Кіріспе

"Сунагавада көргенім өмірімнің бағытын түгелдей өзгертіп жіберді." |авторы: Деннис Бэнкс|дерегі: "Өлуге жақсы күн"

AIM-мен жұмыс

Банкс – жергілікті халықтың мақтанышын қорғаған, билікке қарсы тұрып, ұлттың ең көне азшылығының мүддесін білдірген адам еді. 1968 жылы Банкс Миннеаполисте Америка үнді қозғалысын (AIM) құрды. AIM қалаларда тұратын үндістердің азаматтық құқықтарын қамтамасыз ету және қорғау, сондай-ақ үндістерге жасалған қатыгездіктерге және елдің түпкілікті халықтарына қарсы жасалған тарихи әділетсіздіктерге наразылық білдіруді мақсат етті. Банкс тарихтың бір кезеңіне жеткенін сезінді, онда үндістер енді қорлыққа төзе алмайды, ал үнді аналары резервацияларда болып жатқан қатыгездікке көнбеуі керек екенін түсінді.

Бұзылған келісімдердің іздері

1972 жылы ол AIM-нің «Бұзылған келісімдер жолы» атты шарасын ұйымдастыруға көмектесті. Бұл шара Америка Құрама Штаттарының әртүрлі аймақтарынан Вашингтонға, Американың жергілікті халықтарының қиын жағдайына назар аудару мақсатымен құрылған белсенділер тобының керуені болды. Керуен мүшелері осы мәселелер бойынша АҚШ Конгресінің жетекшілерімен кездесуді күтті, бірақ үкімет шенеуніктері, әсіресе Үнді істері жөніндегі бюроға (BIA) жауапты Ішкі істер министрлігінің көмекші хатшысы Харрисон Лоеш делегаттармен кездесуден бас тартты. Банкс БИА кеңсесін басып алуға жетекшілік етті. Белсенділер Ішкі істер министрлігінің бас кеңсесін басып алып, иеленді. Осы процестегілердің кейбіреуі БИА кеңсесіне вандализм жасады. Көптеген құнды үнді жер актілері жойылды немесе жоғалып кетті. AIM мүшелері 9000 тоннадан астам құжатты алып, Солтүстік Каролина штатының Робсон округінде Хаттерас Тускарора және Ламби тайпаларына жасырды. ФБР құжаттарды тауып, көпшілігі BIA-ға қайтарылды. Шамамен тридцать жыл өткен соң Банкс Солтүстік Каролина штатының Робсон округіне қайта оралды, онда ол Хаттерас Тускарора/Ламби тайпаларының адвокаты және белсендісі ДжоДжо Брукс Шиффлеттпен қайта байланысты. Банкс пен Шиффлетт өмірінің соңғы жылдарындағы қарым-қатынастарын сақтап қалды.

Жарақат алған тізе оқиғасы

1890 жылы Wounded Knee-де АҚШ әскері 350 лакота адамын – еркектерді, әйелдерді және балаларды қырғынға ұшыратты. Бұл АҚШ тарихындағы ең көп адам өлтірілген оқиға болды. Отыз отбасы ауылға оралғанда, үйлері мен бизнестері федералды агенттер тарапынан қиратылғанын көрді. Қала ешқашан қайта жаратылмады. Банкс Wounded Knee оккупациясының бас келіссөзшісі және көшбасшысы болды. Уилсонға қатысты кейінгі тергеу күмәнді есептеу амалдарын көрсетті, сондай-ақ Уилсон резервацияның ондаған мың акр жерін кеншілік компанияларға сатқан. Кастер және Wounded Knee оқиғаларына қатысқандары үшін Банкс пен тағы 300 адам федералды үкімет тарапынан қамауға алынып, сотқа тартылды. Ол Wounded Knee ісінен ақталды, бірақ Кастерде болған бұрынғы жанжалға байланысты бүлікке қозу және шабуыл жасау айыптары бойынша сотталды.

