Кіріспе

Американдық автожарысшы Сара Мари Фишер (4 қазан 1980 жылы туған) – 1999 жылдан 2010 жылға дейін Indy Racing League (IRL, қазір IndyCar Series) және Indianapolis 500 жарыстарында қатысқан, кәсіби мансабын аяқтаған автожарысшы. Ол сондай-ақ 2004 және 2005 жылдары NASCAR West Series жарыстарында өнер көрсетті. Фишер IndyCar Series-те 81 рет қатысып, 2001 жылы Майамидегі Infiniti Grand Prix-де екінші орынға қол жеткізді – бұл 2008 жылы Даника Патрик Indy Japan 300-де жеңіске жеткенге дейін IRL-де әйелдер арасындағы ең жоғары нәтиже. 2002 жылы Фишер ірі американдық ашық дөңгелекті жарыста поул-позицияны жеңіп алған алғашқы әйел жүргізуші болды және Indianapolis 500-де тоғыз рет қатысты, бұл кез келген әйелден көп. Фишер жарыс тарихы бар Огайо штатындағы отбасында дүниеге келді. Ол бес жасында ата-анасы оны кватер міджет жарысына қатыстырғаннан кейін жарыспен айналыса бастады, үш жылдан кейін – картингке көшті. Ол World Karting Association чемпионатында үш рет жеңіске жетті, содан кейін спринт-кар жарыстарына қатысты, онда оның жетістіктері орташа болды. Фишер 1999 жылғы маусымның соңғы жарысында IRL-де дебют жасады. 11 жылдық кәсіби мансабында демеушілік мәселелері сериядағы қатысуын шектеді. 2008 жылы Фишер Sarah Fisher Hartman Racing командасын құрып, 2010 жылдың соңында зейнеткерлікке шыққанға дейін оның жүргізушісі болды. Зейнетке шыққаннан кейін Фишер толық уақытын Sarah Fisher Hartman Racing командасына арнады, Ed Carpenter және Josef Newgarden жүргізушілері командамен шағын жетістіктерге қол жеткізді. Ол команданың иелігін сақтап, 2010 жылы Ed Carpenter Racing командасымен біріктіріп, CFH Racing құрды. 2016 жылы Фишер CFH Racing-тегі үлесін сатып, Индианадағы бизнес мансабына толыққанды көшті, бірақ демеушілік дамытуға көмектесу үшін командада қалды. Сол жылы ол IndyCar Series ресми қауіпсіздік машинасының жүргізушісі болып тағайындалды, бұл қызметті бұрынғы жүргізуші Ориол Сервиамен бөліседі.

Ерте өмір және жас мансап

Сара Мари Фишер 1980 жылғы 4 қазанда Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келді. Ол жарыс жүргізушілер Марк Дисмор мен Скотт Гудйерге қарсы го-карт жарыстарында өнер көрсетті. Ол Огайо штатының алғашқы әйел ұшқыштарының бірі болды және үйінің ауласында го-картпен жүрді. Бұл жұп Комерсиал Пойнт қаласындағы го-карт көше жарысында танысты. Фишердің әжесі мен атасы Ричвудта го-карт трассасына ие болды, ал оның ағасы жергілікті қозғалтқыш жасаушы еді. Ол Комерсиал Пойнтта өсті, ата-анасы оны жергілікті жарыс трассасына әкеліп, әкесінің жарысқа қатысқанын көруге мүмкіндік берді. Фишер төрт жасында алғашқы машинасы – педальді Барби көлігін алды. Ол бес жасында ата-анасы үш жыл бойы пайдаланған көк және ақ түсті ширек-микроавтомобильге отырғызып, жарысқа қатыса бастады. Оның ата-анасы оның жас кезіндегі жарыс мансабын қолдады. Фишер сегіз жасқа келгенде, АҚШ-тың шығыс жағалауындағы өз жас тобында го-карт жарыстарында өнер көрсетті және го-карттардың жұмыс істеу принципін әкесінен үйренді. Фишер мен оның отбасы го-картпен айналысуды спорттағы дамуға қадам ретінде емес, отбасылық хобби ретінде қарастырды. 1995 жылы ол «Жылдың жаңа көлігі» сыйлығын жеңіп алды. 1995 жылдың соңында Джефф Гордонның әкесі Джон Бикфорд Фишерді Лин Сент-Джеймс қорының жүргізушілерді дамыту бағдарламасына ұсынды және барлық шығындарын төледі. Фишер бұл мектепті ұнатуы себебі, ол негізінен медиаға және дене мен сананы жарысқа дайындауға бағытталған, ал көлік ішінде жүргізушінің не істеп жатқанына емес. Олар көріп отырған жарыстардың ең бәсекеге толы түрі осы еді. Фишер сонымен қатар Америка Автомобиль Жарыс Клубы (ARCA) және Midget Auto Racing Ұлттық Альянсы ұйымдастырған жарыстарға қатысты, бұл жарыстар АҚШ-тың орталық-батыс аймағындағы асфальт трассаларда өтті. Ол қатысқан 23 жарыстың бесеуінде жеңіске жетіп, Винчестер спидвейінің айналым рекордын жаңартты. Сол жылы Фишер 178 оқушыдан тұратын сыныпта жетінші орынды алып, құрмет грамотасымен және 4.178 орташа баллмен бітірді. Ол Ұлттық Құрмет Қоғамына қабылданды және Колумбус Мемлекеттік Колледжінде 30 академиялық кредит алды.

