Жаралқылық этика: Расс Шафер Ландаудың кітабынан философиялық көзқарас
Moral realism
Жағымды реализм: этикалық мәлімдемелер объективті шындықтарды көрсетеді. Платоннан бастау алатын философиялық көзқарас, философтар арасында кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Философиялық позиция
Рус Шафер Ландаудың кітабы
Philosophical position
the book by Russ Shafer Landau
Моральдық реализм (әдептік реализм) – этикалық сөйлемдердің әлемнің объективті ерекшеліктеріне (яғни, субъективті пікірден тәуелсіз ерекшеліктерге) сілтеме жасайтын мәлімдемелерді білдіретін позиция. Олардың кейбіреулері осы ерекшеліктерді дәл бейнелеген жағдайда ғана шындыққа сай болуы мүмкін. Бұл моральдық реализмді этикалық когнитивизмнің нигилизмге қарсы түріне (этикалық сөйлемдер мәлімдемелерді білдіреді және демек, шын немесе жалған болуы мүмкін) айналдырады, онтологиялық бағытты ұстана отырып, моральдық антиреализмнің және моральдық скептицизмнің барлық түрлеріне, соның ішінде этикалық субъективизмге (этикалық мәлімдемелер объективті фактілерге сілтеме жасамайды), қате туралы теорияға (ешқандай этикалық мәлімдеме шын емес) және когнитивизм емес (этикалық сөйлемдер ешқандай мәлімдемелерді білдірмейді) қарсы тұрады. Моральдық реализмнің екі негізгі тармағы – этикалық натурализм және этикалық антинатурализм. Көптеген философтар моральдық реализмнің философиялық доктрина ретінде кем дегенде Платонға дейін жететінін және оның моральдық доктринаның толық қорғалатын түрі екенін айтады. 2009 жылы 3226 респондент арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, философтардың 56% моральдық реализмді қабылдайды немесе оған бейім (28% антиреализмді, 16% басқа пікірді ұстанады). 2020 жылғы зерттеу көрсеткендей, 62,1% реализмді қабылдайды немесе оған бейім. Мықты моральдық реалистердің белгілі мысалдары: Дэвид Бринк, Джон Макдауэлл, Питер Райлтон, Джеффри Сейр Маккорд, Майкл Смит, Теренс Кунео, Рус Шафер Ландау, Г.Э. Мур, Джон Финнис, Ричард Бойд, Николас Стерджен, Томас Нагель, Дерек Парфит және Питер Сингер. Норман Герас Карл Маркс моральдық реалист болған деп санайды. Моральдық реализмнің әртүрлі философиялық және практикалық қолданыстары зерттелген.
Moral realism (also ethical realism) is the position that ethical sentences express propositions that refer to objective features of the world (that is, features independent of subjective opinion), some of which may be true to the extent that they report those features accurately. This makes moral realism a non nihilist form of ethical cognitivism (which accepts that ethical sentences express propositions and can therefore be true or false) with an ontological orientation, standing in opposition to all forms of moral anti realism and moral skepticism, including ethical subjectivism (which denies that moral propositions refer to objective facts), error theory (which denies that any moral propositions are true), and non cognitivism (which denies that moral sentences express propositions at all). Moral realism's two main subdivisions are ethical naturalism and ethical non naturalism. Most philosophers claim that moral realism dates at least to Plato as a philosophical doctrine and that it is a fully defensible form of moral doctrine. A 2009 survey involving 3,226 respondents found that 56% of philosophers accept or lean toward moral realism (28%: anti realism; 16%: other). A 2020 study found that 62.1% accept or lean toward realism. Some notable examples of robust moral realists include David Brink, John McDowell, Peter Railton, Geoffrey Sayre McCord, Michael Smith, Terence Cuneo, Russ Shafer Landau, G. E. Moore, John Finnis, Richard Boyd, Nicholas Sturgeon, Thomas Nagel, Derek Parfit, and Peter Singer. Norman Geras has argued that Karl Marx was a moral realist. Moral realism's various philosophical and practical applications have been studied.