Аквашқа қатысты қылмыс және сот

Түрме мерзімінен бас тартып, Банкс кепілдіктен қашып, Анна Мэй Пиктоу Аквашпен бірге Америка үнді қозғалысында жұмыс істеді. Wounded Knee Occupation-нан кейін, онда COINTELPRO ФБР агенттері оккупацияны қоршап алды, Оңтүстік Дакотада әлі қыс бола тұра Wounded Knee-ге электр, су және азық-түлік жеткізілімін тоқтатты және БАҚ өкілдерінің кіруіне тыйым салды; сондай-ақ АҚШ үкіметі тұтқындарды аштырып өлтіруге тырысты, AIM белсенділері "Дик Уилсон құрған және АҚШ үкіметі үндемей қолдаған" кедергілерді асып, азық-түлік пен медициналық жабдықтарды контрабандамен өткізді. AIM белсенділерінің өлтірілуіне және одан кейінгі тергеулерге немесе олардың болмауына байланысты көптеген күдікті оқиғалар болды. AIM белсенділерінің өлімі тергеусіз қалды, тіпті сол кезде Пайн Ридж үнді резервациясында көптеген ФБР агенттері болған күндері де. Мысалы, Энни Мэй Акваш Wounded Knee-де болған белсенді әйел еді және ФБР оны үкіметтің тыңшысы деп жала жапты. Кейіннен оның беделін түсіруге бағытталған науқанның көп бөлігі ФБР-дің хабаршысы Дуглас Дурхамға байланысты екені анықталды. Акваш 1976 жылдың 24 ақпанында 73-ші тас жолдың жанында өлтірілген күйде табылған. ФБР оның өлімінің себебі алкогольге байланысты екенін мәлімдеді, тіпті оның қанында алкогольдің іздері болмаған. Бұл қорытындыға қанағаттанбаған OSCRO эксгумация жасауды сұрады, ол Акваш басына жақыннан оқ аталғанын, ал бетіне қатты соққылар тигендігін, соққыдан көп тісі жоқ екенін анықтады. 1975 жылдың соңында Денверден жоғалып кеткен Акваш 1976 жылдың ақпанында Пайн Ридж резервациясының жанындағы фермердің қолынан өлтірілген күйде табылған. Ол басынан оқ атып өлтірілген, ал оның кісі өлтіру ісі ондаған жылдар бойы ашылмады. Банкс сол кездегі Калифорния губернаторы Джерри Брауннан рақымшылық алып, оны Оңтүстік Дакотаға 1973 жылғы Кастер наразылықтарына қатысқандықтары үшін сотқа беруден бас тартты. Ол сондай-ақ актер және AIM-нің жақтасы Марлон Брандодан қаржылық көмек алды. 2003 жылдың қаңтарында федералды сот Арло Лукинг Клауд пен Джон Грэмды Аквашты өлтіргені үшін айыптады. 2004 жылдан бері олар федералды және штаттық соттарда сотталды; әрқайсысы өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2008 жылы Вайн Ричард "Дик" Маршалл федералды сот алқасы Аквашты өлтіруге көмектескені үшін айыпталды; ол Джон Грэмға қару бергені айыпталды. Ол айыптан босатылды. 1975 жылы ол Банкстің күзетшілерінің бірі болған. Акваш 1975 жылдың желтоқсанында Маршаллдың үйіне Пайн Ридж резервациясына әкелінді, содан кейін оны өлтіру орнына алып барды. Билік Акваш өлімін тергеуді жалғастыруда. 2014 жылы The New York Times Magazine Акваш пен Рей Робинсонның өлтірілуі туралы терең мақала үшін Банкспен сұхбаттасты. Сондай-ақ ол Deganawidah Quetzalcoatl University (DQU) -де, американдық үнділер басқаратын баламалы жоғары білім беру институтында, алғашқы американдық үнді канцлері болды. Банкс қайта жерлеу рәсімдерін ұйымдастырды. Оның қызметі Кентукки және Индиана штаттарында қабірлерді заңсыз бұзуға қарсы қатаң заңдар қабылдануына әкелді. 2006 жылы Банкс "Сәкральді жүгіру 2006" -ты басқарды, бұл Сан-Францискодағы Алькатраз аралынан Вашингтонға дейінгі рухани жүгіру болды. Жүгірушілер ежелгі американдық дәстүрге сай ауылдан ауылға "Жер, Өмір және Бейбітшілік" хабарын жеткізді. Олар күн сайын шамамен 160 шақырым жол жүріп, 2006 жылдың 22 сәуірінде, Жер күнінде Вашингтонға келді. Жол бойында олар Катрина және Рита дауылдарынан кейін қайта құрылуға көмектесу үшін оңтүстік бағытты таңдады. Негізгі шаралар Альбукеркиде, Нью-Орлеанда, Филадельфияда, Миссисипидегі азаматтық құқықтар орталығында; Ноксвиллде және Вашингтонда өтті. 1978 жылғы "Ең ұзақ жүріс" басталғаннан бері қасиетті жүгірулер халықаралық қозғалысқа айналды. 2006 жылғы "Сәкральді жүгіруге" Жапония, Австралия, Ирландия және Канададан жүгірушілер қатысты. 2008 жылы Халықаралық "Ең ұзақ жүріс 2" 2006 жылғы "Сәкральді жүгіру" бағытымен, сондай-ақ 1978 жылғы алғашқы жүріс бағытымен өтті. Деннис Банкс "Өзгерістер манифестін" конгрессмен Джон Кониерске (D-MI) тапсырды. Банкс Лич-Лейк тайпалық колледжінің қамқоршылар кеңесінің мүшесі болды, ол Касс-Лейк, Миннесотадан тыс жерде орналасқан екі жылдық мемлекеттік колледж.