1999-2003 жылдар

Фишердің Винчестердегі жеңісі Team Pelfrey командасының иесі Дейл Пелфридің назарын аударды. Алты күннен кейін ол Лас-Вегас моторлы трассасында бұрынғы жүргізуші Джонни Ратерфордтың қадағалауымен IRL санкциялаған жаңа жүргізушілер сынағынан өтті. Ол сондай-ақ, бірнеше IRL жүргізушілері мансабын дамыту үшін қатысқан U.S. F2000 National Championship жарысына қатысудан бас тартты. Бұрынғы тәжірибесі көбінесе топырақ трассаларда болғандықтан, ол асфальт трассаларда жарысуға бейімделуге тырысты. Фишер Техас моторлы трассасында IRL дебютін жасады, 17-орынға ілікті, бұл оны IRL жарысына қатысқан ең жас адам етті. Техастағы жарысқа дейін Уокер Фишермен жаңа құрылған IRL командасы үшін жүргізу туралы әңгімелесті, ол американдық жаңа жүргізушіге негізделген болар еді, себебі оның бір қызметкері оны қарастыруды сұраған. 2000 жылдың 18 қаңтарында адвокат Фишерге Пелфримен жасасқан келісімшартын бұзуға көмектескеннен кейін, ол Walker Racing үшін үш жылдық келісімшартқа қол қойды және командаға жақын болу үшін Индианаполиске көшті. Ол төрт мәрте Индианаполис 500 жеңімпазы және жүргізуші жаттықтырушысы Ал Унсермен жұмыс істеді. Екі жарыстан кейін ол Индианаполис 500-ге қатысқан үшінші және ең жас әйел болды; ол 19-орыннан старт алып, 74-айналымда Лин Сент-Джеймс және Жак Лазьемен соқтығысып, 31-орынды иеленді. Маусым бойы Фишер кейде жарыстың алдыңғы қатарында болды, бірақ оның тәжірибесіздігі кейде оны жарыс ретімен артқа тастады, ал кейбір жүргізушілер оны трассада қауіпті деп санады. Фишер жүргізушілердің жалпы есебінде 18-орынды иеленді, ал жанкүйерлер оны IRL санатында Open Wheel Magazine журналының «Жыл жүргізушісі» деп таныды. Фишер 2001 жылы Walker Racing командасында қалды және IRL-де толық уақыт жарысқан алғашқы әйел болды. Фишер Индианаполис 500-ге 15-орыннан старт алды, бірақ жеті айналымнан кейін машинасы екінші бұрылысқа соқтығысып, Скотт Гудьерді де ішінə алып, жарыстан шықты. Екі жарыстан кейін, Pikes Peak International Raceway трассасында өткен Radisson Indy 200 жарысында Фишер 10-орынды иеленді, бұл 2001 жылғы оның екінші және соңғы ондығы болды. Екі аптадан кейін Richmond International Raceway трассасындағы SunTrust Indy Challenge жарысының жаттығуы кезінде ол екінші бұрылыста ауыр апатқа ұшырады және мойын ауруымен ауруханаға түсті. Кейін күні бойы IRL медициналық қызметтер директоры Генри Бок Фишердің жарысқа қатысуға жарамды екенін мәлімдеді, ол маусымдық ең жоғары көрсеткіш – екінші орынға ие болғаннан кейін 17-орынды иеленді. Жанкүйерлер Фишерді 2001 жылдың IRL ең танымал жүргізушісі деп таныды. 