Кіріспе

Шомылдыру, неке және жерлеу туралы мәліметтерді тіркеуге болады.

Парахиялық тіркелім, сондай-ақ приходтық тіркелім деп те аталады, – бұл әдетте діни приходтың шіркеуінде сақталатын қолмен жазылған том. Онда шомылдыру (күнімен және көбінесе ата-аналарының есімдерімен), некелер (екі тараптың да есімдерімен) және жерлеулер (приход шегінде) сияқты маңызды оқиғаларды белгілейтін діни рәсімдер туралы мәліметтер тіркеледі. Осы оқиғалармен қатар, шіркеу мүліктері, приходтың ішкі істері және приходтағы түрлі оқиғалар туралы жазбалар да болуы мүмкін. Мұндай жазбалар Англияда заңмен талап етіліп, көп әйел алу мен туысқандық некелерге жол бермеу мақсатында сақталған. Тіркелімдердегі ақпараттар діни емес үкіметтердің өздерінің құжаттамасын жүргізу үшін де маңызды саналды, нәтижесінде шіркеулер мемлекетке барлық приходтық тіркелімдердің көшірмелерін ұсынды. Сапалы тіркелім қауымдастықтың отбасылық құрылымын он алтыншы ғасырға дейін қайта құруға мүмкіндік береді. Осылайша, бұл жазбаларды бірнеше елдің халқының тарихын зерттеу үшін пайдалануға болады. Сонымен қатар, олар қауым мүшелерінің өмірі мен бір-бірімен қарым-қатынасы туралы мәліметтер береді.

