Кіріспе

Плон (;) – Германияның Шлезвиг-Гольштейн жеріндегі Плон ауданының орталығы. Халық саны шамамен 8 700 адамды құрайды. Қала Шлезвиг-Гольштейннің ең ірі көлі – Ұлы Плон көлінің жағасында, сондай-ақ бірнеше кішкентай көлдердің арасында орналасқан, көлдер қаланың дерлік барлық жағынан шектеседі. Қаланың ең танымал нысаны – 17 ғасырда қалаға қарайтын төбеде салынған Плон қамалы. Плон қаласында 300 жылдық тарихы бар гимназия бар, сонымен қатар Германия Әскери-теңіз күштерінің сержанттар мектебі мен Макс Планк эволюциялық биология институты орналасқан. Холштейн Швейцариясының (Holsteinische Schweiz) төбелі, орманды көлді аймағында орналасқандықтан, қала туризм саласында да маңызды рөл атқарады.

Тарих

Көші-қон дәуірінде славян тайпалары 7 ғасырдың басында Плён аймағына енді, герман халқының алғашқы қоныстанғаннан кейін. Плёнға қарсы жатқан үлкен аралда олар үлкен бекініс салды. Олар өздерінің қонысын Плуне деп атады, бұл "мұзсыз су" дегенді білдіреді. 1075 жылы Круто Наконидтердің Будивойын "castrum plunense" (Гельмольд Босаудың айтуынша) қамауына алды, содан кейін Будивойдың адамдары Крутоның еркін кетуге рұқсат беру уәдесінен кейін өздерін тапсырғаннан кейін, Круто оларды өлтірді. 1139 жылы Хольштейн графы Адольф II Шоуенбургтің қамалын қиратты, Плён аймағындағы славян үстемдігін аяқтады. Жиырма жылдан кейін Адольф II аралдағы қаланы қайта салды, бірақ көп ұзамай оны қазіргі Шлоссбергке ("қамал төбесі") көшірді. Осы жерде, қамалдың қорғауында және Любекке солтүстікке қарай басты сауда жолына жақын орналасқан жерде, саксон қаласы пайда болды. 1236 жылы Плёнға Любек заңы бойынша қала құқықтары берілді. Көлдер мен Швентин өзені арасындағы тар мойында орналасқан Плён 15 ғасырда Дания корольдік үйі құлағанға дейін Хольштейн графтығының орталығы болды. 1561 және 1729 жылдар аралығында Плён Шлезвиг-Гольштейн герцогтығының Зондербург Плён астанасы болды. Шлезвиг-Гольштейн Плён герцогтығы 1622 жылы Дания корольдік үйінің мұрагерлік нәтижесінде құрылды. 1633-1636 жылдары герцог Иоахим Эрнест ескі қамалдың орнында қайта өрлеу дәуіріндегі қамалды салдырды, ал Плён кішкентай, бірақ тәуелсіз князьдіктің астанасы болды. Тұру орны ретінде Плён мәртебесі айтарлықтай артты. Мысалы, 1685 жылы герцог Иоанн Адольф ("Ганс Адольф") шеберлерді осында орналастыру және герцогтықтың экономикалық қуатын арттыру үшін қаланың солтүстік-батысында жаңа қала (Нейштадт) құрды. Карл Фредерик кезінде қамал ауданы бірнеше барокко ғимараттарымен және ләззат бақшасымен кеңейтілді. Ол кезде қалада 1000-ға жуық адам тұрды, ал шығысында Швентиннен өтетін көпірге және батысында қазіргі жаяу жүргіншілер аймағының соңына дейін жетті. Екі кіреберіс те қақпалармен қорғалған. 1761 жылы герцогтік Данияның қолына қайта түсті. Плён 1864 жылы Екінші Шлезвиг соғысына дейін Дания билігінде болды. Бұл қала Дания патшасының жазғы резиденциясы болғанмен, 2000 тұрғыны бар, ол жай ғана провинциялық қала болып қала берді. Кіші резиденцияның мәдени өмірін Рохус фон Лилиенкрон өзінің "Балалық шағы туралы естеліктер" атты еңбегінде керемет сипаттаған. 19 ғасырдың ортасында Данияның мұрагерлік ханзадасы жазғы демалысының бірнеше жылын Плён қаласында өткізді. 1867 жылы Плён Пруссияның әкімшілік реформаларын енгізгеннен кейін округтік қалаға айналды. Гогенцоллерн әулеті Плён қаласында біраз уақыт білім алды. Принцтер аралы (Prinzeninsel) әлі күнге дейін Гогенцоллерндер әулетіне тиесілі. 1868 жылдан бастап Плён қамалы Пруссия әскери мектебі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол интернатқа айналды, ол 1933-1945 жылдары Ұлттық саяси білім беру институты ретінде қызмет етті. 1946 жылдан бастап ол қайтадан мемлекеттік мектеп-интернат болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, бұрынғы NAPOLA оқушылары көбінесе "қашулы селективті есте сақтау" түрін пайдалана алды, бұл оларды нацистік режимнің құрбандары ретінде көрсетті және соғыстан кейінгі қоғамда өздерінің (кейде өте сәтті) жолын жасауға мүмкіндік берді. Соғыс кезінде Плён және оның маңындағы аймақтарда көптеген мәжбүрлі жұмысшылар өмір сүрді. Плён зиратында, шығыс Еуропадан келген күдікті жұмысшылардың есімдерін еске түсіретін сегіз ағаш кресттер орнатылған. Полиция мәліметінше, жұмыс істей алмай қалған жұмысшылар Плённер көлінде "суға шомылып кеткен". 