Жануар шағуы – тіс салдарынан болатын жарақат. Тесік немесе кесік түрінде кездеседі, теріге қысымнан көгалдыр іздер де пайда болуы мүмкін. Қорғанышпен немесе кездейсоқ болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануар тістерінен туындаған жара немесе тесік.
Wound or puncture caused by animal teeth
Жануар шағуы – тістердің әсерінен туындайтын жара, көбінесе тесік немесе айқын жарақат. Жануар шағуы әдетте терінің зақымдануына, бірақ сондай-ақ шағу кезінде дене тіндеріне тигізетін күшті қысымнан туындаған көгалдырларға да себеп болады. Көгалдырлар терінің зақымдануынсыз да пайда болуы мүмкін. Шағулар шақырылған немесе шақырылмаған болуы мүмкін. Кейбір шабуылдар сырттай себепсіз болып көрінеді. Тістеу – жануардың тамақтануы, заттарды тасымалдауы, жас ұрпағына жұмсақ және дайындалған тамақ беруі, денесінен сыртқы паразиттерді жоюы, терісіне немесе түктеріне жабысқан өсімдік тұқымдарын кетіруі, өзін қысыруы және басқа жануарларды күтуі сияқты қалыпты реакциясы, сонымен қатар шабуылды сипаттаушы физикалық әрекет. Жануар шағулары көбінесе ауыр инфекцияларға және өлімге әкеледі. Жануар шағуларына тек сүтқоректілер мен жортуылдардың тістері ғана емес, сонымен қатар балықтар мен қосмекенділердің тістері де жатады. Бунақденелілер де шағып, жарақаттар қалдыруы мүмкін.
An animal bite is a wound, usually a puncture or laceration, caused by the teeth. An animal bite usually results in a break in the skin but also includes contusions from the excessive pressure on body tissue from the bite. The contusions can occur without a break in the skin. Bites can be provoked or unprovoked. Other bite attacks may be apparently unprovoked. Biting is a physical action not only describing an attack but it is a normal response in an animal as it eats, carries objects, softens and prepares food for its young, removes ectoparasites from its body surface, removes plant seeds attached to its fur or hair, scratching itself, and grooming other animals. Animal bites often result in serious infections and mortality. Animal bites not only include injuries from the teeth of reptiles, mammals, but fish, and amphibians. Arthropods can also bite and leave injuries.
Жіктеу
Тырнақтар көбінесе жараны келтірген жануар түрі бойынша жіктеледі. Адамдарды шағуға қабілетті көптеген жануарлар бар.
Bites are usually classified by the type of animal causing the wound. Many different animals are known to bite humans.
Кері тістеу зақымдануы
Кері тістеу зақымдануы (тұмшаланған жұдырық зақымдануы, жабық жұдырық зақымдануы немесе ұрыс тістеуі деп те аталады) адам басқа адамды бетке ұрғанда, оның жұдырық сүйектерінің терісі (кейде шеміршектері) ұрылған адамның тістеріне кесіледі. Жарақат көбінесе алақан-саусақ буынының үстінде орналасқан, нәтижесінде шеміршек зақымдануы мүмкін. Осы зақымдануды емдеу адам тістеген жарақаттарды емдеумен ұқсас, бірақ тереңде жатқан шеміршектерге де зиян келтіруі мүмкін. Мұндай жарақаттарды басқа адам тістеген жарақаттар сияқты қарау керек: жараны таза сумен шаю және антибиотиктер қолдану қажет, себебі адам сілекейінде көптеген бактериялар болуы мүмкін. Осы зақымданулардың ерекшелігі, жарақатқа оңтайлы ем жасалған жағдайда да, жағымсыз салдарлар болуы мүмкін. Басқа жануарлардан жұқтырылатын құтыру ауруы сирек кездеседі. Жұқпа қаупі төмен болса, жараны тігіп қоюға болады.
A reverse bite injury (also called a clenched fist injury, closed fist injury, or fight bite) results when a person punches another person in the face, and the skin (and sometimes tendons) of their knuckles are cut against the teeth of the person they are punching. The proximity of the wound is often located over the metacarpophalangeal joint resulting in tendon injury. The medical treatment of this injury is similar to those of a human bite, but may also involve damage of the underlying tendons. These injuries should be managed as other human bites: wound irrigation and antibiotics are essential as human saliva can contain a number of bacteria. The nature of these injuries is such that even if the injury is optimally managed, poor outcomes may still occur. Rabies from other animals is rare. If there is a low risk of infection the wound may be sutured.
Антибиотиктер
Қолға ит пен мысық шаққанда, сондай-ақ терінің беткі қабатына ғана зиян келтірмеген адам шаққанда инфекцияның алдын алу үшін антибиотиктер қолдану ұсынылады. Бұл препараттар иммунитеті нашар адамдарға да тағайындалады. Алғашқы таңдау – амоксициллинмен клавулан қышқылы, ал егер адам пенициллинге аллергиясы болса, доксициклин және метронидазол қолданылады. Малярия және денге сияқты көптеген аурулар масалар арқылы жұғады.
