Көне Египет ай құдайы Хонсу

Кіріспе

Айдың ежелгі египет құдайы, Ай дискісінің египет құдайы Хонсу (; сонымен қатар Чонсу, Хенсу, Хонс, Чонс немесе Хоншу;) – ежелгі египеттің Ай құдайы. Оның есімі "саяхатшы" дегенді білдіреді, және бұл Айдың аспандағы түнгі саяхатына байланысты болуы мүмкін. Тотпен бірге ол уақыттың өтуін белгіледі. Хонсу барлық тірі жандардың жаңа өмірін жаратуда маңызды рөл атқарды. Фивада ол анасы Мут және әкесі Амонмен бірге отбасылық үштік ("Фивалық үштік") құрамына кірді.

Мифология

Хансу атауы "саяхатшы" дегенді білдіреді, демек, Ай (ежелгі египет тілінде Иа) түнгі аспанда қозғалатынын көрсетеді. Ол сонымен қатар "Құшақтаушы", "Жол көрсетуші", "Қорғаушы" және "Емші" деген лақаптармен де белгілі болды, және түнгі уақытта саяхат жасайтындарды қорғап, бақылайды деп есептелді. Түндегі жарық құдайы ретінде Хансу жабайы жануарлардан қорғау үшін шақырылып, емдеуге көмектесетін. Хансу айдың кіндігін жарқырататын болса, әйелдер жүкті болып, мал-жан құнарлы болып, барлық мұрын мен тамақ таза ауамен толады деген сенім болған.

Атрибуттары

Өнерде Хонсу әдетте балалық шақтың символы – шаштың бір жағы, сондай-ақ қылқалам мен флейталы менат оғайы бар мумия түрінде бейнеленеді. Ол Хорус пен Шу сияқты басқа да құдай балалармен тығыз байланыста. Ол сонымен қатар бүркіттің басымен және Хорус сияқты, қорғаушы және емші ретінде байланысты, ай дискісі мен жарты аймен әшекейленген. Хонсу пирамидалық мәтіндер мен табыт мәтіндерінде еске алынады, онда ол қатал мінезде суреттелген, бірақ Жаңа Мемлекет кезеңіне дейін «Ұлы құдайлардың ең ұлы құдайы» деп сипатталғанға дейін аса танымал болмайды. Карнақтағы ғибадатхана кешенінің құрылысының көп бөлігі Рамсесид кезеңінде Хонсуға бағышталған. Хонсудың емші ретіндегі беделі Мысырдан тысқары да тарады; Бентреш стеласында Бехтен ханшайымы Хонсудың бейнесі келген кезде бірден аурудан қалай айыққандығы жазылған. Птолемей IV патшасы аурудан жазылғаннан кейін өзін «Хонсудың сүйіктісі, Оның мәртебесін қорғайтын және зұлым рухтарды қуатын» деп атады. Хонсуға табыну орындары Мемфис, Хибис және Эдфу қалалары болды. Хоншу кейіпкер Марк Спекторға оның атынан зұлымдыққа қарсы күресу үшін үстіміздік қабілеттер сыйлайды, ай фазаларына байланысты оның күшін, төзімділігін және реакциясын арттырады, сонымен қатар оны ақырындап ақылдан шығарады. Хонсудың мінезі жазушыға қарай өзгереді; Даг Моенч Хонсуды бейтарап тұлға ретінде бейнелейді, бірақ кейінірек жазушылар оны белсендірек және қатыгез етіп көрсетеді. Көбінесе бұл Хонсу – үстіміздік күш емес, Марк Спектордың санасының құрастырылған нұсқасы, галлюцинация, балама немесе диссоциативті тұлға, немесе зиянды шетелдік паразит екені айтылады. 2-томда Ай рыцарына Хонсу культы арнайы қару-жарақтарды сыйлайды. Хонсу сондай-ақ Ф. Мюррей Абрахамның дауысымен Marvel Cinematic Universe (MCU) телесериалы «Ай рыцары»нда пайда болады. «Музейдегі түн» фильмінің сериясында Хонсу – Ахменраның сиқырлы тақташасының көзі, ол әр түнде мұражай экспонаттарын тірілтеді. «Музейдегі түн: қабірдің құпиясы» әңгімесінде алтын тақташа Хонсу ғибадатханасының бас жұбысы Хонсудың сиқырын қолдана отырып жасаған. Ахменраның қабірі «Хонсудың сәулелерін» (ай жарығын) тақташаға бағыттап, оның күшін әр түнде жаңартатын етіп жобаланған. Егер тақташа «Хонсудың жарығынан» тым ұзақ уақытқа алыстаса, тірілген экспонаттар өледі.

In art, Khonsu is typically depicted as a mummy with the symbol of childhood, a sidelock of hair, as well as the menat necklace with crook and flail. He has close links to other divine children such as Horus and Shu. He was also portrayed with the head of a falcon and like Horus, with whom he is associated as a protector and healer, adorned with the moon disk and crescent moon. Khonsu is mentioned in the Pyramid Texts and Coffin Texts, in which he is depicted in a fierce aspect, but he does not rise to prominence until the New Kingdom, when he is described as the "Greatest God of the Great Gods". Most of the construction of the temple complex at Karnak was centered on Khonsu during the Ramesside period. Khonsu's reputation as a healer spread outside Egypt; the Bentresh stela records how a princess of Bekhten was instantly cured of an illness upon the arrival of an image of Khonsu. King Ptolemy IV, after he was cured of an illness, called himself "Beloved of Khonsu Who Protects His Majesty and Drives Away Evil Spirits". Locations of Khonsu's cult were Memphis, Hibis and Edfu. Khonshu grants the protagonist Marc Spector supernatural abilities to fight evil in his name, enhancing his strength, endurance, and reflexes depending upon the phases of the moon, but also slowly drives him insane. Khonshu's nature changes depending on the writer; Doug Moench portrays Khonshu as a neutral figure, but later writers make him more active and malicious. It is often implied that this Khonshu is not a supernatural being at all, but a mental construct of Marc Spector, a hallucination, an alternate or dissociative personality, or a malicious alien parasite. During Volume 2, Moon Knight is given special weapons by the cult of Khonshu. Khonshu also appears in the Marvel Cinematic Universe (MCU) television series Moon Knight, voiced by F. Murray Abraham. In the film series Night at the Museum, Khonsu is the source of the magical Tablet of Ahkmenrah, which brings the museum exhibits to life each night. In the story of Night at the Museum: Secret of the Tomb, the golden tablet was created by the high priest of the temple of Khonsu using Khonsu's magic. The tomb of Ahkmenrah was designed to channel "Khonsu's rays" (moonlight) down to the tablet, rejuvenating its powers every night. If the tablet is away from "Khonsu's light [for] too long", the exhibits that were brought to life will die.