Үнді қауымдары: Каястхалар тарихы мен әлеуметтік орны
Kayastha
Үндістан қауымдастығы: Каятхалар – дәстүрлі түрде әкімшілер, министрлер болған, білім алған және жазумен айналысқан қауым. Тарихы, шығу тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан қауымдастығы
Community of India
Қайаста немесе Қайаст – Үндістан субконтинентінің әр түрлі аймақтарында дәстүрлі түрде орналасқан әртүрлі үнді қауымдастықтарын білдіреді. Оларға Солтүстік Үндістанның Читрагуптаванши Қайасталары, Махараштраның Чандрасенья Қайаста Прабхулары, Бенгалдың бенгал Қайасталары және Одишаның Караналары жатады. Бұлардың барлығы дәстүрлі түрде "жазушы касталары" ретінде танылған, және тарихи тұрғыдан билік еткендерге әкімшілер, министрлер және жазбаларды сақтаушылар ретінде қызмет еткен. Қайаста терминіне ең ерте сілтеме Кушан империясына дейін жетеді. Санскрит әдебиеті мен жазуларында бұл термин мемлекеттік қызметтегі белгілі бір лауазымдарды иеленушілерді білдіру үшін қолданылған. Осыған орай, терминнің шығу тегі "кая" ("басты, капитал, қазына") және "шта" ("тұру, орналасу") сөздерінен туындаған болуы мүмкін, және бастапқыда патшалық қазынаның немесе кірістер департаментінің қызметкерін білдірген. Қайасталар, брахмандармен бірге, ерте ортағасырлық Үндістанда ресми білім алуға, сондай-ақ әкімшілік тақырыптарын оқытуға, оның ішінде есепке алуға қол жеткізген. Қазіргі ғалымдар оларды дәстүрлі түрде "қалалыққа бағытталған", "жоғары касталы" және "жақсы білімді" пан-үнділік элитаның құрамына жатқызады, оларға Панджаби Хатрилер, Кашмир Пандиттері, Парсилер, Гуджараттың Нагар Брахмандары, Бенгалдың Бхадралоктары, Читпавандар және Махараштраның Чандрасенья Қайаста Прабхулары (CKP), Оңтүстік Үндістанның Брахмандары, соның ішінде Үндістанның оңтүстік бөліктерінен шыққан Дешаста Брахмандары, сондай-ақ 1947 жылы Үндістан тәуелсіздігі кезінде орта тапты құраған мұсылман және христиан қауымдастықтары да кіреді.
Kayastha or Kayasth denotes a cluster of disparate Indian communities broadly categorised by the regions of the Indian subcontinent in which they were traditionally locatedthe Chitraguptavanshi Kayasthas of North India, the Chandraseniya Kayastha Prabhus of Maharashtra, the Bengali Kayasthas of Bengal and Karanas of Odisha. All of them were traditionally considered "writing castes", who had historically served the ruling powers as administrators, ministers and record keepers. The earliest known reference to the term Kayastha dates back to the Kushan Empire, In the Sanskrit literature and inscriptions, it was used to denote the holders of a particular category of offices in the government service. In this context, the term possibly derived from kaya ('principal, capital, treasury') and stha ('to stay') and perhaps originally stood for an officer of the royal treasury, or revenue department. Kayasthas, along with Brahmins, had access to formal education as well as their own system of teaching administration, including accountancy, in the early medieval India. Modern scholars list them among Indian communities that were traditionally described as "urban oriented", "upper caste" and part of the "well educated" pan Indian elite, alongside Punjabi Khatris, Kashmiri Pandits, Parsis, Nagar Brahmins of Gujarat, Bengali Bhadraloks, Chitpawans and Chandraseniya Kayastha Prabhus (CKPs) of Maharashtra, South Indian Brahmins including Deshastha Brahmins from Southern parts of India and upper echelons of the Muslim as well as Christian communities that made up the middle class at the time of Indian independence in 1947.
Этимология
Мерриам Вебстердің сөзіне қарағанда, Каястха сөзі санскрит тіліндегі кая (дене) сөзінен және -стха (тұру, болу) жұрнағынан құралған болуы мүмкін.
According to Merriam Webster, the word Kāyastha is probably formed from the Sanskrit kāya (body), and the suffix stha (standing, being in).
