Тұңғыш американдық қозғалыс
-
Сара Виннемукка: Пайют халқының тағдыры мен күресі
Сара Виннемукка Хопкинс (1844-1891) – пайюте авторы, белсендісі, білім беруші. АҚШ-тағы пайюте тайпасының тарихы, мәдениеті, құқықтары үшін күресті.
-
Сачин Литтлфезер: Өмір және мұрасы туралы даулар
Сачин Литтлфезер (1946-2022) – американдық актриса, индей қалықтарының құқықтары үшін күрескен белсенді. Тегін жорамалдаулар, отбасы мүшелерінің айыптаулары туралы ақпарат.
-
Баффало Чайлд Лонг Лэнс: Өзінің кім екенін іздеген өмір
Баффало Чайлд Лонг Лэнс – афроамерикалық журналист, актер, өзүн солтүстік американдық деп таныстырған. Өмірбаяны, шығу тегі туралы дау, танымал тұлғаның тарихы.
-
Лесли Мармон Силко: Лагуна халқының мұрасы мен әдеби өмірі
Лесли Мармон Силко – туған американдық жазушы, Лагуна Пуэбло тайпасынан. Жаңадан шыққан жазушылар толқынының өкілі, мақалалары мен наградалары туралы ақпарат.
-
Джон Нейхардт: Американ ақыны және үнді мұраларының зерттеушісі
Жон Найхардт – американдық ақын, тарихшы, этнограф. «Қара Елкен сөйлейді» ең белгілі шығармасы, Лакота мәдениеті мен көрулерін зерттейді. 📚🇺🇸
-
Ели Паркер: Сеника халқының көшбасшысы және Америка тарихындағы рөлі
Ели Паркер – америкалық генерал, инженер, дипломат, Сеника тайпасының басшысы. Білімге ұмтылыс, екі тілділік және отбасылық дәстүрлер туралы ақпарат.
-
Генри Роу Скулкрафт: Америкалық антрополог және үнді мұраларын зерттеуші
Генри Роу Скулкрафт (1793-1864) – американдық антрополог, Миссисипи өзенінің бастауын зерттеген. Индеецтер мәдениетін зерттеумен аты шықты.
-
Сиэтл қаласындағы Индей мәдени орталығы
Сиэтлдағы «Daybreak Star» мәдени орталығы – жергілікті американдықтардың тарихы мен мәдениетін таныстыратын орын. 1970 жылы құрылған, дәстүрі мен заманауи сәулетті үйлестіреді.
-
АҚШ Үндістер істері бюросы және қауымдастықтармен жұмыс
АҚШ-тың Бүрoсы: Индеецтер ісі жөніндегі Бюро (BIA) – АҚШ үкіметінің мекемесі, 574 тайпаға қызмет көрсетеді. Құқықтық, экономикалық қолдау, басқару.
-
Жүрегімді Жаралы Тізеде Қалдыр: Америка Батысының Индей Тарихы
«Жаралы Тізеде Мені Қорлаңыз» – американдық батыстың тарихы, үндістердің трагедиясы. АҚШ үкіметінің шабуылы, мәдениеттің жойылуы туралы деректер. Кітапты оқыңыз!
-
Казақстандағы Хаскелл Үнді Халықтары Университеті
Хаскелл университеті – Канзас штатындағы, американдық индейлерге арналған ең көне федералды университет. Бакалавр және ассоцият дәрежелерін ұсынады.
-
Джо Лепхорн: Навахо полицейінің шебері
Джо Лепхорн – танымал американдық детектив, Тони Хиллерман романдарының басты кейіпкері. Навахо тайпалық полициясының офицері, әрі Джим Чидің серігі.🔍📚
-
Сиэтл аймағындағы Америка үндістерінің мәдени орталығы
Сиэтлдағы туысқан тайпалар қоры (UIATF) – жергілікті американдықтарға әлеуметтік, білім беру қызметтерін ұсынады. Мәдени орталық, бюджеті, тайпалар туралы ақпарат.
-
Фелипе Ортис Роуз: «Village People» мүшесінің өмірі мен шығармашылығы
Фелипе Ортис Роуз – мүсінші, «Village People» тобының бұрынғы мүшесі («Үндіс» кейіпінде). Туған тегі, өнер жолы, қазіргі қызметі туралы ақпарат.
-
Америкалық үнді балалар интернаттарының тарихы және эволюциясы
Санта-Фе Индейская Школа: история, образование коренных американцев, ассимиляция, роль Бюро Индейского Образования и создание AIPC.
-
Қара Елдің Сөзі: Оглала Лакота дәстүрі мен руханияты
«Black Elk Speaks» – Оглала Лакота дәрігері Блэк Элк өмірі жөніндегі 1932 жылғы кітап. Халықтық рухани сазды әңгіме, психология, тарих.