1891 жылы Эмиль Отто Захарияс Плённер көлінде Германияның топырағында тұщы суды зерттеу үшін алғашқы "Биологиялық станцияны" құрды. Ол Пруссия үкіметі мен бірнеше жеке азаматтардың қаржылық қолдауымен жеке ғылыми-зерттеу институты ретінде құрылды. Ол қайтыс болғаннан кейін, Аугуст Тьенман басшылықты қолға алды. Оның ұзақ уақыт бойы мұрагері Макс Планк лимнология институты болды, қазір ол Макс Планк эволюциялық биология институты деп аталады. Плёнға жақын жердегі Штадтайдедегі Вермахт казармасы 1945 жылы 30 сәуірде Адольф Гитлер қайтыс болғаннан кейін Берлиннен қашып кеткен Гитлер кабинетінің қалған мүшелерінің уақытша орналасқан жері болды. Гитлер рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер Плён қаласында деп ойлап, жаңадан тағайындалған Люфтваффе командирі Роберт Риттер фон Гримді тұтқынға алу үшін осы жерге ұшуға бұйрық берді. Алайда, Гиммлер Гримнің келгенінен бірнеше сағат бұрын кетіп қалған. 1 мамырда Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы адмирал Карл Дёниц Штадтайде казармасының ғимараттарына көшіп келді, бірақ ол қысқа ғана уақытқа тоқтады. Дёниц Гитлер қайтыс болғанын және оны өзінің ізбасары етіп тағайындағанын жариялады. 2 мамырда Дёниц және жаңа Рейхтік үкіметі британ әскерлерінің жақындауынан қашып, қысқа ғана өмір сүрген Фленсбург үкіметін құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Плён британдық әскер балалары үшін Фредди Спенсер Чапман басшылығымен Рухлебен казармасының орнында орналасқан Альфред король мектебінің орналасқан жері ретінде таңдалды. Осылайша, қала әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген бұрынғы оқушылардың жүрегінде ерекше орынға ие және азайып бара жатқан мұғалімдер мен олардың отбасыларының құрметіне лайық. Альфред король мектебі, Плён Ұлыбритания жүйесіндегі толыққанды бірінші мектеп болып саналады. Бұл мектеп 1948 жылдан 1959 жылға дейін жұмыс істеді. Рухлебен казармасының орнында неміс теңіз күштерінің U қайықтарын даярлайтын мектебі орналасқан және қазір M. U. S. офицер емес офицерлер мектебі ретінде қайтадан сол функцияны атқаруда. Жақын жердегі көшеде маяк мейрамханасы және көшеден төменде кемпингтік тіркемелер паркі, содан кейін есірткіге тәуелділерге арналған аурухана және зейнеткерлер үйі орналасқан. Каноэмен жүзу, серуендеу және орманды немесе үлкен көлді аралау сияқты қызықты бос уақыт іс-шаралары бар. Плён қаласындағы неміс интернаты 2001 жылы Хайде Симонис басшылығымен жабылды және қамал Фильманн оптикалық компаниясына сатылды. Олар оны кең ауқымды жөндеу жұмыстарынан кейін 2006 жылдың қазанында оптиктерді даярлауға арналған мектеп ретінде қайта ашты. Жөндеу және қайта құрылымның жалпы құны 35 миллион еуроны құрады. Бүгінде ол оптика саласының барлық салаларын даярлайтын коммерциялық емес оқу орталығы болып табылады. Бұл Плён қаласының экономикасын күшейтті, ол халықаралық деңгейде кеңінен танымал болды. Әр жылы қамалға алты мың Фильманн қызметкері екі аптаға дейін оқуға келеді. Қамалдың басқа студенттері BA және оптик магистрі курстарына қатысады. Қамалдың кең аумағы бар және ол Шлезвиг-Гольштейндегі ең әдемі қамалдардың бірі болып саналады. Принцтер үйі (Prinzenhaus), Ескі шомылу бассейні (Alte Schwimmhalle), Сағат үйі (Uhrenhaus) сияқты бірнеше қалпына келтірілген тарихи ғимараттар бар, сонымен қатар серуендеуге және зерттеуге ашық көлеңкелі аллеялар мен ескі ағаштар бар. Гүнтер Фильманннің жеке антикалық коллекциясының бір бөлігін қамалдан көруге болады, ол 17 ғасырдың ортасынан бергі солтүстік Еуропа мен Францияның маңызды дәуірлерінен алынған туындыларды қамтиды. Принцтер үйіне "Рококо дәуірінің маржаны" деп лақап қойылған. Бұрын жазғы үй ретінде пайдаланылған және соңғы неміс императоры Вильгельм II-нің ұлдары осы ғимаратта оқыған кезде қазіргі атауын алған. Бірнеше жылдық қалпына келтіруден кейін, ол қайтадан жұртшылыққа ашылды. Uhrenhaus қазір Хольштейн Швейцариясы табиғат паркінің ақпараттық орталығын қамтиды. Бұрынғы императорлық жүзу бассейні қазір шаралар мен көрмелерге қолданылатын мәдени форумға айналды. Императорлық дәуірдің іздері Плённің көптеген бөліктерінде әлі де көрініс тапқан. Мысалы, Принцтер аралында...