Нықты және моральдық реализмнің минималды айырмашылығы
Әдебиетте моральдық реализмнің минималды, орташа және мықты түрлеріне жіктеліп қарастырылуы ұсынылған. Семантикалық тезис: Моральдық предикаттардың (мысалы, «дұрыс» және «бұрыс») негізгі семантикалық қызметі – моральдық қасиеттерге (мысалы, дұрыстық және бұрыстық) сілтеме жасау болып табылады, сондықтан моральдық мәлімдемелер («әділдік жақсы» және «құлдық әділетсіз») моральдық фактілерді бейнелеуге және дұрыс немесе жалған (немесе шамамен дұрыс, көбінесе жалған және т.б.) пікірлерді білдіруге талпынады. Алеттік тезис: Кейбір моральдық пікірлер шындығында дұрыс. Метафизикалық тезис: Моральдық пікірлер іс-әрекеттер және моральдық бағалау объектілерінің тиісті моральдық қасиеттерге ие болған кезде (яғни, тиісті моральдық фактілер орын алғанда) дұрыс болады, мұндай фактілер мен қасиеттер берік: олардың метафизикалық мәртебесі, ол қандай болса да, (кейбір типтегі) кәдімгі, моральдық емес фактілер мен қасиеттерден маңызды айырмашылығы жоқ. Минималды модель метафизикалық тезистің мәселелі екенін, оны моральдық реалистер арасындағы пікірталас нысаны ретінде қарастырады (моральдық реалистер мен моральдық антиреалистер арасындағы пікірталас емес). Бұл пікірталас маңызды емес, себебі мықты модельді қолданушылар метафизикалық тезисті қабылдау не қабылдамауды моральдық реализм мен моральдық антиреализм арасындағы басты айырмашылық деп санайды. Шындығында, кейбір логикалық тұрғыдан мүмкін (бірақ ерекше) көзқарастарды қалай жіктеу мәселесі – мысалы, семантикалық және алетикалық тезистерді қабылдаумен қатар метафизикалық тезисті де қабылдау – біз қандай модельді қабылдағанымызға байланысты. Мықты модельді қолданушы мұндай көзқарасты «реалистік когнитивизм» деп атауы мүмкін, ал минималды модельді қолданушы оны басқа, дәстүрлі когнитивизм емес формалармен қатар қарастыруы мүмкін. Мықты модель мен минималды модель моральдық субъективизмді қалай жіктеу мәселесінде де келіспейді (шамамен, моральдық фактілер тиісті мағынада санадан тәуелсіз емес, бірақ моральдық мәлімдемелер дұрыс болуы мүмкін деген көзқарас). Субъективизмнің моральдық антиреализммен тарихи байланысы моральдық реализмнің мықты моделінің метаэтика туралы дәстүрлі және заманауи философиялық әдебиетте басым болуын түсіндіреді – тіпті осы фактінің айқын білдірілмегенінің өзінде. Сонымен қатар, реалистер осы минималистік мағынада да болуы мүмкін; соңғысы өзінің ұстанымын процедуралық реализм деп сипаттайды. Чарльз Дарвин мен Джеймс Марк Болдуиннің эволюциялық ғылымға қатысты тұжырымдары, этиканың тірі қалу стратегияларымен және табиғи іріктеумен байланысты болса, онда мұндай мінез-құлықтың орташа деңгейдегі моральдық реализмге, яғни тірі қалу этикасына тең болуы мүмкін екенін көрсетеді.