2002 жылдың 8 сәуірінде Фишер Walker Racing командасымен жасасқан келісімшартынан босатуды сұрады, себебі команда қарсыласы Championship Auto Racing Teams (CART) командасына толық уақыт көшкеніне және 2001 жылдың екінші жартысындағы өнерінен демеушілік табудағы қиындықтар IRL-де толық маусымдық кампанияны жүзеге асыруды мүмкін етпеді. Уокер Фишерді CART-қа дайындық ретінде Toyota Atlantic Series жарысына қатыстыруды жоспарлаған, бірақ ол Индианаполис 500-дің мәртебесіне сенгендіктен, оған келіспеді және IRL-дің АҚШ-тың ең басты ашық дөңгелекті жарыс сериясы болуына көмектесуді қалады. Оның маусымы Toyota Pro/Celebrity Race жарысынан басталды, онда ол кәсіби сыныпта үшінші, ал жалпы есепте бесінші орынды иеленді. Оның жарыс инженері Марк Вейда болды. Екі күннен кейін Dreyer & Reinbold Racing жарақат алған Робби Бульдің орнына маусымның төртінші кезеңінде, Firestone Indy 225 жарысында Фишерді No. 24 G Force GF05C Infiniti машинасына шақырды, онда ол жылдың ең жақсы көрсеткіші – төртінші орынды иеленді. Кейін Фишерге мамыр айында Dreyer & Reinbold командасының No. 23 машинасымен Индианаполис 500 жарысына қатысуға рұқсат берілді. Ол 9-орыннан старт алып, жарысты 24-орында аяқтады. Мичиган Инди 400 жарысында сегізінші орынға жеткеннен кейін, Фишер Кентукки Спидвей трассасында рекорд орнатып, Belterra Casino Indy 300 жарысының бірінші орынына ие болды, бұл американдық ашық дөңгелекті жарыста әйелдің тұңғыш рет жеңіске жеткені болды. 10 жарыста ол 161 ұпай жинап, чемпионат есебінде 18-орынды иеленді. Фишер маусымды ашатын Toyota Indy 300 жарысына демеушілік алды, Dreyer & Reinbold командасы өндірушілерді Dallara-ға, ал қозғалтқыштарды Chevrolet-ке ауыстырды. Индианаполис 500 жарысында ол 24-орыннан старт алды, жарыста 14-айналымнан кейін қозғалтқыштың бұзылуынан үшінші бұрылысқа соқтығысып, сол аяғын көктеп, 31-орынды иеленді. Алайда Фишер Индианаполисте маусымды аяқтау үшін жеткілікті демеушілік қаражатын алды. Ричмонд жарысында ол маусымдағы ең жақсы біліктілік көрсеткішін көрсетті, екінші жылдам айналым уақытын тіркеді. Фишер Nazareth Speedway трассасындағы Firestone Indy 225 жарысына қатыспады, себебі ол ауыр жол-көлік оқиғасынан кейін қатты жарақат алды. Ол 14 жарыстан тұратын маусымды 18-орында аяқтады, 211 ұпай жинады. Жанкүйерлер Фишерді үшінінші жыл қатарынан IRL ең танымал жүргізушісі деп таныды. Команда 2004 жылғы маусымның көп бөлігінде жарысуды жоспарлаған, бірақ Фишер 2003 жылғы желтоқсандағы бас демеушісінің шығып кетуіне байланысты капиталдың жетіспеуіне байланысты маусымды ашатын Toyota Indy 300 жарысына қатыспады. Екі айдан кейін Фишер Келлидің No. 39 Dallara Toyota Indy V8 машинасымен Индианаполис 500 жарысына қатысты, себебі олар жарысқа демеушілік алды. Ол 19-орыннан старт алып, жаңбырдан қысқартылған жарысты 21-орында аяқтады. Кейін ол басқа команда іздеді. Содан кейін Фишер сол жылы NASCAR West Series