Англия мен Уэльс

1534 жылы Генри VIII-нің бас министрі Томас Кромвелл өзінің Бас викарі ретінде әрекет ете отырып, Англия шіркеуінің әрбір приходтарында барлық крещение рәсімдерінің, некелер мен жерлеулердің тізілімдерін сақтауды талап ететін жарлық шығарды, Риммен ресми айырылысқаннан кейін көп ұзамай, 1538 жылдың 5 қыркүйегінде Англия мен Уэльсте шіркеулік тіркелімдер ресми түрде енгізілді. Осыған дейін, бірнеше Рим-католик діни орындары мен приходтық дін қызметкерлері жергілікті белгілі отбасылардың крещение рәсімдері, некелері және жерлеулері туралы, сондай-ақ қасиетті тұлғалардың қайтыс болуы туралы бейресми жазбалар сақтаған. Бұл жарлық Англиядағы әрбір шіркеудің ректорына немесе викарине жіберілді. Қалпына келтірілген Рим-католик қауымдастықтары өздерінің есімдерін жасыру қажеттілігінен, осындай жазбаларды сақтаудан аулақ болды, өйткені ел енді Рим шіркеуіне қарсы болды. Алайда, Кромвеллдің жарлығы діни доктринамен немесе паптық билікпен ешқандай қатысы болмады, керісінше, орталық үкіметтің ел халқы туралы толыққанды мәліметтер алуға деген ниетін көрсетті. Дін тарихшысы Диармейд МакКаллох бұл шараның құлатылған анабаптист секталарының мүшелерінің Англияға енуін анықтау үшін қабылданғанын болжады: олардың жақтастары, олардың доктринасы бойынша, тек белсенді сенушілер ғана крещение рәсімінен өтуі керек болғандықтан, нәрестелерді крещение рәсімінен өткізбеді, осылайша «сөйлей алмайтын» немесе «есте болмайтын» балаларды шеттетуге болады. Кітап екі құлып пен кілттері бар «сенімді сандыққа» сақталуы керек еді, олардың біреуі приходтық дін қызметкерінің, екіншісі – шіркеу күзетшілерінің қолында болды. Бұйрыққа бағынбағандарға 3 шиллинг 4 пенс айыппұл салынды. Көптеген приходтар бұл жарлықты елемеді, өйткені оның одан әрі салық салуға алып келетінін ойлады. Соңында, 1597 жылы Елизавета I патшайымы және Англия шіркеуінің конвокациясы бұл жарлықты қайта бекітіп, тіркелімдердің ең маңызды екенін және оларды пергамент парақтарынан жасалған кітаптарда сақтау қажеттігін мәлімдеді. Олар әрбір приходтың крещение, неке және жерлеу жазбаларының жылдық көшірмелерін епархиялық епископтың тіркеушісіне жіберуді міндеттеді. Бұл жазбалар осы күннен бастап сирек кездеседі және соғыс, абайсыздық және басқа да себептермен (өрт және т.б.) туындаған тұрақты приходтық тіркелімдердегі кейбір олқылықтарды толтыруы мүмкін. Сонымен қатар, барлық бұрынғы приходтық жазбаларды (көбінесе аз беріктігімен ерекшеленетін) жаңа, мықты кітаптарға көшіру қажет болды. Приходтық писар ескі жазбаларды жаңа пергамент кітабына көшіріп, жазбаны жаңарту үшін жалақы алды. Англия азамат соғысы (1643–1647) және одан кейінгі Ұлттық Достастық пен Протекторат кезеңдерінде, Англия шіркеуі басылып, епископтар жойылғанда және Кальвинист пасторларымен алмастырылғанда, жазбалар нашар сақталды және көптегендері жойылғаннан кейін жоғалып кетті (құрттардың жегені, егеуқұйрықтардың шайнағаны немесе ылғалдан оқылмайтын болғаны) немесе ығыстырылған англикан дін қызметкерлері жасырды. Оның орнына, қысқа мерзімге жергілікті жерде азаматтық лауазымды тұлға сайланды және ол екі жергілікті бейбіт судьясымен бекітілді. Көбінесе пуритандық көзқарасы бар жартылай сауатты адам, ол әрбір приходта туу, неке және қайтыс болу туралы азаматтық жазбаларды сақтауға міндеттелді, сондай-ақ кейде ол тіпті өзінің жазбаларын ескі приходтық тіркелімге жазды. Алайда, бұл кезеңде көптеген жазбалар англикандықтардың қолынан шығып, азаматтық қолға берілді. 1660 жылы монархия қалпына келтірілген кезде Англия шіркеуі ескі форматты қайта қабылдады. Ғасырлар өткен соң, бұл сарқындылық пен бейжайлық сақталған тіркелімдерді округтік жазба кеңселерге тапсыру арқылы кешіктіріліп түзетілді, онда олар жақсы қорғалды, сақталды және технология қолжетімді болған кезде көбінесе микрофильмде қолжетімді болды. Екінші жағынан, Жаңа Францияның нақты приходтық тіркелімдері соғыс, революция және өрт сияқты сыртқы оқиғаларға сирек зақымданды. Осылайша, 1621 жылдан 1760 жылға дейінгі кезеңде 300 000 жазба қол жетімді болды. 1812 жылы Англияда «Англиядағы туу, крещение, неке және жерлеу тіркелімдерін жақсарту және сақтау туралы акт» қабылданды. Онда «Англиядағы әр түрлі приходтар мен жерлерде оның әлдестелігінің шомылдыру рәсімдерін, некелерін және жерлеулерін жүргізу және сақтау тәсілі мен нысанын өзгерту, жылжымайтын немесе жеке меншікке құқығы бар тұлғалардың тегін дәлелдеуді жеңілдетуге және басқа да үлкен қоғамдық пайда мен артықшылықтарға әкелуге ​​болады» делінген. Крещение, неке және жерлеу рәсімдері үшін корольдік баспагермен жеке басылған тіркелімдер ұсынылды және қолданылды. Бұл тіркелімдер бүгінгі күнге дейін көбінесе өзгеріссіз сақталып келеді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында Рим-католик епархияларындағы приходтар да крещение, неке, жерлеу рәсімдерін, сондай-ақ, көбінесе конформация мен алғашқы қасиетті тамақтандыруды тіркеудің ұқсас тәжірибесін сақтады. Ең алғашқы, көшпенді дін қызметкерлері қызмет еткен шіркеулерде жазбалар шіркеу латынь тілінде жасалған. Бірақ Екінші Ватикан соборы мен оның, діни қызметтерді жергілікті тілдерге аударуды қамтитын реформаларынан кейін, көптеген тіркемелер ағылшын тілінде жазыла бастады. Рим-католик дінімен үлкен ұқсастығы бар протестанттық қауымдардағы приход тізімдері де крещение, неке және қоштасу рәсімдерін құжаттау үшін маңызды дереккөздер болып табылады. Протестанттық және евангелистік шіркеулерде жеке дін қызметкерлері жиналған қауымның сенімге байланысты оқиғаларын тіркеуді жиі жүзеге асырды, бірақ бұл орталық басқару органының бақылауында болған жоқ.

