен британиялықтарға бағытталған бомбалау науқаны арқылы жұмыс істеді. Осы уақыт аралығында Либман консервативті саяси көзқарастарды дамыта бастады, оның ішінде Кеңес Одағына деген жеккөрушілік коммунистік елдің еврей азаматтарына қатыгездікпен қарағанынан туындады. 1951 жылы Либман өзінің 11 жыл совет түрмелерінде өмір сүргенін, ГУЛАГ лагерьлеріндегі оқиғаларын баяндаған Елинор Липпер деген орыс әйелін кездестірді. Липпердің кеңес экономикасының көп бөлігі құл еңбегіне негізделгенін білгені оның социализмге деген сенімін жоғалтты, ол былай деп еске алды: "Оның оқиғасы мені қатты таң қалдырды. Мен өзімді тап-таза сатқын сезіндім. Ең жаманы, мен Кеңес Одағына сенгендіктен, оған болған оқиғаға өзімді кінәлі сезіндім. Бұл өзгеріс тез болды, бірақ ол шын мәнінде мен өзімнен жасырып келген бес жылдық ішкі зиялы қақтығыстың шыңы болды. Бұл менің өмірімдегі үлкен өзгеріс болды".

Қытай лоббиі

1952 жылдың қаңтар айында Либман «Қытай зиялыларына көмек көрсету» (ARCI) тобын құрды. Ол Ұлыбританияның Гонконг колониясындағы босқындар лагерьлерінде қиын жағдайда қалған 25 000 қытай зиялысын АҚШ-қа қабылдауға тырысты (сол кезде американдық иммиграциялық заң азиялықтардың санын қатаң шектеген еді). Либманның консервативті көзқарастарына қарамастан, 25 000 қытай зиялысын Америкаға әкелу жоспары оны иммиграцияға қарсы, әсіресе азиялық иммиграцияға қарсы шыққан оңшыл саясатшылармен қақтығысқа түсірді. ARCI-ді құрғаннан кейін Либман саяси ұйымдастырудағы қабілетін ашты, ол бұрынғы тәжірибесінен білген «солшылдардың ұйымдасу жолын» негізге алған принциптерді қолданды. ARCI үшін қолданған тактикасын кейіннен барлық саяси науқандарында пайдаланды, оның аясында ол ұйымын қолдау үшін бірнеше танымал адамдарды «кеңесші» кеңес мүшелері ретінде шақырып алды; осы адамдардың есімдерімен хаттар шығарды; бай бизнесменді қазынашы және корпоративтік қаржы жинаушы ретінде тағайындады; танымал адамды президент етіп қойды; және соңында «жұмысты шын мәнінде істеу немесе жасалғанды бекіту» үшін комитет құрды. Осылайша Либман қаржысы жеткілікті, беделді қолдаушылары бар, назар аударатын ұйымдарды құрды, олардың жұмысын бірнеше белсенділер басқарды. ARCI-ге көмек көрсету үшін Либман Уолтер Джаддты, бұрын Қытайда протестант миссионері болған республикалық конгрессменді президент етіп тағайындады. Генералиссимус Чан Кайши 1927 жылы үшінші әйелі Сун Мэйлинге үйлену үшін методизмге көшкендіктен, евангелистік протестанттар «Қытай лоббиінің» ең берік қолдаушылары болды, олар Чанды Қытайдың христиан құтқарушысы деп есептеп, бір күні бүкіл Қытайды евангелистік протестантизмге айналдырады деп күтті. 1930 жылдары протестант миссионері болған Джадд қытайлық азаматтық соғыстың куәсі болды және қытай коммунистері жасаған қасіреттерді көрді, бұл оған Гоминьданды қолдауға басқа «Қытай лоббиінің» мүшелеріне қарағанда көбірек себеп берді. Джадд өзінің синофилиясымен және антикоммунистік көзқарастарымен қатар нәсілдік теңдікті қорғаушы ретінде танымал болғандықтан, ARCI Форд және Рокфеллер қорынан жомарт қайырымдылық алды. Көп ұзамай Мемлекеттік департамент пен Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) ACRI-ді жасырын түрде қаржыландыра бастады, өйткені Либман екеуі де «Гонконгтағы барлау желісін кеңейтуді» қалайтынын анықтады, онда Ұлыбритания, АҚШ, Кеңес Одағы және екі қытай режимі үшін көптеген тыңшылар жұмыс істеді. 