жарысында No. 20 Bill McAnally Racing машинасымен Phoenix трассасындағы жарысқа қатысып, NASCAR жарысына дебют жасады, себебі Richard Childress Racing (RCR) командасының иесі Ричард Чайлдресс Bill McAnally-ден оны Talladega Superspeedway трассасындағы Cup Series жарысына қатысатын Керри Эрнхардттың орнына қоюды сұрады. Бұл Чайлдресске Фишердің қоршау машинасымен қабілетін бағалауға мүмкіндік берді. Өкінішке орай, Фишер 14-орыннан старт алып, 104 айналымнан кейін аккумулятордың бұзылуынан 21-орында аяқтады. Чайлдресс оған Chevrolet компаниясының толық қаржылық қолдауымен үш жылдық келісімшарт ұсынғаннан кейін Фишер RCR командасымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды және 2006 жылы Busch East Series және ARCA Re/Max Series жарыстарында қатысуды жоспарлады. Маусымға дайындалу үшін Фишер ауыр, аз қуатты қоршау машиналарын таныстырды, оларды басқару қиын болды. Ол 2005 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысу ұсыныстарын қабылдамады, себебі ол Чайлдресске және NASCAR президенті Майк Хелтонға екі жарысқа қатыспауға берген уәдесін сақтағысы келді. Үш жарыстан кейін Фишер алғашқы айналымда 12-орынды иеленді, содан кейін Irwindale Speedway трассасындағы King Taco 150 жарысында өзінің алғашқы ондығына кірді, 8-орынды иеленді. Pikes Peak, Thunderhill Raceway және Mesa Marin Raceway трассаларында да ондықтың қатарында болды, нәтижесінде 1,471 ұпаймен чемпионатта 12-орынды иеленді. Фишер демеушілік мәселелеріне байланысты толық NASCAR бағдарламасын ұйымдастыра алмағандықтан, ол IndyCar Series жарысына толық қатысу үшін Индианаполиске оралды. Dreyer & Reinbold Racing оны Kentucky трассасындағы Meijer Indy 300 жарысына бір жарысқа қатысуға шақырды. Фишер командамен байланыста болғандықтан және 2006 жыл бойы бірнеше IndyCar жарысына қатысқандықтан орынды иеленді. Ол машинаны дұрыс реттеуге байланысты старт алған 12-орында аяқтады. Осы жарыстағы өнері Dreyer & Reinbold командасын маусымды аяқтаушы Peak Antifreeze Indy 300 жарысына Фишерді шақыруға итерді. Фишер жарысты 16-орында аяқтады, екі жарыста жинаған ұпай саны 32 болды. Ол 2007 жылы Dreyer & Reinbold командасына оралды, команда екі машинаға дейін кеңейді. Маусымды ашатын Homestead–Miami Speedway трассасындағы XM Satellite Radio Indy 300 жарысында 8-орыннан старт алып, маусымдағы ең жақсы біліктілік көрсеткішін көрсетті, ол 11-орында аяқтады. Фишердің командасы бастапқыда оның жол трассаларында жарысуын жоспарламаған, бірақ Dreyer & Reinbold кейін Фишердің кестесіне осы жарыстарды қосты. Фишердің мансабындағы алғашқы және ең жақсы жол трассасындағы нәтижесі Honda Grand Prix of St. Petersburg жарысында 15-орынды иеленді, бұл маусымның екінші кезеңі болды. Фишер маусым бойы өнерімен күрескендіктен…