Әкімшілердің тобы ретінде
Әдеби және эпиграфикалық мәтіндер көрсеткендей, Қайасталар ежелгі және ерте ортағасырлық кезең аралығында "әкімшілер тобы" ретінде қалыптасқан. Қазіргі заманғы ғалымдар олардың пайда болуын мемлекеттік аппараттың өсуімен, салық жүйесінің күрделенуімен және "кәсіби түрде құжаттаманы тіркеуді қажет ететін жер беру практикасының қарқынды дамуымен" түсіндіреді. Бұл термин Гупта императоры Кумарагупта I-нің 442 жылға жатқан жазуында да кездеседі, онда пратхама каяшта әкімшілік лауазым ретінде қолданылған. Яджнявалкья Смрити және Вишну Смрити, екеуі де Гупта дәуірінен, қайасталарды жазба сақтаушылар және есепшілер ретінде сипаттайды, бірақ оларды джэти (каста немесе ру) деп санамайды. Сол сияқты, Каяшта термині Кшемендра, Калхана және Билхананың еңбектерінде Грахакртиямахаттамадан Ашвагхаса каяштаға дейінгі бюрократия өкілдерін атау үшін қолданылады. Ромила Тапардың сөзіне сәйкес, каяштаның білімі сияқты, формальді білімді талап ететін лауазымдарды әдетте "брахмандар, салық жинаушылар, қазынашылар және құқықтық мәселелермен айналысатын адамдар" атқарған.
As evidenced by literary and epigraphical texts, Kayasthas had emerged as a 'class of administrators' between late ancient and early mediaeval period of Indian history. Their emergence is explained by modern scholars as a result of growth of state machinery, complication of taxation system and the "rapid expansion of land grant practice that required professional documenting fixation". The term also finds mention in an inscription of the Gupta emperor Kumaragupta I, dated to 442 CE, in which prathama kāyastha is used as an administrative designation. The Yājñavalkya Smṛti, also from the Gupta era, and the Vishnu Smriti describe kayasthas as record keepers and accountants, but not as jāti (caste or clan). Similarly, the term Kayastha is used in the works of Kshemendra, Kalhana and Bilhana to refer to members of bureaucracy varying from Gṛhakṛtyamahattama to the Aśvaghāsa kāyastha
According to Romila Thapar, the offices that demanded formal education including that of a kayastha were generally occupied by the "Brahmins, revenue collectors, treasurers and those concerned with legal matters".
Буддистік қауымдастық
Читрареха Гуптаның пікірінше, буддистер білімді брахмандар емес қауымды қалыптастыруға тырысып, білімнің пайдасын насихаттаған және жазу білуді қажет ететін кәсіптерді дамытқан. Бұл «Удана» да расталады, онда «лекха сиппа» («жазу өнері») барлық өнерлердің ең жоғарысы деп есептелген. Сондай-ақ, «лекхака» («жазушы») немесе «каястха» туралы ең алғашқы эпиграфикалық жазбалар буддизммен байланысты жасалғандығы да осыны куәландырады.
According to Chitrarekha Gupta, it is possible that Buddhists, in their effort to create an educated non Brahmin class, strove to popularize the utility of education and fostered those vocations that required a knowledge of writing. This is corroborated in Udāna, where the lekha sippa ('craft of writing'), was regarded as the highest of all the crafts. It is also backed by the fact that the earliest epigraphical records mentioning lekhaka ('writer') or kayastha have been made in association with Buddhism.
Кәсіби қызметкерлердің тәуелсіз гильдиясы ретінде
Қаяшталар банкирлер, саудагерлер және қолөнершілер сияқты жеке кәсіп ретінде пайда болған болуы мүмкін. Кейбір жазуларда көрсетілгендей, олар банкирлер мен саудагерлермен қатар аудандық әкімшілікте өкілдік еткен. Бұл Мудраракшасада да айтылады, онда қаяшта уақтылы жалақы төленген кез келген адамға қызмет ететін. Бәлкім, жазу, басқару және құқықтану сияқты діни емес білімді кейін қаяшталар деп аталған брамин емес кәсіби элита монополиялаған.
It is possible that kayasthas may have started out as a separate profession, similar to bankers, merchants, and artisans. As suggested in certain epigraphs, they had a representative in the district level administration, along with those of bankers and merchants. This is also implied in Mudrarakshasa, where a kayastha would work for any man who paid his wages on time. Possibly secular knowledge, like writing, administration, and jurisprudence, was monopolised by a non Brahmin professional elite that later came be referred as kayasthas.