Кіріспе
Ipomoea corymbosa – өсімдік түрі, таңғы жарқырау тұқымдасы. Ол Латын Америкасының барлық аймақтарында, Мексикадан бастап Перуге дейін табиғи түрде өседі және басқа да көптеген жерлерде жабайыланған. Оның халық арасындағы атаулары – Christmasvine, Christmaspops және snakeplant.
Ipomoea corymbosa is a species of morning glory, native throughout Latin America from Mexico as far south as Peru and widely naturalised elsewhere. Its common names include Christmasvine, Christmaspops, and snakeplant.
Сипаттамасы мен атаулары
Солтүстік және орталық Мексиканың жергілікті тұрғындары оны науатль тілінде Ололиуки (сонымен қатар ололиуки немесе ололиуки деп те жазылады) деп, ал оңтүстік-шығыс тұрғындары майя тілінде xtabentún деп атайды. Бұл – ақ гүлдері бар, көп жылдық өрмелегіш өсімдік, көбінесе әсемдік үшін өсіріледі. Оның гүлдері көп мөлшерде нектар шығарады, ал аралар одан жасаған бал өте таза және хош иісті болады. Бұл өсімдік Кубада да өседі, онда ол әдетте желтоқсанның басынан ақпанға дейін гүлдейді. Бұл өсімдік аралдың негізгі бал өндіретін өсімдіктерінің бірі саналады. Мексикалықтар бұл өсімдіктің тұқымдарынан алынған ұнтақты болжам жасау және рухтармен байланысу құралы деп есептейді. Ололиукинің жергілікті тайпалар арасында кеңінен қолданылуына байланысты, отаршылдық билік бастапқыда одан қорқып, пайдаланушыларға қатаң жазалар салды және қолдануын тыйым салды.
Химиялық қасиеттері
Науатль тіліндегі ololiuhqui сөзі "дөңгелек нәрсе" дегенді білдіреді және таңғы жарық гүлдерінің кішкентай, қоңыр, сопақ тұқымдарын көрсетеді. Тұқымдарда эргин (LSA) бар, ол эрголин алкалоиді, сондай-ақ қарабидай ерготында да кездеседі және құрылысы жағынан ЛСД-ге ұқсас. Қарабидай ерготы елеусиандық құпиялардың құрамдас бөлігі болған Кикеон сусынын бір бөлігі болды. Турбина коримбозаның психоделикалық қасиеттері және әртүрлі сорттардың қуатын салыстыру 1956 жылы Орталық барлау агенттігінің MKULTRA 22 кіші жобасында зерттелді.
Тарату
Бұл түр АҚШ, Еуропа (Испания) үшін бөгде түр болып саналады және онда кеңінен таралып, табиғи ортаға бейімделген.