-
Игнатия Брокер: Өмір және «Түнде ұшқан әйел» романы
Игнатия Брокер (1919-1987) – оджибве жазушысы, «Түнде ұшқан әйел» романының авторы. Өмірі, шығармашылығы, және оның тайпасы туралы ақпарат.
-
Елла Делория: Дакота халқының мұрасы және антропологиядағы рөлі
Элла Делория – Yankton Dakota халқының білімі мен мәдениетін зерттеген этнограф, тілші, жазушы. Ауызша тарихты сақтап, тілдерді зерттеген. 📚✨
-
Туың жерін қорғаған белсенді
Америкалық үндістер қозғалысы (AIM) негіз қалаушысы Деннис Бэнкстің өмірі мен күресі. Үнді мүддесін қорғау, құқықтары үшін күрес, тарихқа шолу.
-
Колорадолық Америка Үндістері Қозғалысы: Тарихы мен даулары
Америкалық үндістер қозғалысының Колорадо бөлімшесі (Colorado AIM) – 1993 ж. құрылған тәуелсіз ұйым. Бас ұйымның идеологиялық және ұйымдық қателіктерін айтады.
-
Жүз жылдық Намыссыздық: АҚШ-тың Индеецтерге қатысты Әділетсіздіктерінің Тарихы
«Американың жергілікті халықтарының тарихы: 1881 ж. жазылған Гелен Хант Джексонның «100 жылдық намыссыздық» кітабы, үкіметтің қате саясатын ашады.»
-
Энни Додж Ваунека: Навахо халқының денсаулық сақшысы және қайырымдылығының ардақтысы
Энни Додж Ваунека (1910-1997) – Навахо халқының белгілі белсендісі, денсаулық сақтау және білім беруді жақсартуға зор үлес қосып, туберкулезбен күрескен.
-
Солнцестояние тойы: Тарихи және рухани маңызы
Күндізгі би – Солтүстік Американың жергілікті халықтарының емделу және бірлестік үшін жасалатын дәстүрлі рәсімі. Колонизация кезінде тыйым салынған.
-
Америкалық әйелдердің үндістер құқығы үшін күресі: 1879-1951 жылдардағы тарихы
1879 ж. құрылған Ұлттық Үндістер Қауымдастығы (WNIA) – АҚШ үкіметімен үнді тайпалары арасындағы келісімдерді қорғаған белсенді ұйым. Тарихы, мақсаты туралы біліңіз.
-
Литефут: Актер, музыкант және кәсіпкер – ежелгі мәдениеттің өкілі
Litefoot – америкалық актер, музыкант және кәсіпкер (Cherokee). «Үстелдегі үнді» мен «Mortal Kombat» фильмдеріндегі рөлдерімен танымал. Бизнес стратегиялары.
-
Алиса Каннингем Флетчер: Америкалық этнограф және үндістерді зерттеуші ғалым
Алиса Каннингем Флетчер – американдық этнограф, антрополог, ежелгі американдықтар мәдениетін зерттеген ғалым. Өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
-
Ақ Паркер: Команчтар арасындағы миссионер және «Таң қызы» фильмінің жұлдызы
Уайт Паркер – кома́нч басшысы Куана Паркердің ұлы, христиан миссионері. Өмірі, отбасы, және Команч халқы арасындағы миссионерлік қызметі туралы ақпарат.
-
Anna Mae Aquash
-
Indian Rights Association
-
Молли Споттед Элк: Американдық актриса және жазушының өмірі
Молли Споттед Элк: америкалық актриса, суретші, жазушы және Пенобскот тайпасының мәдени өкілі. Өмірі мен шығармашылығы туралы біліңіз!
-
Америкалық үндістер құқықтары үшін күрес: Америкалық үндістер қоғамының тарихы
Америкалық индейлер құқықтары үшін күрес: 1911-1923 ж. құрылған "Америка Индейлері Қоғамы" тарихы, мақсаттары, басшылары мен әдеби журналы туралы ақпарат.
-
Американың жергілікті халықтарын құрметтеу күні
Американың бірінші халықтарының мәдениетін құрметтейтін Native American Day мерекесі туралы ақпарат. Қай штаттарда және қашан тойланатыны.
-
James Welch (writer)
-
Сакагавея долларының моделі: Рэнди’Л Хедоу Тетонның тарихы
АҚШ-тың Сакагавеа долларының моделі – шошон әйелі Рэнди’Л Хедоу Тетон. Ол 2000 жылы шыққан монетаға тұрған бейнесін берген. Шошон-Баннок және Кри тайпасынан.
-
Сузан Шоун Харжо: Американың тарихи құқықтар үшін күрескен белсендісі
Сузан Шоун Харжо – Муског және Шайенн белсендісі, американдық халықтар құқығы үшін күрескен, Президенттік медаль иегері. Жерді қайтаруға көмектесті.
-
Франсис Ла Флеш: Американың алғашқы үнді этнографы және оның отбасы тарихы
Франсис Ла Флеш – алғашқы кәсіби американдық этнограф, Омаха және Осаж мәдениеттерін зерттеген. Әндерін жазды, опера жобасы құрды.
