Соня Граф: Германиялық-американдық шахматшының өмірі мен мансабы
Sonja Graf
Соня Граф – неміс-американдық шахматшы, әйелдер арасындағы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 2 рет АҚШ чемпионы. 2016 ж. Дүниежүзілік Шахмат Даңқына енді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс шахматшысы (1908–1965)
German chess player (1908–1965)
Сусанна "Сонья" Граф (16 желтоқсан 1908 – 6 наурыз 1965) – неміс және американдық шахматшы. Ол әйелдер арасындағы әлем чемпионатының күміс жүлдегері және екі рет АҚШ әйелдер чемпионатының жеңімпазы болды. 2016 жылы ол Дүниежүзілік шахмат даңқы залына енгізілді.
Susanna "Sonja" Graf (December 16, 1908 – March 6, 1965) was a German and American chess player. She was a women's world championship runner up and a two time U. S. women's champion. In 2016, she was inducted into the World Chess Hall of Fame.
Алғашқы жылдар
Мюнхенде туған Сусанна Граф – Иосиф Граф пен Сусанна Циммерманның қызы, екеуі де Самара облысынан шыққан волгалық немістер, 1906 жылдың қыркүйегінде Мюнхенге көшіп келген. Оның әкесі бұрын Ресейде дін қызметкері болған, бірақ суретші болу үшін Мюнхенге келген. Кейін ол, әкесінен көрген қиындықтарға қарамастан, бала кезінде шахмат үйреткені үшін оған риза екенін жазды. Шахмат оның рухани және физикалық қанатын серпіп, қашқыны болды, ол Мюнхендегі шахмат кафелерінде барлық уақытын өткізе бастады. Оның кофехана ойыншысы ретінде даңқы артты, ол неміс шебері Зигберт Таррашпен танысып, оның шәкірті болды. Жиырма үш жасқа келгенде, ол бірдей турнирде Рудольф Спильманды екі рет жеңіп, шахматты кәсіби деңгейде ойнауға кірісті. Ол тәжірибе алу үшін де, сол кезде Мюнхенде орналасқан қауіпті ұлттық-социалистік қозғалыстан қашып, Еуропаны аралап саяхаттады. 20-шы ғасырдың басында әйел шахматшылар сирек болғандықтан, Соня Граф өзінің кенеттен танымал болуынан алған ықпалды да, жаңа өмір салтының еркіндігі мен тәуелсіздігін де пайдаланды. 1934 жылы ол Амстердамда Вера Менчикпен, сол дәуірдегі тағы бір әйел чемпионмен ресми емес матч ойнады, ал 1937 жылы Австрияның Семмеринг қаласында өткен әлем чемпионатының ресми матчында ойнады. Ол екі матчта да жеңіліске ұшырады (есеп 1–3 және 4½–11½), бірақ Менчикпен бірге сол жылы Прагада өткен, әдетте тек ерлерге арналған эксклюзивті турнирге қатысуға шақырылды. Ол чемпиондардың ешқайсысына қарсы жеңіске жетпеді, ал ең жақсы нәтижесі эстондық шебер Пауль Кереспен тең ойнау болды.
Born in Munich, Susanna Graf was the daughter of Josef Graf and Susanna Zimmermann, both Volga Germans from the Samara region, who had moved to Munich in September 1906. Her father was originally a priest in Russia, but moved to Munich to pursue life as a painter. She later wrote that despite the suffering she endured at the hands of her father, she was grateful that he taught her the game of chess when she was still a child. Chess became her means of escape, both mentally and physically, and she began spending all her time in Munich chess cafés. Her fame as a coffeehouse player grew and she was introduced to and became the protégée of the German master, Siegbert Tarrasch. By age twenty three, she had beaten Rudolf Spielmann twice in simultaneous competition and turned chess professional. She began traveling throughout Europe, following the chess circuit both for the experience and to distance herself from what she considered the ominous National Socialist movement based, at the time, in Munich. During the early decades of the 20th century, female chess players were a rarity and Sonja Graf basked in the popularity and attention her sudden fame brought her as much as she exploited the freedom and independence of her new itinerant lifestyle. In 1934, she played against the era's other woman champion, Vera Menchik, in an unofficial match in Amsterdam and, subsequently, in an official 1937 world championship match in Semmering, Austria. She lost both matches (by the scores of 1–3 and 4½–11½), but was invited, along with Menchik, to participate in what would normally have been an exclusive male tournament held that year in Prague. She did not win against any of the champions, and her best result was a draw with the Estonian master Paul Keres.