Antibiotics to prevent infection are recommended for dog and cat bites of the hand, and human bites if they are more than superficial. They are also recommended in those who have poor immune function. The first choice is amoxicillin with clavulanic acid, and if the person is penicillin allergic, doxycycline and metronidazole. Many diseases such as malaria and dengue are transmitted by mosquitoes.
Эпидемиология
Адам тістеуі ит және мысық тістеуінен кейін үшінші жиі кездесетін тістеу түрі. Ит тістеуі кең таралған, ең көп шағылыс балаларға тиеді, ал бет және бас терісі ең көп зардап шегетін жерлер. АҚШ-та жыл сайын шамамен 4,7 миллион ит тістеу жағдайы тіркеледі. АҚШ-та жылдық жануарлар тістеуінің саны 250 000 адам тістеуі, 1-2 миллион ит тістеуі, 400 000 мысық тістеуі және 45 000 жылан тістеуінен тұрады. Скункстер, жылқылар, сорлылар, егеуқырлар, қояндар, шошқалар және маймылдар тістегеннен болатын жарақаттардың 1 пайызына дейін құрайды. Үй жануарлары – тояқтар, ешқандай себепсіз шабуыл жасаған жағдайларда, бетке ауыр жарақаттар келтіруі мүмкін. Егер жабайы жануарлардың тістеуі жиірек кездеседі деп есептелсе, әсіресе құтыру инфекциясының себебі ретінде, тіркелген тістеу жарақатының 1 пайызынан да аз бөлігін құрайды. Адам тістелгенде, көбінесе оң қолға тиеді, себебі адам қорғаныс реакциясы кезінде басым қолын пайдаланады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, тістеулердің үштен екі бөлігі адамның қолдары мен аяқтарына тиеді. Адам бетін тістеу жалпы тістеулердің 10 пайызын ғана құрайды. Адамдардың тістеуден зардап шегу жағдайларының үштен екісі 10 жасқа дейінгі балаларға тиесілі. Ит тістеудің үштен екісі 20 жасқа дейінгі жасөсперімдерге тиеді. АҚШ-та ит тістеумен байланысты шығындар жылына 1 миллиард доллардан астам деп есептеледі. Ит тістеуден ең көп зардап шегетін жас топтары – 5-9 жас аралығындағы балалар. Көбінесе тістеу туралы хабарланбайды және тиісті медициналық көмек көрсетілмейді. Педиатриялық шұғыл жәрдем бөлімшелеріне келетін науқастардың 1 пайызы жануарлардың тістеуінен емделу үшін келеді. Бұл жаз айларында жиірек кездеседі. Ит тістеген балалардың 5 пайызына дейін ауруханаға жатады. Тістеу көбінесе кешкі және түнгі уақытта болады. Қыздарды мысықтар иттерге қарағанда жиі тістейді. Еркек балалар қыздарға қарағанда екі есе жиі иттерден тістеледі.
Human bites are the third most frequent type of bite after dog and cat bites. Dog bites are commonplace, with children the most commonly bitten and the face and scalp the most common target. About 4.7 million dog bites are reported annually in the United States. The US estimated annual count of animal bites is 250,000 human bites, 1 to 2 million dog bites, 400,000 cat bites, and 45,000 bites from snakes. Bites from skunks, horses, squirrels, rats, rabbits, pigs, and monkeys may be up to 1 percent of bite injuries. Pet ferrets attacks that were unprovoked have caused serious facial injuries. Non domesticated animals though assumed to be more common especially as a cause of rabies infection, make up less than one percent of reported bite wounds. When a person is bitten, it is more likely to occur on the right arm, most likely due to defensive reactions when the person uses their dominant arm. Estimates are that three quarters of bites are located on the arms or legs of humans. Bites to the face of humans constitute only 10 percent of the total. Two thirds of bite injuries in humans are suffered by children aged ten and younger. Up to three fourths of dog bites happen to those younger than 20 years old. In the United States, the costs associated with dog bites are estimated to be more than $1 billion annually. The age groups that suffer most from dog bites are children 5 to 9 years old. Often, bites go unreported and no medical treatment given these bites go unreported. As many as one percent of pediatric emergency room visits are for treatment for animal bites. This is more frequent during the summer months. Up to five percent of children receiving emergency care for dog bites are then admitted to the hospital. Bites typically occur in the late afternoon and early evening. Girls are bitten more frequently by cats than they are by dogs. Boys are bitten by dogs two times more often than girls are bitten by dogs.
Тарих
Адам шағуының деректері Киелі кітап дәуірінде тіркелген. АҚШ-та кем дегенде 1910 жылдан бері балаларда адам шағуынан кейін туындайтын екінші инфекция жағдайлары белгілі болған. Антибиотиктердің қолданылуы аурушаңдық пен өлім-жітім деңгейлерін жақсартты.
The bites of humans are recorded during the biblical era. Reports of secondary infection occurring after a human bite in children have been noted in the United States since at least 1910. Morbidity and mortality rates improved with the use of antibiotics.