Италия

1563 жылы Трент соборынан кейін Италияда крещение мен неке тіркеу міндетті болды, ал 1614 жылы шіркеу оны жүргізу ережелерін қалыпқа келтіргеннен кейін жерлеу тіркеуі де міндетті болды. 1563 жылға дейін ең ерте крещение тіркелімдері 1379 жылдан бері Геммона-дель-Фриулиде, 1381 жылы Сиенада, 1428 жылы Флоренцияда немесе 1459 жылы Болоньяда сақталып келеді.

Франция

Францияда діни тізілімдер орта ғасырлардан бері қолданылып келеді. Ең көне сақталған тізілімдер 1303 жылға дейін жетеді және Гивриде сақталады. 1539 жылғы азаматтық заңнамаға дейінгі басқа тізілімдер Roz Landrieux (1451), Paramé (1453), Lanloup (1467), Trans la Forêt (1479) және Signes (1500) жерлерінде кездеседі. Францияның Франциск I-і 1539 жылдың 10 тамызында қол қойған Виллерс-Коттертес жарлығымен крещение рәсімі үшін, ал 1579 жылғы Блуа жарлығымен неке және жерлеу рәсімдері үшін діни тізілімдер міндетті болды. Олар жыл сайын Францияның оңтүстігіндегі сот округіне (bailiwick) немесе сенешоссеге (sénéchaussée) жіберілуге тиіс болды. 1667 жылғы сәуірде Сен-Жермен-ан-Лей жарлығы бұрынғыдай діни қызметкерлерге оның көшірмесін сақтауды бұйырды. 1792 жылдың 20 қыркүйегіндегі Ұлттық Ассамблея жарлығымен азаматтық тізілімдерді жүргізу құқығы әкімдерге берілді, ал ескі діни тізілімдер коммуналық архивтердің қоғамдық жазбаларына, ал ескі сот округі тізілімдері 1796 жылы құрылған департаменттік архивтерге өтті. Бірақ 1795 жылдан бастап діни мекемелер тағы да кейбір жеке тізілімдерді жүргізді, мысалы, католик шіркеуінің catholicité тізілімдері, олар да екі данада жасалды – біреуі діни мекеме үшін, екіншісі діни архивтер үшін. Бұл құжаттардың заңдастырылуы, санақ құралы және азаматтық құжаттама ретінде қызмет етуі кейбір жағдайларда азаматтық хал актілерін қалпына келтіру үшін қолданылды, мысалы, Париж коммунасының құлауынан кейін және 1871 жылғы өрттен кейін Әділет сарайын (Le Palais de Justice) қайта құру үшін.

Жаңа Франция

Солтүстік Америкаға қоныс аударған алғашқы еуропалықтар шіркеулік тізілімдерді дамыту тәжірибесін жалғастырды. 1615 жылы иезуит миссионерлерінің келуі Жаңа Францияда приходтық тізілімнің бастауларына мүмкіндік берді. Тізілімге енгізілген алғашқы мәліметтер негізінен иезуиттердің жеке күнделіктерінде тіркелді және Квебектің алғашқы кезеңіндегі қазалардың санына ғана қатысты. Бірақ, уақыт өте келе француз халқының өсуі приходтық тізілімнің дамуына және толықтырылуына ықпал етті. Туу, неке, крещение және қайтыс жағдайлары туралы мәліметтер Нотр-Дам де-ла-Рикуверенс шіркеуінде тіркеліп, сақталды. Айынықса, 1640 жылы шіркеу өртеніп, 1620 жылдан 1640 жылға дейінгі барлық шіркеулік жазбалармен бірге жойылды. Шіркеу өртенгеннен кейін, Нотр-Дам де-ла-Рикуверенс приход пасторы бұл 20 жылдық кезеңде колонияда болған туу, крещение және неке туралы шектеулі мәліметтерді есте сақтап, жойылған тізілім жазбаларын қайта құрады. Дегенмен, қайтыс болғандар туралы мәліметтер қайта құрылған тізілімдерде тіркелмеді, сондықтан 1635 жылы қайтыс болған Самуэль де Шампленнің өлімі туралы ешқандай жазба қалмады. Еуропада шіркеулік тізілімдерді жүргізу орта ғасырлардан бері қолданылып келсе де, Францияда шіркеулік тізілімдерді кеңінен және заңды түрде пайдалану туралы заңнама 1539 жылы Виллерс-Коттерлердің жарлығына қол қою арқылы ресми түрде қабылданды. Алайда, 1666 жылға дейін король Людовик XIV азаматтық тіркеудің үлкен артықшылықтарын байқағаннан кейін ғана Францияда және оның колонияларында приходтық тіркеу жүйесін жаңартты. Корольдің бұл жарлығы әрбір адамды өздерінің приходтық қауымдастығында тіркелуге міндеттеді. Сонымен қатар, 1667 жылы король Сен-Жермен-ан-Лей ордонансын жариялады, бұл заңға сәйкес приход пасторлары барлық тізілімдердің дубликатын жасауы тиіс болды, осылайша барлық көшірмелер жаңадан құрылған мұрағат кеңселерде сақталатын болды. Жаңа Францияда бұл дубликаттар Квебек пен Монреальдің соттарының ресми мұрағаттарында сақталды және Жаңа Францияның римдік католик халқының тізімін ғана қамтыды. Тек 1760 жылы Жаңа Францияның британдықтар тарапынан басылып алынуынан кейін ғана шіркеулік тізілімдер протестанттарды ашық түрде тіркеуге және оларды Квебектің азаматтары ретінде есепке алуға бастады.