Жарыстан кейінгі мансап

Бірінші маусымда команда иесі ретінде Фишер 17 қызметкермен 2011 жылғы чемпионаттың барлық жарыстарына баса назар аударды. 2011 жылдың мамыр айында ол үш жылдық мерзімге Ұлттық Әйелдер Бизнесі Кеңесіне тағайындалды – бұл АҚШ Президенті мен Конгреске әйелдер бизнесі мәселелері бойынша бейтарап кеңес беретін кеңесші орган. Кеңесте Фишер ойын-сауық және спорт индустриясындағы әйелдерді өкілдік етті, содан кейін американдық бизнес секторына әйелдердің енуіне көмектесу мақсатындағы зерттеулерге қатысты. Сара Фишер Хартман Racing-тің тең иесі ретінде Фишер орташа жетістіктерге қол жеткізді; Карпентер команданың IndyCar Series-індегі жалғыз жеңісін 2011 жылғы Кентукки Indy 300-де алды, ал оның ізбасары Йозеф Ньюгарден 2013 және 2014 жылдары екінші орынды иеленді. 2015 жылы Фишер Chili Bowl жарысына қатысып, қайтадан жарысқа оралды; ол 2014 жылы осы жарысқа қатысқан күйеуінің інісін бақылаған еді. Фишердің қайын інісі және басқа бірнеше жүргізуші оған топырақ жолдарда кішкентай машиналарды жүргізуді үйренуге көмектесті. Ол турнирдің C кезеңіне жетіп, алғашқы жарыста алтыншы орынға ие болғаннан кейін осы кезеңнен шығарылды. Сол жылы Сара Фишер Хартман Racing Эд Карпентер Racing-пен бірігіп CFH Racing құрды. Ньюгарден 2015 жылғы Honda Indy Grand Prix of Alabama және Honda Indy Toronto жарыстарында жеңіске жетті; сондай-ақ Pocono Raceway және Iowa Speedway жарыстарында екі рет екінші орын алды. 2016 жылдың қаңтар айында Фишер екінші Chili Bowl-ға қатысып, No. 67SF машинасымен шықты. Ол турнирде жеткілікті биік нәтиже көрсетпегендіктен, I дивизионнан шығарылды. 2016 жылдың қаңтар айында Фишер CFH Racing-тегі үлесін сатты, бірақ команданың бұрынғы серіктестерімен жұмыс істеуді жалғастырып, Ed Carpenter Racing-тің демеушілік дамуына көмектесті. Ол Speedway, Индианадағы Speedway Indoor Karting трассасын құруға баса назар аударды, ол үш айдан кейін жұмысын бастады. 2018 жылдың қыркүйегінде Фишер Индиана штатының Уайтленд қаласындағы Whiteland Raceway Park-ты сатып алған бұрынғы команда иелерінің тобына қосылды. Трасса 2018 жылдың қазан айында қайта ашылды. 2016 жылдың наурыз айында Фишер IndyCar-дың жарыс және операциялар президенті Джей Фрайдың 16 жарыстың 14-і үшін темп-кар жүргізушісі болу туралы ұсынысын қабылдады, өйткені тәжірибелі Джонни Ратерфорд бар болғаны екі жарысқа қатысты. Фишер 2017 жылы темп-карды жалғыз жүргізді, бірақ 2018 жылы бұрынғы жүргізуші Ориол Сервиямен міндеттерді бөлісті, өйткені ол барлық жарыстарға қатыса алмады. Ол келесі жылдары Индианаполис 500 жарысында темп-карды жүргізуді жалғастырды.

Қоғамдық имидж және қайырымдылық

Фишердің аты тізілген және USA Today журналынан Amy Rosewater мәлімдегендей, Фишердің алғашқы жылдарында "IRL-дің символы" деп аталған. Патриктен өзгеше, Фишер өзінің тартымды жағын пайдаланып өзін жариялаған жоқ, "Бұл менің мінезім емес, мен сондай емеспін" деді. Ол, мidget және спринт машиналарын жарыстырған тәжірибесі бар, Индианаполис 500-ге қатысқан алғашқы әйел жүргізуші болды. Фишер жыныс мәселесіне тоқталмай, "Мен мұндай көрінбеймін, машина кім басқарып жатыр – ер адам ба, әйел адам ба, білмейді" деді. 2007 жылы Sports Illustrated журналы оны әлемдегі үздік 10 әйел жарыс жүргізушілерінің тізіміне енгізді. 2002 жылдың маусым айында Фишер "Girls Go Tech" ("Қыздар Технологияға қадам басады") атты Girl Scouts ұйымының науқанына қолдау көрсетті, ол жас қыздарды ғылым, технология, инженерия және математика салаларын оқуға ынталандырады. 2011 жылдың соңында ол ALS қауымдастығының Индиана бөлімімен бірлесіп жұмыс істеді, Сара Фишер Хартман Ресинг қызметкеріне амиотрофиялық бүйірлік склероз диагнозы қойылғаннан кейін, ауру туралы хабардарлықты арттыру мақсатында Индиана штатының Бич Гроув қаласында 25 000 доллардан астам қаржы жинады. Фишер 2010 жылы "Армандаған жұмысыңның руліне отырмас бұрын әйелдер білгісі келетін 99 нәрсе" атты кітапты бірлесіп жазды.