Кіріспе

Грузия әскери қолбасшысы

Гиоргий Иванович Квинитадзе (; Георгий Иванович Квинитадзе, Georgy Ivanovich Kvinitadze; оның нақты тегі Чиковани, ჩიქოვანი) (21 тамыз 1874 – 7 тамыз 1970) – Императорлық Ресей армиясының офицерінен Грузия Демократиялық Республикасының бас қолбасшысына дейін өскен грузин әскери қолбасшысы. Қызыл Армияның Грузияға басып кіргеннен кейін Квинитадзе Францияға эмиграцияға кетті, онда ол Грузиядағы 1917–1921 жылдардағы оқиғалар туралы естеліктерін жазды. 2013 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Грузияның Ұлттық Батыры атағымен және орденімен марапатталды.

Өмірбаян

Тбилисиде немесе Дагестанда Ресей армиясының полковнигі отбасында туған Квинитадзе 1884 жылы Тбилиси кадет корпусына қабылданды, содан кейін әскери білімін Санкт-Петербургтегі Санкт-Константин жаяу әскер мектебінде жалғастырды, оны 1894 жылы бітірді және 153-ші Владикавказ жаяу әскер полкінде подпоручик болып тағайындалды. Одан кейін ол Ресей Польшасында қызмет етті. Рус-жапон соғысы кезінде (1904–1905) Квинитадзе капитан шеніне көтерілді. 1910 жылы Бас штаб академиясын бітіріп, Кавказ әскери округі штабына жіберілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1916 жылы Квинитадзе полковник болып жоғарылатылып, 4-ші Кавказдық атқыштар дивизиясының штаб бастығы болып тағайындалды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін, генерал-майор атанған Квинитадзе, 1918 жылы жаңа тәуелсіз Грузия армиясының бас қолбасшысы болғанға дейін Транскавказ федералды үкіметіндегі соғыс министрінің орынбасары қызметін атқарды. Ол елдегі меньшевиктердің басшылығымен келіспеушілікке байланысты көп ұзамай қызметтен кетті. Алайда, сол жылдың соңында Армениямен соғыс кезінде ол штаб бастығы ретінде әскери қызметке қайта оралды. 1919 жылы ол Ахалцихе провинциясындағы мұсылман революционерлерін жеңген грузин әскерлеріне басшылық етті және 1919 жылдың 20 сәуірінде бұрын түріктердің бақылауында болған Артвин қаласын басып алды. Ол Тифлисте әскери мектеп ашуға көмектесті және оның команданты болып қызмет етті. 1920 жылдың мамыр айының басында большевиктер төңкеріс жасауға тырысқанда ол Грузия армиясының бас қолбасшысы болып қайта тағайындалды. Сол кезде большевиктер төңкеріске дайындық ретінде әскери мектепке шабуыл жасады. Квинитадзе курсанттарымен бірге қарсылық көрсетіп, ғимаратты сәтті қорғады. Бірнеше күннен кейін, Грузия армиясының басшысы ретінде ол Әзірбайжаннан кеңес әскерлерінің өту әрекетін тоқтатты. 1921 жылы Грузияға Қызыл Армияның басып кіруі кезінде ол қайтадан бас қолбасшы болып тағайындалды. 1921 жылдың наурызында Грузия соғыста жеңілгеннен кейін Квинитадзе Францияға кетіп, алдымен Pathé Records компаниясында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, содан кейін мацони өндіретін шағын кәсіпорын ашты. 1970 жылы Париждің Шату қалашығында қайтыс болды және Левиль-сюр-Орждағы грузин зиратына жерленді. Квинитадзенің мәйіті 2021 жылдың 26 мамырында Тбилисидегі Мтацминда пантеонына толық әскери салтанатпен қайта жерленді. 2006 жылы Грузия Қорғаныс министрлігі орналасқан Тбилисидегі бір көшеге Квинитадзе есімі берілді.

Отбасы

1911 жылы Квинитадзе ханшайым Мариам Макашвилиге үйленді (28 тамыз 1889 – 27 сәуір 1960). Олардың үш қызы болды: Ида, Тамар және Нино. Ида (1912 жылы туған) 1943 жылы грузин эмигранты, генерал Георгий Чхеидзеге (1907–1970) үйленді. Тамар (1913 жылы туған) 1938 жылы грузин эмигранты, екінші дүниежүзілік соғыстағы француз офицері Жорж Одишелидзеге (1899–1970) тұрмысқа шықты. Нино (1920 жылы туған) 1955 жылы нидерландтық Питер Клод Холланд д'Абоға (7 қазан 1917 жылы туған) үйленді; олар британдық-француз актрисасы және бұрынғы «Бонд» қызы Марьям д'Абоның ата-анасы.

Мемуарлары

Квинитадзе орыс тілінде жазған "Грузияның тәуелсіздік жылдарындағы естеліктерім, 1917–1921" (Мои воспоминания в годы независимости Грузии, 1917–1921) кітабы алғаш рет 1985 жылы Парижде жарық көрді және 1998 жылы грузин тіліндегі аудармасында жарық көрді. Грузияның кеңестік үкіметке айналуынан бір жыл өткен соң, 1922 жылы мемуардың көп бөлігін жазған Квинитадзе 1917–1921 жылдардағы аласапыран жылдар туралы жаңа деректер мен жеке бақылауларын ұсынады. Бұл оқиғаларға қатысушы ретінде жазылған әскери тарихнамадан өзге, Квинитадзедің естеліктері саяси тұрғыдан да маңызды, ол меншевиктерге қатысты қырағы сын айтады, оларды мемлекетке зиян келтіру, социалистік және интернационалистік риторикасымен грузин халқын бөліп-жару, тиімсіздік таныту және елді күтілген шетелдік араласудан қорғай алмаумен айыптайды. Зураб Авалишвилидің тарихи еңбектерімен бірге Квинитадзедің естеліктері Грузияның қысқа ғасырлық тәуелсіздігі туралы шетелде жазылған ең бағалы куәліктердің бірі саналады.