Швеция

Швед шіркеуі 1620 жылдан бастап кейбір швед округтерінде (Вестерманланд және Даларна) әрбір приход үшін приходтық тізілімдерді жүргізіп келді, ал 1670 жылдан бастап – бүкіл Швеция бойынша. 1686 жылы король Карл XI-нің Шіркеу заңында шіркеуге одан да толыққанды шіркеу кітаптарын сақтауға бұйрық берілді. Басты себеп – 1682 жылы енгізілген үлестіру жүйесі арқылы әрбір приходтан алынған және сол приходтың қаржыландыруымен қамтамасыз етілген сарбаздардың санын есепке алу болды. Тағы бір мақсат – халықтың діни білімін, сауаттылығын және денсаулығын бақылау еді. Шіркеу кітаптары туғандар, қайтыстар, некелер және көшіп-қоныс жазбаларынан тұрады, олардың барлығы 1895 жылы приход кітабымен алмастырылған приходтың катехизистік кітабымен байланысты. Ауылдық приходтарда әрбір ауыл немесе өнеркәсіптік қала катехизистік кітапта өз бөліміне ие болды, әрбір шаруашылықтың өз беті, ал әрбір адамның өз қатары болды. Қалалық приходтар үшін кітап аудандарға бөлінді. Шіркеу жазбаларының көп бөлігі мемлекеттік архивтерде сақталып, интернет арқылы электрондық түрде қолжетімді.

Англиядағы мазмұны мен мысалдар

Мазмұны уақыт өте өзгерген, Англияда 1753 және 1812 жылғы заңдар қабылданғанға дейін бір стандартына келтірілмеген. Келесілер кейінгі тізілімдерде кездесуі мүмкін, алайда ертеректегі тізілімдерде көбінесе тек есімдер ғана тіркелген. Алғашқы жазбалар латын тілінде болады, көбінесе аббревиатуралармен жазылған.