Неке және отбасы

Жапонияда дислокацияланған кезде Банкс Мачико есімді әйелге үйленді. Екі жыл бірге болғаннан кейін Мачиконың Мичико деген қызы дүниеге келді. Банкс Әуе күштерінің әскери трибуналында қамаудан кейін (ресми рұқсатсыз кеткені үшін - AWOL) Жапониядан кетіп қалды. Ол Мачико мен Мичиконы ешқашан қайта көрмеді. Жапонияға бірнеше рет оралды, бірақ Мачико қайтадан тұрмысқа шығып, Мичико Солтүстік Жапониядағы университетке оқуға түсті. Кейін олар ажырасып кетті. (Камук Николс қайтадан тұрмысқа шығып, қазір Дарлин Экоффи деп аталады.) Солт-Лейк-Ситиде Анджи Бегейден (Навахо) Ароу есімді қызы дүниеге келді. Банкс мырза өмірінің соңғы жылдары мен қайтыс болған кезде Ламби адвокаты және халық құқықтарын қорғаушы ДжоДжо Брукс Шиффлеттпен берік қарым-қатынаста болды.

Өлім

Банкс 80 жасында 2017 жылдың 29 қазанында Минессота штатының Рочестер қаласында жүрек операциясынан кейін пневмонияның салдарынан қайтыс болды.

Дискография

Still Strong (1993) музыкалық жинағы Банкстің авторлық әндерін, сондай-ақ дәстүрлі американдық халық әндерін қамтиды. Ол Питер Габриэльдің "Les Musiques du Monde" және Питер Маттиессеннің "No Boundaries" альбомдарына музыкант ретінде қатысты. 2012 жылы Банкс «Алтын глобус» және «Грэмми» сыйлықтарының иегері Китаромен бірлесіп, «Let Mother Earth Speak» CD-сінде Жерді тойлауға атсалысты. Жоба халықаралық бейбітшілік туралы үндемемен, Банкстің әңгімелерімен және өмірлік сабақтарымен, сонымен қатар Китароның музыкасымен толыққанды. Альбом 2012 жылдың 11 қыркүйегінде Domo Records лейблы арқылы жарық көрді.

Өмірбаян

Банкс, Деннис және Ричард Эрдос (2004). Оджибва батыры: Деннис Бэнкс және американдық үндістер қозғалысының қалыптасуы, Норман, Оклахома: Оклахома университетінің баспасы.