A delineation of moral realism into a minimal form, a moderate form, and a robust form has been put forward in the literature. The semantic thesis: The primary semantic role of moral predicates (such as "right" and "wrong") is to refer to moral properties (such as rightness and wrongness), so that moral statements (such as "honesty is good" and "slavery is unjust") purport to represent moral facts, and express propositions that are true or false (or approximately true, largely false, and so on). The alethic thesis: Some moral propositions are in fact true. The metaphysical thesis: Moral propositions are true when actions and other objects of moral assessment have the relevant moral properties (so that the relevant moral facts obtain), where these facts and properties are robust: their metaphysical status, whatever it is, is not relevantly different from that of (certain types of) ordinary non moral facts and properties. The minimal model leaves off the metaphysical thesis, treating it as matter of contention among moral realists (as opposed to between moral realists and moral anti realists). This dispute is not insignificant, as acceptance or rejection of the metaphysical thesis is taken by those employing the robust model as the key difference between moral realism and moral anti realism. Indeed, the question of how to classify certain logically possible (if eccentric) views—such as the rejection of the semantic and alethic theses in conjunction with the acceptance of the metaphysical thesis—turns on which model we accept. Someone employing the robust model might call such a view "realist non cognitivism," while someone employing the minimal model might simply place such a view alongside other, more traditional, forms of non cognitivism. The robust model and the minimal model also disagree over how to classify moral subjectivism (roughly, the view that moral facts are not mind independent in the relevant sense, but that moral statements may still be true). The historical association of subjectivism with moral anti realism in large part explains why the robust model of moral realism has been dominant—even if only implicitly—both in the traditional and contemporary philosophical literature on metaethics. may also be realists in this minimalist sense; the latter describes her own position as procedural realism. Some readings of evolutionary science such as those of Charles Darwin and James Mark Baldwin have suggested that in so far as an ethics may be associated with survival strategies and natural selection then such behavior may be associated with a moderate position of moral realism equivalent to an ethics of survival.
Артықшылықтар
Моральдық реализм логиканың қалыпты ережелерін (modus ponens сияқты) моральдық мәлімдемелерге тікелей қолдануға мүмкіндік береді. Біз моральдық сенімнің жалған, негіссіз немесе қайшы екенін, фактілік сенім туралы айтар болғандай айта аламыз. Бұл экспрессивизм үшін мәселе, және оны Фреге-Геах проблемасы көрсетеді. Моральдық реализмнің тағы бір артықшылығы – моральдық дауларды шешуге қабілеттілігі: егер екі моральдық сенім бір-біріне қайшы келсе, реализм олардың екеуі де дұрыс бола алмайтынын айтады, сондықтан дауды шешу үшін барлық қатысушылар дұрыс жауапты іздеуі керек. Метаэтиканың балама теориялары тіпті «бұл моральдық сенім бұрыс» деген мәлімдемені қалыптастыруда қиындыққа тап болады, демек олар дауды осылай шеше алмайды.
Moral realism allows the ordinary rules of logic (modus ponens, etc.) to be applied straightforwardly to moral statements. We can say that a moral belief is false or unjustified or contradictory in the same way we would about a factual belief. This is a problem for expressivism, as shown by the Frege–Geach problem. Another advantage of moral realism is its capacity to resolve moral disagreements: if two moral beliefs contradict one another, realism says that they cannot both be right, and therefore everyone involved ought to be seeking out the right answer to resolve the disagreement. Contrary theories of meta ethics have trouble even formulating the statement "this moral belief is wrong," and so they cannot resolve disagreements in this way.
