Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Уильям Генри Уайт (2 ақпан 1845 – 27 ақпан 1913) – өнімді британдық соғыс кемелерін жобалаушы және Әскери-теңіз министрлігінің бас конструкторы.
Sir William Henry White, (2 February 1845 – 27 February 1913) was a prolific British warship designer and Chief Constructor at the Admiralty.
Өмірбаян
Уайт Девонпортта туған, ол Роберт Уайттың, былғары өңдеушінің және оның әйелі Джейн Мэтьюстың ұлы. 1859 жылы ол теңіз кеме жасаушылығында оқушы болып жұмыс істеді. 1863 жылы ол Лондонның Оңтүстік Кенсингтонында жаңадан құрылған Корольдік теңіз архитектура мектебіне оқуға түсу үшін стипендия алды. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Адмиралтействода жаңа кемелердің техникалық талаптары мен есептеулері бойынша жұмыс істеді және 1870 жылдың 9 шілдесіне дейін сол кездегі Адмиралтействоның бас конструкторы Эдвард Ридтің хатшысы болды. Содан кейін ол Корольдік теңіз архитектура мектебінде теңіз дизайны бойынша оқытушы болып тағайындалды және 1872 жылы Корольдік теңіз кемелерінің барлық құрылысын қадағалаған Құрылыс кеңесінің хатшысы болды. 1872–1873 жылдары Пемброк және Портсмут кемежайларында жұмыс істеді. 1875 жылдың наурыз айында ол көмекші конструктор болып тағайындалды және сол жылы үйленді. 1883 жылдың сәуір айында Адмиралтействодан кетіп, сэр Уильям Армстронгтың компаниясына жобалаушы және соғыс кемелерін салу жөніндегі менеджер болып кірді. Ол 1885 жылдың 1 тамызында Кеме құрылысы директоры және Теңіз күштерінің бақылаушысының көмекшісі ретінде Адмиралтействоға оралды. Ол дереу кемежайлар мен техникалық бөлімдерді қайта ұйымдастыруға қатысты, ал кейіннен революциялық Royal Sovereign класындағы линкорларды жобалаумен айналысты. 1895 жылы ол рыцарь атағына ие болды. 1901 жылы корольдік яхта Виктория мен Альберт 3 шілдеде суға түсірілген кезде болған апатқа байланысты парламенттегі сыннан кейін ол жүйке ауруына шалдықты. Бұл апаттың себебі кеменің ауырлық орталығынан жоғары орналасқан шамамен 700 тонна артық салмақ болды, әсіресе Корольдік пәтерлердің айналасындағы үлкен мөлшердегі цементтен жасалған дыбыс өткізбейтін қабат. Салдарынан кеменің метацентрлік биіктігі тұрақты 2 футтен қауіпті 3 дюймге дейін төмендеді. Оны тікелей жауапкершіліктен босатса да, Адмиралтейство оны "өзінің бағыныстарына тапсырылған жұмыстың жаңалығы мен маңыздылығын жеткілікті түрде түсіндірмегені" үшін кінәлады. Ол 1901 жылдың сәуір айында King Edward VII класындағы жауынгерлік кеменің соңғы жобасын ұсынды, бірақ ол ауру болды және тіпті ең ұсақ шешімді де басқаларға тапсыра алмастан, ұсақ-түйек мәселелер туралы үнемі алаңдады. Ол ерте зейнетке шығуын сұрап, 1902 жылдың 31 қаңтарында Адмиралтействодан кетті. Теңіз құрылысының басшысы болған 16 жыл ішінде ол 43 линкор, 26 бронекруизер, 102 қорғалған крейсер және 74 бронесыз соғыс кемесінің, барлығы 245 кеменің жобасын жасауға жауапты болды, олардың құны (1900 жылы) 80 миллион фунт стерлингке бағаланды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Cunard RMS Mauretania лайнерінің жобасында кеңесші архитектор болып жұмыс істеді және Азаматтық инженерлер институтының, Механикалық инженерлер институтының және Теңіз инженерлері институтының президенті болды. Ол 1909–1910 жылдары Корольдік өнер қоғамы кеңесінің төрағасы және 1907 жылдан өліміне дейін Императорлық колледждің губернаторы болды. 1913 жылдың 27 ақпанында Лондонда инсульттан қайтыс болды. Уайт 1888 жылдың маусымында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1894 жылы Шотландиядағы Инженерлер және кеме жасаушылар институтының құрметті мүшесі болды. 1900 жылы Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
White was born in Devonport, the son of Robert White, a currier, and his wife, Jane Matthews. He became an apprentice at the naval dockyard there in 1859. In 1863, he obtained a scholarship to enter the newly formed Royal School of Naval Architecture in South Kensington, in London. After his apprenticeship he worked for the Admiralty on specifications and calculations for new ships, and became secretary to the then Chief Constructor of the Admiralty, Edward Reed, until the latter's resignation on 9 July 1870. He was then appointed instructor on naval design at the Royal School of Naval Architecture, and in 1872 became secretary of the Council of Construction which oversaw all Royal Navy ship construction. From 1872–1873 he worked at Pembroke and Portsmouth Dockyards. In March 1875 he was promoted to Assistant Constructor and married later in that year. He resigned from the Admiralty in April 1883 and joined Sir William Armstrong's company as designer and manager of their warship construction. He returned to the Admiralty as Director of Naval Construction and Assistant Controller of the Navy on 1 August 1885. He was immediately involved in a reorganisation of the dockyards and technical departments, and later worked on the design of the revolutionary Royal Sovereign class battleships. He was knighted in 1895. He suffered a nervous breakdown in 1901 following criticism in Parliament for the near capsizing of the Royal Yacht, the Victoria and Albert, which had happened when she was floated out of the graving dock where she was being fitted out on 3 July 1900. The cause was around 700 tons of excessive weight above the centre of gravity of the ship, in particular a large amount of cement sound proofing around the Royal apartments. Consequently, the metacentric height was reduced from a stable 2 feet to a very unsafe 3 inches. Although it exonerated him from direct responsibility, the Admiralty blamed him for "not sufficiently impressing upon your subordinates the novelty and importance of the task entrusted to them". He submitted his last design for a battleship, the King Edward VII class, in April 1901, but he was ill and constantly worried about trivial matters, unable to delegate even the most minor decision. He requested early retirement and left the Admiralty on 31 January 1902. In the 16 years that he was head of naval construction, he bore ultimate responsibility for the design of 43 battleships, 26 armoured cruisers, 102 protected cruisers and 74 unarmoured warships, a total of 245 ships worth (in 1900) £80 million. Following his retirement, he was a consulting architect in the design of the Cunard liner RMS Mauretania and president of the Institution of Civil Engineers, the Institution of Mechanical Engineers, and the Institution of Marine Engineers. He was also chairman of the council, Royal Society of Arts from 1909–1910 and governor of Imperial College from 1907 until his death. He died from a stroke in London on 27 February 1913. White was elected a Fellow of the Royal Society in June 1888 He was conferred with Honorary Membership of the Institution of Engineers and Shipbuilders in Scotland in 1894. He was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1900.