1952 жылдың ақпан айында Либман Гонконгқа ACRI кеңсесін ашу үшін барды, ол көп ұзамай босқындар лагерьлерінде тұратын қытай ғалымдары, дәрігерлері, заңгерлері, ғалымдары және басқа да зиялылардың мыңдаған өтініштерімен қоршалды. Либман Конгрестің тумашыл мүшелерінің Америкаға 25 000 қытай босқынын әкелу жоспарына қарсы екенін, Америкаға азиялық иммигранттардың қажеті жоқ деп есептейтінін білген соң, 1952 жылдың жазында ACRI-нің назарын Тайваньдағы Гоминьдан режимін қолдауға аударды. Сонымен қатар Либман Азияның Жапониядан Пакистанға дейінгі аймақтарында белсенді әрекет ететін, ЦРУ қолдауымен құрылған «Еркін Азия үшін комитет» ұйымына қосыла бастады. ЦРУ-да жұмыс істеуге құштар болған Либман 1952 жылы Қытай Халық Республикасына шекарадан өту үшін коммунизмге қарсы үнқағаздарды сатып алуға 25 000 доллар ақшасы бар чемоданды Гонконгқа алып кетті. 1950 жылдардың басында ол «Қытай лоббиі» деп аталатын топтың жетекшісі болды және Біріккен Ұлттар Ұйымына Қызыл Қытайды қабылдауға қарсы бір миллиондық комитеттің хатшысы болды. 1949 жылдан кейін тек Тайваньды бақылаған Қытай Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымында Қытайдың орындығын ұстап тұрды және әлемнің көптеген үкіметтері Қытайдың БҰҰ-дағы орындығын Қытай Халық Республикасына беру керек деп ойлады. Бұл ұйымның идеологиялық негізі - Гоминьданның қытайлық азаматтық соғыстағы жеңілісі уақытша болды және Тайваньдағы базасынан генерал-сиссимус Чан Кайши бір күні Қытайдың материктік бөлігін қайтарып алу үшін жеңіске жетіп, оны 1949 жылы жеңген «қызыл көтерілісшілердің» билігін тоқтатады. Сондықтан, Қытай Республикасының БҰҰ-да Қытайдың орындығын жалғастыруы орынды деп мәлімдеді, өйткені Халық Республикасы тек Қытайдың материктік бөлігін «уақытша» бақылап отырған заңсыз режим болды. 1953 жылы құрылған Бір миллиондық комитет 1971 жылға дейін (Қытайдың БҰҰ-ға қабылданған жылы) өмір сүрді, ал Ли Эдвардс 1969 жылы Либманнан хатшылыққа өтті. Либман ұйымдастырған және бір миллион американдық қол қойған деген үмітпен аталған Бір миллиондық комитет «Қытай лоббиінің» ең ірі ұйымына айналды. Бір миллиондық комитет шығарған әдебиеттің көп бөлігі Гоминьданды мақтаудан гөрі коммунизмге қарсы болды, өйткені Либман Халық Республикасын айыптаудың, Қытай Республикасын мақтаудан оңай екенін анықтады. 1957 жылы ол «Марвин Либман және компаниясы» атты фирманы құрды. Келесі 11 жыл бойы Либманның фирмасы тікелей пошта арқылы қаржы жинау бағдарламаларын жасады және АҚШ-та және шетелде коммунизмге қарсы және консервативті қозғалыстарға қоғамдық қатынастар бойынша сараптама ұсынды. Оның кең клиенттер тізіміне Бір миллиондық комитет, «Қытай зиялыларына көмек көрсету», Тибет босқындарына шұғыл көмек комитеті, Америка-Азия білім беру алмасуы, Америка-Африка істері қауымдастығы және Катанга бостандығы үшін күрескендерге көмек көрсету комитеті кірді. Сонымен қатар Либман «Бостандық үшін жас американдықтар» және «Американдық консервативті одақ» ұйымдарының негізін қалаушылардың бірі болды.