Ұстаздар
Питер Райлтонның моральдық реализмі көбінесе натуралистік көзқараспен байланысты. Ол моральдық фактілерді моральдық емес фактілерге келтіруге болады деп санайды және біздің моральдық тұжырымдарымыз объективті шындықты сипаттауға бағытталған. "Моральдық реализм" (1986) атты белгілі мақаласында Райлтон натуралистік және ғылыми тұрғыдан қолжетімді моральдық реализмнің бір түрін жақтайды. Ол моральдық фактілерді жеке тұлғаның игілігі туралы натуралистік ұғымдармен түсіндіруге болады деп ұсынады. Моральдық үкімдерді түсіндіру үшін ол гипотетикалық бақылаушының тұрғысын қолданады. Бұл тұрғысынан толыққанды рационалды, жақсы хабардар және көңіл жағдайындағы адамдар келісетін нәрселер қарастырылады. Райлтонның натуралистік тәсілі моральдық фактілерді табиғи фактілермен байланыстырып, "қалай болу керек" деген мәселені шешуге бағытталған, ал оның теориясы көбінесе моральдық скептицизм мен антиреализмге жауап ретінде қарастырылады. Осы арқылы ол моральдық фактілердің құпия емес және әлемнің қалған бөлігінен бөлек емес, басқа табиғи құбылыстар сияқты түсініліп, зерттелуге болатынын көрсетуге тырысады. Филиппа Фут Стивенсонның бағалау фактіге қосылғанда "жаңа өлшемде міндеттеме" пайда болады деген идеясын сынап, моральдық реалистік позицияны қабылдайды. Ол "зақым" сөзін қолданудың практикалық салдарларын аналогия арқылы ұсынады. Кез келген нәрсе зақым деп есептелмейді, белгілі бір зиян болуы керек. Егер адамның зақым салдарынан қол жеткізе алмайтын нәрселерді қалағанын ескерсек, ескі натуралистік қателікке түсіп қалмаймыз ба? "Зақым" мен "қауіпті" жағдайлар арасындағы қажетті байланысты орнатудың жалғыз жолы - бұл сөйлеушінің алдын алуға тырысатын нәрсеге қатысты қолданылғанда ғана "әрекетке бағыттайтын мағынада" қолданылады деу болар. Бірақ біз бұл аргументтің маңызды тұсына мұқият қарап, біреуге қолдар мен көздердің қажеті болмауы мүмкін деген пікірге күмәндануымыз керек. Қолдар мен көздер, құлақтар мен аяқтар сияқты, көптеген операцияларда рөл атқарады, сондықтан адамға олардың қажеті жоқ деу үшін оның мүлдем қалаулары болмауы керек. Өзінің Құдайлық Бұйрық Теориясын және осылайша моральдық реализмін қорғай отырып, С. Стивен Эванс моральдық келіспеушіліктердің болуы моральдық реализмді жоққа шығармайды деп мәлімдейді. Көптеген жағдайларда моральдық келіспеушілік болып көрінетін нәрселердің көбісі шын мәнінде фактілер бойынша келіспеушіліктер болып табылады. Мысалы, түсік жасату мәселесіндегі негізгі мәселе ұры адам баласы болып санала ма, жоқ па, деген сұрақ болуы мүмкін. Ол сондай-ақ, шындығында моральдық келісімнің үлкен деңгейде бар екенін атап өтеді. Әртүрлі адамзат мәдениеттерінде мойындалған бес жалпы принцип бар: 1) басқаларға зиян келтірмеу және оларға пайда келтіру; 2) достар мен отбасы мүшелері сияқты ерекше қарым-қатынастағы адамдарға қатысты арнайы міндеттер; 3) шыншыл болу; 4) өз міндеттемелері мен уәделерін орындау; 5) басқалармен әділ және дұрыс қарым-қатынас жасау.