-
Небраскалық фолк музыканты Майкл Джон Мерфи және Америка үнді мүсіні
Майкл Джон Мерфи – Небраска штатындағы фолк музыканты. Әнші-әндер авторы, гитара, фортепиано, үрмелі аспаптарда ойнайды. 1970жылдан бері шығармашылық жолында.
-
Жоанн Шендоа: Ұлттық әнші және музыканттың өмірі мен шығармашылығы
Жоанн Шендоа – туаған американдық әнші, композитор, 15 альбом авторы. Ирокез мәдениеті, табиғат туралы әндері, «Grammy» жүлдесі туралы ақпарат.
-
Кевин Локк: Лакота халқының мұрасы және өнері
Кевин Локк (1954-2022) – лакота музыканты, әңгімеші, білім беруші. Лақап аты – «Тȟokéya Inážiŋ». Native American флейтасымен, «Өмір шеңбері» биімен танымал.
-
Ладонна Харрис: Американың бірінші халықтарының қозғалысының белсендісі және саяхатшысы
Ладонна Харрис – коренной американец, активист, политик из Оклахомы. Первая коренная американка, баллотировавшаяся на пост вице-президента США.
-
Жаңа Орлеан мәдениетінің белгілі тұлғасы: Тути Монтана және Марди Гра Индейлерінің тарихы
Мәрді Грас Индейлерінің бас басшысы Тути Монтана: Жаңа Орлеан мәдениетінің белгілі бір тұлғасы, 50 жылдан астам уақыт бойы басшылық еткен. Тарихы құлдыққа дейін барады.
-
Кевин Ред Стар: Кроу халқының суретшісінің өмірі мен шығармашылығы
Кевин Ред Стар – Монтана штатындағы Кроу тайпасының суретшісі. Өнері мен мәдениетке баулы отбасында өсті, бала кезінен сурет салуға құмар болды.
-
Америкалық үндістер өнері институты: Санта-Федегі тайпалық колледж
IAIA: Санта-Федегі американдық индейлер өнері институты – тұңғыш халық өнеріне арналған колледж. MoCNA мұражайы, 7000-нан астам туындысы бар ұлттық коллекциясы бар.
-
Томас Гринвуд: Иллинойс жұмыскері және индейстер ісінің белсендісі
Томас Гринвуд (1908-1988) – Иллинойс штатының еңбек және индейстер ісінің белсендісі. Ол американдық индейстер құқықтарын қорғауға үлкен үлес қосты.
-
Роберт Три Коди: Дауыс және Мұрасы
Роберт Три Коди (1951-2023) – американдық музыкант, биші және педагог. Ирон Айз Кодидің асырап алған ұлы, өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
-
Омаха тайпасының көрнекті қайраткері: Сусет Лафлеш Тибблс өмірі мен қызметі
Сусетт Лафлеш Тибблс – Омаха тайпасынан шыққан жазушы, лекторы, аудармашы және суретші. Америкалық индейлер құқықтары үшін күрескен. Қазақша түйіндеме.
-
Жозеф Лафлеш және оның балалары: Омаха тайпасының тарихы мен мұрасы
Жозеф Лафлеш (Темір Көз) – понка тайпасының белгілі қайырымдары, отбасы және американдықтармен интеграция идеяларын қолдаған тұлға. Тарихы мен балалары туралы ақпарат.
-
Зуни мәдениетінің елшісі Уэ’ва
We'wha – 1849-1896 ж. аралығында өмір сүрген зуни халқының мәдени елшісі, тоқымашы және гончар. Зуни мәдениетін таныстырды, АҚШ президентімен кездесті.'wha
-
Оглала Сиу тайыншасы, Сесилия Фаер Тандер өмірі мен қызметі
Чесилия Файер Тандер – Оглала Сиу басшысы, медбике, және абортты қолдағандығы үшін қызметтен алынған. Тарихы мен қызметі туралы біліңіз.
-
Жана Машони: Американдық әнші және мәдениет елшісі
Жана – америкалық әнші, автор, актриса және қайырымдастық шараларға қатысушы. Grammy және Nammy жүлделерінің иегері, R&B және gospel музыкасында өнер көрсетеді.
-
Америкалық үндістер әдебиетінің қайта жаңаруы
Жаңадан туған американдық әдебиеті: 1968 ж. Н. Скотт Момадейдің «Таңғы үйі» романынан кейін американдық индейлердің шығармашылығының өркендеуі, маңызды өкілдері.
-
Линда Хоган: Американ ақыны және Чикасо ұлтының мәдени өкілі
Американ ақыны Линда Хоган: Чикасо ұлтының бұрынғы жазушысы, Ланнан әдеби сыйлығының иегері. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
-
Kill the Indian, Save the Man
-
Ted Thin Elk
-
Lyda Conley
-
Charlene Teters
-
George Horse Capture
-
Deborah A. Miranda
-
Janice Gould