Халықаралық суық соғысқа қатысушы

1957 жылғы мамыр айында Либман Сайгонда өткен Азия халықтарының антикоммунистік лигасының үшінші саммитіне қатысты. Көрінеу түрде халықтық ұйым болғанымен, Азия халықтарының антикоммунистік лигасы шын мәнінде Оңтүстік Корея, Тайвань, Филиппин және Оңтүстік Вьетнамның барлау қызметтері құрып, басқарған. Азия халықтарының антикоммунистік лигасының мақсаты, оның құрылтай жарғысында жазылғандай, Азиядағы коммунизмге қарсы «саяси және психологиялық соғыс жүргізу» болды. Лиганың таңдаған әдістері, оның буклеттерінде сипатталғандай: «Кіргізу, қоздыру, экономикалық манипуляция, қоғамдық демонстрациялар, терроризм, бүлік, партизандық соғыс және кісі өлтіру». Лига төрағасы доктор Ку Чен Канг Гоминьданның Жоғарғы Ұлттық Қорғаныс Кеңесінің мүшесі және Чиангтың кеңесшісі болды. Лига Үндістанның Джавахарлал Неруі мен Индонезияның Сукарно сияқты бірнеше азиялық көшбасшылар қолдаған бейтараптық тұжырымдамасына қарсы болды, себебі үшінші әлем елдерінің суық соғыста бейтарап болуы тиіс еді, оның орнына Азия мемлекеттерінің Америка Құрама Штаттарымен одақтасуын жақтады. Лига АҚШ үкіметімен мақұлданды. Дегенмен, Лиганың Қытайда партизандық соғыс туғызуға жасаған тырыстары сияқты кейбір іс-әрекеттері АҚШ үкіметінің қарастыруға дайын болғаннан асып кетті. Көбірек одақтастар табу үшін Лига 1943 жылы нацистік Германия құрған және соғыстан кейін де жалғасқан Шығыс Еуропадан анти-болшевистік эмигранттар блогына қол жеткізді. Блоктың басшысы Ярослав Стецко, Украина Ұлттық Ұйымының (ОУН) жетекшілерінің бірі, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиямен ынтымақтастық жасаған және жүздеген мың украиндық яһудилерді өлтірген украиндық ұлтшыл топтың антисемиттік тобы. Блок Кеңес Одағында партизандық соғыс бастауға бел буды, бұл идеяға бір кезде ЦРУ мен МИ-6 қолдау көрсетті, бірақ 1950 жылдардың ортасына қарай американдық және британдық барлау қызметтері Блокты жоққа шығарды, себебі агенттерді Совет Одағына парашютпен түсірудің барлық әрекеттері сәтсіздікке ұшырады. Азия халықтарының антикоммунистік лигасы Тайвань, Оңтүстік Корея, Филиппин және Оңтүстік Вьетнам үкіметтерімен қаржыландырылғандықтан, Стецко Азия үкіметтері де Блокты қаржыландырады деп үміттенді. Сонымен қатар, үшінші топ болды – континентті қорғау үшін Америкааралық конфедерация, ол Мексика саясаткері Хорхе Прието Лоуренс Латын Америкасындағы коммунизммен күресу үшін құрды. Конфедерацияның ең көрнекті мүшесі Бразилия адмиралы Карлос Пенна Ботто болды, ол екінші дүниежүзілік соғыста өзінің осьтік көзқарастары үшін зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды және тек өзі үшін түсінікті себептермен Совет Одағы Бразилияны бақылауға алды деп сенді. Либман бір миллиондық комитет, Лига, Блок және Конфедерацияны біріктіріп, дүниежүзілік антикоммунистік топ құруға үміттенген елші ретінде белсенді болды. 1958 жылы Либман Азия халықтарының антикоммунистік лигасы мен оның Латын Америкалық бөлімшесін біріктіру мүмкіндігін зерттеу үшін Мексика қаласында жарияланған басқару комитетінің бас хатшысы болды. 1958 жылғы наурыз айында Мексика қаласында өткен конференцияда Лига, Блок, Конфедерация және Миллиондық комитет бірігіп, Әлемдік коммунизмге қарсы Азаттық және Бостандық Конгресін құрды. Конгресс «барлық нәсілдер, ұлттар, елдер мен діни көзқарастағы» адамдарды біріктіріп, «бағдарламаларымызды біріктіруге, жұмысымызды үйлестіруге және коммунистік жауымызға қарсы прогрессивті іс-қимыл жасауға» уәде берді. Конгресс өзінің антиимпериалистік тонымен ерекшеленді, ол Еуропа елдері 16 ғасырдан бастап жаулап алу соғыстарына кіріскенін мәлімдеді және Кеңес Одағын барлық Еуропа елдерінің ішіндегі ең қатыгез және империалистік деп сипаттады. Сонымен қатар, Конгресс үшінші әлемдегі солшыл ұлтшылдарға қарсы болды, олар тек Совет Одағы өз империализмін дамыту үшін пайдаланған алаяқтар деп мәлімдеді. Конгресс мақсаты «Еуропа мен Азиядағы темір перде артындағы күштерге моральдық және материалдық қолдау көрсету» және «ұлттық тәуелсіздікті, бостандықты және бостандықты барлық құлдықта қалған халықтарға олардың этникалық аумақтарында азат ету мен қалпына келтірудің түпкі мақсатына қол жеткізу» болды. Сол кезде Либман бұл «тәуелсіз антикоммунистік ұйымдардың бірлесіп мақұлдаған және шын мәнінде, халықаралық үйлестірілген іс-қимылға әкелетін жұмыс істейтін жоспарды қолдаған» бірінші рет болды деп мәлімдеді. 