Кіріспе

Американдық журналист

Аллан Найрн (1956 жылы туған) – американдық тергеу журналисі. Ол Шығыс Тиморда репортаж дайындап жүрген кезінде АҚШ қолдаған Сухарто билігімен Индонезия әскері тарапынан тұтқындалды. Оның жазбалары Гаити, Гватемала, Индонезия және Шығыс Тимор сияқты елдердегі АҚШ-тың сыртқы саясатына арналған.

Өмірбаян және мансап

Найрн Нью-Джерси штатының Мористоун қаласында Пуэрто-Риколық анасынан дүниеге келген. Мектепте ол тұтынушылардың жақтасы Ральф Нейдермен алты жыл жұмыс істеді. Оның "The Reign of ETS: the Corporation That Makes up Minds" атты кітабы, SAT I емтиханы және оны жасаған Білімді тестілеу қызметі туралы зерттеуі, 1980 жылы Ральф Нейдердің есебі ретінде жарық көрді. 1980 жылы Найрн Гватемалаға барды, сол кезде студенттік көшбасшыларға қарсы қастандық науқаны жүріп жатқан және қалалық және ауылдық аймақтардағы марксистік партизандарға қарсы қарсылық күрес шарықталып тұрған кезде. Ол онда АҚШ-тың корпоративтік басшыларымен сұхбаттасты, олар өлім отрядтарын қолдағандарын айтты, содан кейін ол сол елде және азаматтық соғыстың ортасында тұрған Сальвадордағы өлім отрядтарының қызметін одан әрі зерттеуді шешті. Кейін Найрн Шығыс Тиморға қызығушылық танытып, Шығыс Тимордың тәуелсіздік қозғалысын халықаралық деңгейде танымал етуге көмектескен Шығыс Тимор әрекеттер желісін (ETAN) құруға көмектесті. 1991 жылдың 12 қарашасында Шығыс Тимордағы оқиғаларды жариялаған Найрн мен журналист Эми Гудман, Санта-Круз қырғыны деп белгіленген Тиморлық наразылықтардың жаппай қырғынына куә болғаннан кейін индонезиялық сарбаздардың қатыгез зорлық-зомбылығына ұшырады. Олар М16 мылтығының саптамасымен ұрылып, бас сүйегі сынып жарақаттанды. Найрн "ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін" деп жарияланып, Шығыс Тиморға кіруіне тыйым салынды, бірақ ол бірнеше рет заңсыз кірді, ал оның кейінгі есептері 1993 жылы АҚШ Конгресін Джакартаға әскери көмекті тоқтатуға ықпал етті. 1998 жылдың 30 наурызында Шығыс Тимордан жіберілген хабарламасында Найрн АҚШ-тың индонезиялық әскерлерді азаматтық тұрғындарды азаптау және өлтіруге қатысқандығын әскери оқудан өткізіп жатқанын хабарлады. 1999 жылы Найрн Шығыс Тиморда индонезиялық әскерлермен қысқа мерзімге қамауға алынды, ол Шығыс Тимордың тәуелсіздігі туралы референдумнан кейін көптеген БАҚ өкілдері эвакуацияланғаннан кейін қалуды шешкен. 1994 жылы The Nation журналында жарияланған мақаласында Найрн АҚШ үкіметінің Гаитидегі адам құқықтарын бұзуға қатысқан "Гаитидің даму және прогресі үшін фронт" (FRAPH) атты жарымәскери ұйымын құруға және қаржыландырудағы рөлін ашты. 2010 жылдың 24 наурызында Найрн индонезиялық әскерилердің азаматтық белсенділерді өлтіруі туралы мәлімдеме жасағаны үшін Индонезияда қамауға алынуы және қылмыстық айыптауларға ұшырауы мүмкін екені белгілі болды. Индонезия әскери өкілі Джакарта Глобусына әскерилер Найрнның жарияланымдарына қарсы заңдық шаралар қолдануды қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2013 жылдың маусым айында Найрн және көптеген танымал тұлғалар Челси Мэннингті қолдаған видеода пайда болды. 2014 жылдың 27 маусымындағы хабарламада Найрн Индонезия президенттік үміткері Прабово Субиантоның адам құқықтарын бұзудағы рөлін ашқаны үшін қамауға алумен қорқытқан. 2017 жылдың 19 сәуірінде The Intercept басылымы Найрн зерттеген және жазған материалды жариялады, онда Индонезияның әскери шенеуніктерінің президент Джоко Видодоны құлату мақсатымен ИХИМ-мен байланысты "көшедегі жасақ қозғалысымен" біріккені туралы ескертілді.

Марапаттар

1993 жылы Найрн мен Эми Гудман Шығыс Тимор туралы хабарлары үшін Халықаралық радио саласындағы Роберт Ф. Кеннеди есімдік бірінші сыйлығына ие болды. 1994 жылы Найрн журналдық репортаж жасағаны үшін Джордж Полк журналистикалық сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ 1994 жылы Найрн "The Nation" журналында Гаити туралы жазғаны үшін әлеуметтік әділеттілік журналистикасы бойынша Джеймс Аронсон сыйлығымен марапатталды. Ол 1994 жылғы Азаматтық қайраткерлік үшін Джо А. Каллавей сыйлығының иегері атанды.