Дад және Баррингтон тіркелімдері

Дейд пен Баррингтон тіркелімдері – стандартты қазіргі заманғы крещение және жерлеу тіркелімдерінен көбірек ақпаратты қамтитын егжей-тегжейлі тіркелімдер. Олар әдетте XVIII ғасырдың соңында басталып, 1812 жылы Джордж Роуздың 1812 жылғы Актісінің талаптарына байланысты тоқтатылды. Бұл акті нормативтік тіркелімдерге қарағанда көбірек ақпарат жазуды талап еткенімен, шындығында Дейд пен Баррингтон тіркелімдерінен азырақ ақпарат жазуға рұқсат берді. 1813 жылдан кейін Дейд немесе Баррингтон тіркелімдерін сақтап қалған бірнеше приходтардың мысалдары бар. Кейбір жағдайларда екі тіркелім бірдей жүргізілді, мысалы, Ко-Дурхамдағы Викхэм приходында 1813–1819 жылдар аралығында Баррингтон және Роуз тіркелімдері сақталды, содан кейін біріншісі тоқтатылды. 18 ғасырдағы Йоркшир дін қызметкері Уильям Дейд өз заманынан озып, приход тіркелімінде адамдар туралы мүмкіндігінше көп ақпаратты қамтудың маңыздылығын түсінді. 1777 жылы архиепископ Уильям Маркхэм Дейдтің тіркеу жүйесін өзінің діоцезі бойынша енгізуге шешім қабылдады. Осыдан туындаған тіркелімдер және олармен байланысты тіркелімдер қазір «Дейд тіркелімдері» деп белгілі. Крещение тіркелімінде баланың аты, туған реті (мысалы, тұңғыш ұл), әкесінің аты, кәсібі, тұратын жері және тегі (яғни, әкесінің ата-анасының есімдері, кәсіптері және тұратын жерлері), анасы туралы ұқсас ақпарат және анасының ата-анасы, баланың туған және крещение алған күні көрсетілуі керек болды. Осы кезеңдегі тіркелімдер генеалогтар үшін құнды кеніш болып табылады, бірақ бұл жүйе приход дін қызметкерлері үшін тым көп еңбек талап еткендіктен ұзаққа созылмады. 1770 жылы Дейд Йорктегі Сент-Хелен шіркеуінің тіркеу кітабына: «Бұл жоспар дұрыс орындалса, болашақ ұрпақтардың зерттеулеріне қазінге дейін қолданылып келген жетілмеген әдіске қарағанда әлдеқайда нақты мәліметтер береді» деп жазды. Оның ықпалы кеңінен тарады және «Дейд тіркелімі» термині сол кезде күтілгеннен артық мәліметтерді қамтитын кез келген приход тіркелімін сипаттау үшін қолданылатын болды. Бұл жүйенің қолданылуы біршама беймәлім болды және көптеген дін қызметкерлері, әсіресе халық тығыз қоныстанған аймақтарда, осы ұзақ жазбаларды жасауға байланысты қосымша жұмысты жақтырмады. Оларды Епископтың көшірмелері үшін дубликаттау туралы ой көптерін ойсыратты, ал кейбіреулері жаңа ережелерді орындаудан бас тартты.

Баррингтондық тіркелімдер

1783 жылдан бастап Солсбери епископы Рт. Шут Баррингтон Дэйдтің жүйесінен әлдеқайда қарапайым, ұқсас жүйені қолға алды, және 1798 жылы Дарем епархиясына ауысқаннан кейін Нортумберленд пен Даремде де осыны сақтады.

Транскрипциялар мен индекстер

Әлемдегі көптеген тіркелімдер діни округ мұрағаттарында немесе округтік жазба кеңселерде сақталады. Егер олар түсірілген болса, "Соңғы күнгі қасиеттілер" Иса Мәсіх шіркеуінің Отбасы тарихы кітапханасы арқылы сканерлеуге болатын көшірмелері бар. Парохия тіркелімдерінің микрофильмдері, сондай-ақ түсірілген нұсқалары, әдетте ірі жергілікті кітапханаларда және округтік жазба кеңселерде қолжетімді.

Англия

Виктория дәуірінен бері, әуесқой генеалогтар шіркеу тізілімдерін көшіріп, индекстеумен айналысып келеді. Кейбір қоғамдар басылған транскрипттер мен индекстерді де шығарды, атап айтқанда, Parish Register Society, Harleian Society және Phillimore & Co. Лондондағы Генеалогтар қоғамы мұндай транскрипттер мен индекстердің өте кең таңдауын ұсынады. Солт-Лейк-Ситидегі Отбасы тарихы кітапханасында да түпнұсқа тізілімдердің үлкен фильмдік қоры бар. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер Шіркеуі көптеген тізілім жазбаларының (көбінесе крещениелер мен некелер) индексін (IGI) жасады. IGI онлайн деректер базасы ретінде және жергілікті "Отбасы тарихы орталықтарында" микроформада қолжетімді. Барлық транскрипттер мен индекстер сияқты, IGI-ді де сақтықпен пайдалану керек, себебі түпнұсқаның немесе түпнұсқаның микрофильмінің оқылуында, түпнұсқа қолжазбасын оқу кезінде және материалды транскрипцияға енгізу кезінде қателер болуы мүмкін. "Топтық енгізулер" әдетте "жеке жіберулерден" гөрі сенімдірек болады.