1958 жылдың шілдесіне қарай Конгресс бөлініп кетті және Либман бір миллиондық комитетті шығарды, себебі ол енді Стецкомен немесе Прието Лоуренспен байланыс құруды қаламайтын. Либман Стецконың ОУН командирі ретінде Холокостқа қатысқанын, 1941 жылы Галициядағы яһудилерге қарсы қарақшылық ұйымдастырғанын білгенде шокқа түсті. Стецкодан басқа, Либман Лоуренспен де қиындықтарға тап болды, ол еске алғандай: «Лоуренс ақша алғанда, ол бірден билікке ие болуға тырысты. Мен оның халықаралық антикоммунистік байланыстарының ең оңшыл ұйымдармен, олардың көпшілігі антисемиттік екенін де анықтадым». Либман басқа топтардың тек бір миллиондық комитеттің байланыстарын американдық саясаткерлерге лобби жасау үшін пайдалануға қызығушылық танытқанын білді және ол «бір топ ақымақтарға бақылауды жоғалтқанын» өкінді. Бір миллиондық комитетті Конгрестен шығарғаннан кейін, ол ОУН мүшелерінен «яһуди большевигі» деп айыптап, өлім туралы хабарламалар ала бастады. 1960 жылдары Либманның қызығушылығы Азиядан Африкаға ауысты. Ол Катанга Азаттық Күрескерлеріне Американдық Комитетінің (ACAKFF) негізін қалады, ол 14 желтоқсан 1961 жылы The New York Times газетінде толық беттік жарнамамен өзінің құрылғанын жариялады, онда «Катанга 1961 жылғы Венгрия» делінген. Жарнамада: «Катанга халқы БҰҰ агрессиясына қарсы тұрып, өз бостандықтары үшін ғана емес, әлемдік бостандық үшін де нағыз Азаттық Күрескерлері» делінген. 1960 жылға дейін американдық консерваторлар Конгоға қызығушылық танытпады және Катанганың ісі американдық оңшылдардың Катанганың өзінен гөрі оның жауы кім екеніне байланысты ыстық қолдауын тартты. Жеймс Бернхем бағанасында африкалық ұлтшылдардың шынымен қалағаны «ақ адамдардың билігі мен жеңілдіктерін жою, олардың мүлігін алу немесе оның көп бөлігін алу және ақ адамдарды тек қызметшілер мен қолғабыстар ретінде қалуға рұхсат ету» екенін жазды, бұл оны Катангадағы ақ адамдардың үстемдік ететін элемент болып қалатын Катанга тарапына итерді. Расизм айыбынан құтылу үшін, көптеген адамдар Катанганың бұрынғы мемлекеті Бельгияның кеніш компанияларының алды екенін сезінгендіктен, Либман АСАКФФ президенті етіп қара нәсілді Макс Йерганды тағайындады. 1965 жылы Иан Смит басшылығындағы Ұлыбританияның өзін-өзі басқаратын отарлық Солтүстік Родезия британдық жоспарларға қарсы, түстің ешқандай айырмашылығы жоқ сайлау құқығы негізінде тәуелсіздік беруге қарсылық көрсетіп, заңсыз тәуелсіздік жариялады, бұл қара көпшіліктің дауыс беруіне мүмкіндік берер еді. Родезияны қолдау үшін Либман 1966 жылы Американдық Африка Істері Қауымын (AAAA) құрды. AAAA ACAKFF сияқты дерлік бірдей ұйым болды, екі топтың да Йерган президенті болып, дерлік бірдей бас қағаздары, бірдей пошта тізімдері және Нью-Йорктегі 79 Мэдисондегі бірдей мекенжайы болды, ол сонымен қатар Марвин Либманның компаниясының штаб-пәтері болды. Сонымен қатар, Родезия үкіметінің АҚШ-тағы беделін жақсарту үшін Марвин Либманның компаниясын жалдағаны белгілі болды. 1966 жылдан бастап Либман консервативті журналистер үшін Родезияға сапарларды ұйымдастырды, олар ақ үстемдік үкіметінің басшылығымен мазмұндалған және әділдікпен басқарылған, мазмұндалған және бақытты халық туралы мақалалар жазды. 1966 жылдың қараша айында AAAA The New York Herald Tribune газетінде «Егемендік және күрес» атты карта жариялады, онда барлық...