Peter Railton's moral realism is often associated with a naturalist approach. He argues that moral facts can be reduced to non moral facts and that our moral claims aim to describe an objective reality. In his well known paper "Moral Realism" (1986), Railton advocates for a form of moral realism that is naturalistic and scientifically accessible. He suggests that moral facts can be understood in terms of the naturalistic concept of an individual's good. He employs a hypothetical observer's standpoint to explain moral judgments. This standpoint considers what fully rational, well informed, and sympathetic agents would agree upon under ideal conditions. Railton's naturalistic approach aims to bridge the is ought gap by explaining moral facts in terms of natural facts, and his theory is generally considered to be a response to the challenge of moral skepticism and anti realism. By doing so, he attempts to show that moral facts are not mysterious or disconnected from the rest of the world, but can be understood and studied much like other natural phenomena. Philippa Foot adopts a moral realist position, criticizing Stevenson's idea that when evaluation is superposed on fact there has been a "committal in a new dimension." She introduces, by analogy, the practical implications of using the word "injury." Not just anything counts as an injury. There must be some impairment. When we suppose a man wants the things the injury prevents him from obtaining, have not we fallen into the old naturalistic fallacy? quote|It may seem that the only way to make a necessary connection between 'injury' and the things that are to be avoided, is to say that it is only used in an 'action guiding sense' when applied to something the speaker intends to avoid. But we should look carefully at the crucial move in that argument, and query the suggestion that someone might happen not to want anything for which he would need the use of hands or eyes. Hands and eyes, like ears and legs, play a part in so many operations that a man could only be said not to need them if he had no wants at all. In his defense of Divine Command Theory and thereby moral realism, C. Stephen Evans comments that the fact that there are significant moral disagreements does not undermine moral realism. Much of what may appear to be moral disagreement is actually disagreement over facts. In abortion debates, for example, the crux of the issue may really be whether a fetus is a human person. He goes on to comment that there are in fact tremendous amounts of moral agreement. There are five common principles that are recognized by different human cultures, including (1) A general duty not to harm others and a general duty to benefit others; (2) Special duties to those with whom one has special relations, such as friends and family members; (3) Duties to be truthful; (4) Duties to keep one's commitments and promises; (5) Duties to deal fairly and justly with others.
Сындар
Моральдық реализмге қарсы бірнеше сын-қатерлер айтылды. Дж. Л. Макки ұсынған маңызды сын – моральдық реализмнің "әлемдегі басқа барлық нәрседен мүлдем өзгеше, өте ерекше жаратылыстар немесе қасиеттер немесе қатынастардың бар екенін" жорамалдауы. Егер біз оларды білсек, онда бұл моральдық сезіну немесе түйсік арқылы болуы керек, ол біздің басқа барлық нәрсені білудің қалыпты жолдарынан мүлдем өзгеше болар еді. Объективті моральдық шындықтарға қалай қол жеткізуге болатыны туралы бірнеше теориялар жасалды, оның ішінде этикалық интуиционизм және моральдық сезім теориясы. Маккидің моральдық реализмге тағы бір қарсылығы – ол мәдениаралық моральдық айырмашылықтарға сенімді түсіндірме бере алмайды, яғни этикалық релятивизм. "Нақты әдеп кодекстерінің өзгеруі, объективті құндылықтарды қабылдаудың, олардың көпшілігі жеткіліксіз және бұрмаланған пікірлерін білдіруден гөрі, өмір салтын көрсететін гипотезамен оңай түсіндіріледі". Эволюциялық жоққа шығару аргументі, адам психологиясы негізінен эволюциялық процестер арқылы қалыптасады, ал бұл процестердің моральдық фактілерге сезімтал болуға себебі жоқ сияқты, сондықтан моральдық реалистік көзқарас тек моральдық күмәнділікке әкелуі мүмкін. Бұл аргументтің мақсаты – моральдық реалистік көзқарасқа ие болуға ынталандыратын себептерді күштен шығару, атап айтқанда, сенімді моральдық стандарттардың бар екенін айту мүмкіндігін жою.
Several criticisms have been raised against moral realism. A prominent criticism, articulated by J. L. Mackie, is that moral realism postulates the existence of "entities or qualities or relations of a very strange sort, utterly different from anything else in the universe. Correspondingly, if we were aware of them it would have to be by some faculty of moral perception or intuition, utterly different from our ordinary ways of knowing everything else." A number of theories have been developed for how we access objective moral truths, including ethical intuitionism and moral sense theory. Another criticism of moral realism put forth by Mackie is that it can offer no plausible explanation for cross cultural moral differences— ethical relativism. "The actual variations in the moral codes are more readily explained by the hypothesis that they reflect ways of life than by the hypothesis that they express perceptions, most of them seriously inadequate and badly distorted, of objective values". The evolutionary debunking argument suggests that because human psychology is primarily produced by evolutionary processes which do not seem to have a reason to be sensitive to moral facts, taking a moral realist stance can only lead to moral skepticism. The aim of the argument is to undercut the motivations for taking a moral realist stance, namely to be able to assert there are reliable moral standards.