Кіріспе

Клумпке параличі – қолдың қозғалысын қамтамасыз ететін қозғалтқыш жүйкелердің төменгі тамырларының жартылай салқаулығы. Бұл жүйкелер желісі мойынның артқы бөлігінен басталып, қолтық астынан өтеді және жоғарғы қолға бағытталған жүйкелерді құрайды. Бұл параличтің атауы Аугуста Дежерин Клумпке есімімен байланысты.

Белгілері мен симптомдары

Симптомдар жеңілден ауырға дейін, айқын немесе көзге көрінбейтін болуы мүмкін. Оң қол мен оң алақан сол қолға қарағанда көбірек зардап шегеді. Симптомдарға қолдың немесе алақанның атрофиясы, тырнақ тәрізді қол, ауырсынудан туындаған үнемі жылау, қолдың ішкі минус деформациясы, қолдың ішкі бұлшық еттерінің сал болуы және C8/T1 дерматомы бойынша сезімнің жоғалуы жатады. Т1 зардапкерлігі Хорнер синдромына, птозға және миозға алып келуі мүмкін. Ішкі жауырыны немесе қолдың белгілі бір бұлшықтарын пайдаланудағы әлсіздік немесе қабілетсіздік. Бұл C5 және C6 талшықтарына әсер ететін Эрб-Дюшенн параличінен ерекшеленеді.

Себеп

Клумпке параличі – бұл қолдың және қолының бұлшық еттерін қамтитын паралич түрі, ол брахиальды плекс жарақатынан туындайды, онда сегізінші мойын (С8) және бірінші кеуде (Т1) жүйкелері төменгі сабаны құрау алдында немесе кейін зақымданады. Нәтижесіндегі паралич негізінен қолдың ішкі бұлшық еттеріне (әсіресе, арақаналық, тенар және гипотенар бұлшық еттеріне) әсер етеді. Клумпке параличінің классикалық көрінісі – «тырнақ қол», онда қолының алдыңғы бөлігі жоғары көтерілген, білегі созылған және саусақтары бүгілген болады. Егер Хорнер синдромы болса, зардап шеккен көзде миоз (қарашықтың тарылуы) байқалады. Жарақат бала туу кезінде туындаған қиындықтардан болуы мүмкін. Ең көп таралған этиологиялық механизм – травмалық вагинальды босану. Анасының денесі кішкентай немесе нәрестесінің салмағы көп болған жағдайда қауіп артады. Төменгі брахиальды плекске зақым келтіру қаупі, қолдың тартылуынан туындайды, мысалы, нәресте басы жоғары созылған қолмен туылғанда немесе адам ағаштан құлағанда тармақтан ұстану арқылы. Төменгі брахиальды плекс жарақаттарын жоғарғы брахиальды плекс жарақаттарынан ажырату керек, олар да туу травмасынан туындауы мүмкін, бірақ Эрб параличі деп аталатын әлсіздіктің басқа синдромын тудырады. Мотоцикл апаттары сияқты, C8 және T1 деңгейінде омыртқа миына ұқсас жарақаттар да Клумпке параличінің бірдей белгілерін көрсетеді.

Диагностика

Электромиография және жүйке өткізгіштігін тексеру зақымдану орны мен ауырлығын анықтауға көмектеседі. Әйтпесе, диагноз жан-жақты неврологиялық тексеруден кейін клиникалық түрде қойылады.

Емдеу

Емнің тиімділігі жарақаттың бастапқы ауырлығына қарай өзгереді. Физиотерапия бұлшық ет күшін арттыру және бұлшық ет функциясын жақсарту үшін қолданылады. Электрлік нервтерді стимуляциялау сияқты электрлік әдістер де қолданылуы мүмкін. Күнделікті өмірлік қызметтерді орындау қабілетін жақсарту үшін жаттығулар мен бейімделу механизмдарын ұсынатын еңбек терапиясы да қолданылады. Терапияның мақсаттары – сезімталдық, проприоцепция және қозғалыс амплитудасын жақсарту. Ауыр жарақаттың жедел емдеуіне аяқты дұрыс жағдайға келтіру және оны шинамен немесе гипстен жасалған баумен бекіту кіреді.

Эпидемиология

Клумпке параличі Ұлттық денсаулық сақтау институтының Сирек кездесетін аурулар жөніндегі кеңсесі (ORD) тарапынан "сирек кездесетін ауру" деп тізімделген. Бұл Клумпке параличінің немесе оның бір түрінің АҚШ халқының арасында 200 000-нан кем адамға әсер ететінін білдіреді.