Шығады

1990 жылдың шілдесінде Либман National Review бас редакторы болған Уильям Ф. Баклиге хат жазғаннан кейін өмір бойы жасырын өмір сүруден бас тарды. "Мен 67 жастамын", - деді ол Баклиге. "Өмірімнің жартысынан астамын консервативті және антикоммунистік қозғалысты ұйымдастыруға және қолдауға жұмсадым – Нью-Йорк консервативтік партиясы, Голдвотер мен Рейганның сайлау кампаниялары. Консервативті идеологияны қорғағанның бәрінде де мен гей болдым". Либман Баклиге американдық консерватизмді тазартуға жасаған тырабының толыққанды сәтті болмағанын, себебі "саяси гомофобия, расизм және антисемитизм" консерватизмнің ғажайып жетістіктерінің алтын дәуірінде де жалғасып жатқанын" жазды. Либманның Баклиге жазған жеке хатына "Адвокат" журналында жарияланған сұхбат қосылды, онда ол "Суық соғыстың" аяқталуымен Республикалық партия ішіндегі діни оңшылдардың күшейіп бара жатқан ықпалына наразылығын білдірді. Ол гомофобияның АҚШ-та консервативтік топтарды ұйымдастырудың жаңа негізіне айналып келе жатқанына сенді, енді антикоммунистік көзқарастардың маңызы азайды. Оның "Консервативті гей ретінде шығу" атты автобиографиясы 1992 жылы жарық көрді. Кітапта ол Республикалық партия ішінде өзін "1934 жылғы Германиядағы еврей сияқты сезіне бастағанын, ол үнсіздікті таңдап, Холокосттың басталғанын көріп тұрып, көзге түспеуді үміттенеді" деді. Келесі бес жыл ішінде ол АҚШ-та гейлер мен лесбиянкалардың құқықтарын қорғаушыға айналды, көптеген мақалалар жазып, түрлі жиналыстар мен митингілерде сөз сөйлеу үшін елді аралады. Бастапқыда ол өзін орташа республикашыл деп атап, Log Cabin Republicans сияқты гейлерге жақын консервативтік топтарды қолдау үшін жұмыс істегенмен, кейін саяси оңшылдардың ЛГБТ-ға қарсы риторикасының күшеюіне байланысты өзін енді консервативтік топтарға қаржы жинаушы немесе қолдаушы ретінде таныстыра алмайтынына келісім жасады. Либман 1992 жылы былай деді: "Гей, консервативті және республикашыл болу – қарама-қайшылық емес. Мен осы үшін де мақтанамын. Гейлер мен лесбиянкалар қауымдастығының маңызды ұраны – «Біз барлық жердеміз». Біз барлық жердеміз – бірақ Республикалық партияда ашық және қабылданыс тапқан қатысушы ретінде емес. Кейбір республикашылдар бізді адам ретінде емес, айтуға келмейтін жамандықтардың символы, жек көру, фанатизм және қорқыныш нысаны ретінде қарастырады". 1995 жылы жарияланған мақаласында Либман былай деп жазды: "Мен Раш Лимбо және басқа да жаңа «консервативті» көшбасшылармен, Пат Робертсон мен оның «христиандық» бригадаларымен, не Джесси Хелмс пен оның жаңа «республикалық» көпшілігімен араласа алмаймын. Мен өзімнің кім екенімді толық сеніммен білемін – мен гейлерге төзімсіздік танытатын елде геймін. Бұрын мен гейлер қозғалысын 60-шы жылдардағы афроамерикандық азаматтардың құқықтары үшін күреске салғанмен, олардың ұқсас екеніне сенемін және біз осы ұлы күрестің тарихынан, оның жетістіктері мен сәтсіздіктерінен көп нәрсе үйренуіміз керек. Бірақ қазір мен біздің қауымдастығымызды 30-40 жылдардағы Еуропадағы еврейлер мен гомосексуалистермен салыстырудың маңыздырақ екенін санаймын. Сол кезде, қазіргідей, көпшілік өлім мен апатты болжағандардың ақымақтық екенін, жаппай қырып-жою сияқты нәрселердің болуы мүмкін емес екенін, истерия қауіпті екенін айқайлады. Олар өлімге әкеп соққан «душ» газында мұңғып, жан тапсырғанша, нацистік мемлекеттің оларды жер бетінен жоюға дейін жек көретінін мойындаған жоқ". Ол 1997 жылдың 31 наурызында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның құжаттары Нью-Йорк қалалық кітапханасында сақталады.