Аргентина мен АҚШ-та
1939 жылы Соня Граф Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына әйелдер арасындағы әлем чемпионатында ойнау үшін сапар шекті, бұл жарыс 8-ші шахмат олимпиадасымен бірге өтті. Гитлер үкіметіне ашық қарсылық білдіргендіктен, оның есімі неміс қатысушыларының тізімінен алынып тасталды және ол «Либре» («азат» деген сөздің испан тіліндегі мағынасы) туы астында ойнады. Қыркүйек айында турнир жалғасып жатқанда Германия Польшаға шабуыл жасады, соның салдарынан Екінші дүниежүзілік соғыс басталды және жарыста бұрын-соңды болмаған алабұдылық туды. Кейбір командалар жарыстан шықты, ал басқалары белгілі бір елдердің командаларымен ойнаудан бас тартты. Граф және Менчик екеуі де турнирдің соңына дейін ойнады. Граф 16 ойын жеңіп, 3 ойында жеңіліске ұшырады, нәтижесінде екінші орынды иеленді. Менчикке қарсы өткен ойынында Граф жеңіске жетерлік позицияға қол жеткізгенімен, кейіннен өте өкінген үш қате қадам жасап жеңіліске ұшырады («Менчикке қарсы, ол әлем чемпионы болған кезде, мен жеңіске жеткізе алатын позицияға ие болдым, бірақ ең ақымақ үш қадам жасап, ойынды ұтып алдым.—New Yorker, 19 қыркүйек, 1964 жыл»). Соғыс басталғаннан кейін Соня Граф, Олимпиадаға қатысқан көптеген қатысушылармен бірге, Аргентинада қауіпсіздікте қалуды жөн көрді. Ол тез арада испан тілін үйреніп, жергілікті мәдениетке сіңісіп, шахматшы ретіндегі тәжірибесін сипаттаған «Así juega una mujer» (Әйел қалай ойнайды) және бала кезінде бастан өткерген физикалық және психологиялық зорлық-зомбылықты баяндаған «Yo Soy Susann» (Мен Сюзаннмын) атты кітаптарды жазды. Сондай-ақ ол 1947 жылы әйел алған теңізші Вернон Стивенсонмен танысты. Жаңа үйленген жұбайлар Оңтүстік Калифорнияға көшіп, Голливудта қоныстанды, ал Граф Соня Граф Стивенсон деген атпен ойнай бастады. Ол ұлы Александрды дүниеге әкеліп, тәрбиелеу үшін шахматтан шеттеді, бірақ кейіннен 1957 жылы Гизела Кан Грессермен бірлесіп АҚШ әйелдер шахмат чемпионатында жеңіске жетті. Ол отбасымен бірге Нью-Йорк қаласының Гринвич Виллидж ауданына көшіп, Лиза Лейннің «Queen's Pawn Chess Emporium» шахмат дүкенінде шахмат сабақтары берді. 1964 жылы ол АҚШ әйелдер чемпионатында екінші рет жеңіске жетті, бірақ келесі жылы оның өмірін қиған бауыр ауруының алғашқы белгілері байқалды. Соня Граф Нью-Йорк қаласында 56 жасқа толып, екі жарым айдан кейін қайтыс болды.
In 1939, Sonja Graf traveled to Buenos Aires, Argentina to play in the Women's World Chess Championship, held concurrently with the 8th Chess Olympiad. As a result of her outspoken defiance of Hitler's government, she was taken off the list of German participants and played under "Libre" ("free" in Spanish) flag. In September, with the tournament still in progress, Germany invaded Poland, unleashing World War II and causing unprecedented confusion within the competition. Some teams withdrew, others refused to play teams from certain countries. Both Graf and Menchik played the entire tournament. Graf won 16 games and lost 3, finishing second. In her game against Menchik, Graf lost after achieving a winning position, something she always regretted ("against Menchik, when she was world champion, I had a won game, but I found the three stupidest moves you could think of and lost. "—New Yorker, September 19, 1964). Following the outbreak of the war, Sonja Graf, along with many other participants of the Olympiad, had decided to remain in the safety of Argentina. She quickly learned the local Spanish language, assimilated herself in the culture and wrote the books, Así juega una mujer (This Is How a Woman Plays), which describes her experiences as a chess player, and Yo Soy Susann (I Am Susann), recounting the physical and psychological abuse she suffered during her childhood. She also met merchant mariner Vernon Stevenson, whom she married in 1947. The newlyweds moved to Southern California, settling in Hollywood, and Graf started playing under the name Sonja Graf Stevenson. She retired from chess to give birth and raise her son Alexander, but subsequently returned to co win (with Gisela Kahn Gresser) the 1957 U. S. Women's Chess Championship. She and her family moved to New York City's Greenwich Village, where she gave chess lessons at Lisa Lane's Queen's Pawn Chess Emporium. In 1964 she had her second win in the U. S. Women's Championship, but was already suffering from the liver ailment which would take her life the following year. Sonja Graf died in New York City 2 1/2 months after her 56th birthday.