Кіріспе

Ежелгі Мысыр құдайы Маахес (грекше: Михос, Мизис, Миос, Майхес, Махес) (грекше: Μαχές, Μιχός, Μίυσις, Μίος, немесе Μάιχες) – арыстан басы бар ежелгі Мысырдың соғыс құдайы, оның есімі "оның қасындағы рас" дегенді білдіреді. Ол Жаратушы құдай Птахтың ұлы, сондай-ақ оның табиғатын бөліскен мысық құдайы (Төменгі Мысырда Баст немесе Жоғарғы Мысырда Сехмет) ретінде қарастырылды. Маахес соғыс, қорғау, ауа райы, сонымен қатар пышақтар, лотостар және тұтқындарды жеумен байланысты құдай еді. Оның табыну орталығы Сехмет пен Басттың табыну орталықтары Тарему және Пер Баст болды.

Атауы

Маахес есімі еркек арыстанды бейнелейтін иероглифтермен басталады, бірақ жеке тұрғанда ол «алдынан көретін» деген мағынаны да білдіреді. Маахестің тағы бір атаулары: «Қырғынның Иесі», «Шамды ұстаушы» және «Қызыл Лорд» болған.

Шығу тегі

Маахеске қатысты алғашқы жазба Жаңа патшалық дәуірінде кездеседі. Кейбір египтологтар Маахестің шетелдік тегі болғанын болжайды, тіпті ол Нубия және Мысырдың Батыс шөлінде құдай ретінде табынылған Апедемак арыстан құдайымен бірдей болуы мүмкін екенін көрсететін деректер де бар. Маахес, Раның мысық құдайы Бастеттің немесе Сехметтің ұлы ретінде қарастырылған. Ол кейде Сехметтің тағы бір ұлы Нефертуммен теңестірілген. Маахес Раның түнгі саяхаты барысында Раның басты жауы – жылан Апепке қарсы күрескен деп айтылады. Күшті қасиеттері бар мысық құдайлары фараондармен байланысты болды және Мысырдың қамқоршыларына айналды. Ер арыстанның иероглифі "князь", "бас", "күш" және "билік" сияқты сөздерде қолданылған.

Суреттер

Маахес ер арыстан басы бар адам түрінде бейнеленген, кейде ол пышақ пен лотос гүлдерінің шоғын ұстаған, бұл оның лотоспен символдалған Нефертуммен байланысын көрсетеді. Ежелгі грек тарихшысы Элиан: «Мысырлықтар арыстандарға құдай ретінде табынады және олардың атымен аталатын қала бар. Арыстандардың ғибадатханалары мен кең аумақтары бар, олар күнделікті өгіз етімен қамтамасыз етіледі және египет тілінде ән айтылғанда арыстандар жейді», - деп жазды. Осыдан грек тіліндегі қаланың аты Леонтополис шыққан.