Көлік

Плон арқылы Киль мен Любек арасындағы темір жол желісі өтеді, онда пойыздар әр бағытқа жарты сағат сайын қатынайды. Плон станциясы Германия бойынша «Kleinstadtbahnhof» («шағын қала станциясы») атты кешкі телесериалдың түсірілім алаңы болғандықтан танымал болды, онда Хайди Кабель мен Густав Кнут басты рөлдерді ойнады. Сериалда қала «Люттин» деп аталды. Қала маңызды тас жол торабы болып табылады, себебі ол B 76 (шығыс-батыс) және B 430 (оңтүстік-батыс-солтүстік-шығыс) федералдық тас жолдарының қиылысында орналасқан.

Қала маңы

Коппельсберг ауылы қаладан батысқа қарай Б 430 тас жолында орналасқан. Sandkaten ауылы (Bösdorf муниципалитеті) және Stadtheide жаңа шағын ауданы қаладан шығысқа қарай Б 76 тас жолында жатыр. Stadtheide-дың көп бөлігі бұрынғы инженерлік казармалардың орнындағы жаңадан мелиорацияланған жерге салынған.

Плон қамалы

Плён қамалы – елдегі ең маңызды Ренессанс кезеңінің құрылыстарының бірі. 1761 жылы Шлезвиг-Гольштейн-Плён герцогы Фредерик Карл қайтыс болғанға дейін ол герцогтық резиденциясы болды; содан кейін түрлі мақсаттарда қолданылды. Бүгінде ол «Fielmann» компаниясына тиесілі.

Парнас мұнарасы

Парнас мұнарасы – 1888 жылы Плён туризм қоғамы (Plöner Verschönerungsverein) тарапынан салынған, тас негізде орналасқан, 20 метрлік болат торлы бақылау мұнарасы. Ол сәуірден қазанға дейін ашық болады.

Су мұнарасы

1913 жылғы ескі Плён су мұнарасы (Wasserturm Plön) қаланың шығысында орналасқан және қазірде тұрғын үй болып пайдаланылуда.

Планеталар жүрісі

Плөн планеталық серуенінде Күн жүйесі 1:2,000,000,000 масштабта картаға түсірілген, бастапқы нүктесі – Сауда көпіріндегі қондыру алаңындағы Күн символы.

Мұражайлар

Плон қаласындағы мұражайларға Плон ауданы мұражайы (Солтүстік Германиялық шыны коллекциясымен), Табиғат саябағы үйі, Плон ханшайымдарының үйі (Prinzenhaus) және Плон ауданындағы Фриц Дюринг қоры кіреді.

Кригльштейн қуыршақ театры

Макс Планк эволюциялық биология институтының (2007 жылға дейін: лимнология жөніндегі МПИ) қарамағысында Кригльштейн қуыршақ театры орналасқан. Уте Кригльштейн жіптен жасалған қуыршақтарды, соның ішінде декорацияларды және өзі шығарған әндерді күйеуі Гердпен бірге қояды, ол технологиялық жабдықтамаға жауапты. Германияда, басқа Еуропа елдерінде гастрольдік труппа ретінде жылдар бойы сахнада болғаннан кейін, сондай-ақ Оңтүстік Кореяда бірнеше рет қонақ ретінде өнер көрсеткеннен кейін, "Puppen & Co" компаниясы 2000 жылдан бері Плон қаласында тұрақты орналасқан.

Әдебиет: "Қарапайым Плонның керемет кездері"

Менің романтикалық сезімім, әрине, бишекте басталды және осы ерте күндердің баршасымен қалыптасты. Ол Пленнің және оның төңірегіндегі елдің романтикалық әсемдігінен нәр алып, одан әрі күшейді. Шағын қала көлдермен оралып, төменгі төбені айналап жатыр, ал биіктігінде ежелгі герцог сарайы, ескі ағаштар, аллеялар және террасалы, көлбеу бақтар орналасқан. Көлдердің кең жайылымының төңірегінде, бір қарағанда көрінетін, төбелермен тізбектеліп жатқан, әдемі емен орманы, құнарлы және көрікті пейзажбен араласып жатыр. Жазғы шуақты күннің кешінде ай көл бетіндегі жұмсақ толқындарға сәулесін төккенде, террасаларда да, ескі ағаштардың көлеңкесінде де жүрекпен романтикалық ойларға берілуге қандай ғажайып мүмкіндік! ~ Рохус фон Лилиенкрон, 1902 жылғы "Жастық шақтың естеліктерінен" ("Jugenderinnerungen").