Кіріспе
2000 жылы Саул Беллоудың «Равелштейн» романы – оның соңғы туындысы. Беллоу сексен бес жасқа толған 2000 жылы жарық көрген бұл роман сыншылардың жоғары бағасын алды. Онда университет профессоры мен жазушы арасындағы достық және олардың өлім алдындағы эротикалық және интеллектуалдық сезімдерінің күрделігі жайлы айтылады. Роман – роман-а-ключ түрінде жазылған естелік. Баяндаушы танымал профессор Эйб Равелштейнмен және оның сүйіктісі Никкимен бірге Парижде болады. Өлімге бет қарай бара жатқан Равелштейн баяндаушыдан өлімінен кейін өзі туралы мемуар жазуын өтінеді. Ол қайтыс болғаннан соң баяндаушы әйелімен Кариб теңізіне демалысқа кетеді. Баяндаушы тропикалық ауруға шалдығып, емделу үшін Америка Құрама Штаттарына қайта оралады. Соңында, денсаулығы қалпына келгеннен кейін, ол мемуар жазуға кіріседі. Романның басты кейіпкері Равелштейннің прототипі – философ Аллан Блум, ол Чикаго университетінің Әлеуметтік ой-пікір комитетінде Беллоумен бірге дәріс берген. Блумды еске алып, Беллоу сұхбатында былай деді: «Аллан кітаптар мен идеяларды біздің ауа тыныс алғандай жұтты. Адамдар тек фактілерді білуді қалайды. Бірақ шындық – Аллан керемет жақсы адам еді, оның жаны ұлы еді. Сыншылар романның өлімі туралы жариялағанда, кейде олардың мағынасы – жазуға тұрған маңызды адамдар жоқ деген ойдамын», бірақ «Аллан, әрине, сондай адамдардың бірі болды».
Ravelstein is Saul Bellow's final novel. Published in 2000, when Bellow was eighty five years old, it received widespread critical acclaim. It tells the tale of a friendship between a university professor and a writer, and the complications that animate their erotic and intellectual attachments in the face of impending death. The novel is a roman à clef written in the form of a memoir. The narrator is in Paris with Abe Ravelstein, a renowned professor, and Nikki, his lover. Ravelstein, who is dying, asks the narrator to write a memoir about him after he dies. After his death, the narrator and his wife go on holiday to the Caribbean. The narrator catches a tropical disease and flies back to the United States to convalesce. Eventually, on recuperation, he decides to write the memoir. The title character, Ravelstein, is based on the philosopher Allan Bloom, who taught alongside Bellow at the University of Chicago's Committee on Social Thought. Remembering Bloom in an interview, Bellow said, "Allan inhaled books and ideas the way the rest of us breathe air. People only want the factual truth. Well, the truth is that Allan was a very superior person, great souled. When critics proclaim the death of the novel, I sometimes think they are really saying that there are no significant people to write about", but "Allan was certainly one."
Кейіпкерлер
Абе Равелштейн, 2 метр бойы бар, Чикаго университетінің философия профессоры, Айн Блумға негізделген. Равелштейн Феликс Даварр мен Александр Кожевтің шәкірті болды. Никки, Эйбтің Сингапурда туған малайзиялық жары, Блумның нағыз өміріндегі жары Майкл Вуга ұқсас. Баяндаушы – Равелштейннің көп жылдық досы, одан сәл үлкен. Равелштейн оны "Чик" деп атайды, бірақ әйтпесе оның аты аталмайды. Вела – баяндаушының бұрынғы әйелі, әдемі румындық хаос теориясының маманы. Вела Александра Белоуға негізделген. Розамунд – баяндаушының қазіргі әйелі, Беллоудың әйелі Жанис Фридманға ұқсас. Рахмиль Когон – Равелштейннің әріптесі, кейіпкер Беллоудың досы Эдвард Шилске негізделген. Морис Хербст – Равелштейннің досы, Блумның досы Вернер Даннхаузердің бейнесі.
Әдебиетті қабылдау
Мартин Амис роман туралы өзінің "Тәжірибе" атты мемуарларында былай деп жазды: "Равельштейн – толық көлемді роман. Менің ойымша, бұл – теңдесі жоқ шедевр. Әлем мұндай көркем тілді естіген емес: мұндай нәзік және кристалданып тұрған сұлулықты. [Равельштейн] құдіретті. Бұл – қайта жандандыру әрекеті, оның беттерінде Блум тірідей болады". Әдебиет теоретигі Джон Сазерленд былай деп жазды: "Роман өзінің тартымды, еркін баяндауында екі үлкен және аса сезімтал тақырыпты зерттейді: өлім және американдық еврейлер. Толыққанды американдық емес (канадтық еврей Беллоу сияқты), Абе Равелштейн – американдық сана, ал Беллоу – оның ең жақсы, қазірге дейін тірі (Құдайға шүкір) дауысы. Бізге де осындай достар қажет". Әдебиет сыншысы сэр Малкольм Брэдбери былай деді: "Біз күтпегенде, енді шеберден керемет жаңа роман келді. Біздің әлеміміз – идеялар әлемі, ол сана, ойлар, түсініктермен толы, ал оның артында біз қиындықпен іздейтін нәрсе жатыр: толықтық, тыныштық және махаббат. Баспа арқылы Равельштейн сақталады, Беллоу да сақталады. Көркем әдебиет те солай". Гарвард әдебиет сыншысы Джеймс Вуд оның жариялануы туралы былай деп жазды: "Белоудың 85 жасында жазылған "Равельштейн" атты жаңа романының ескі, құйылысқан күшпен толы болуы қаншалықты таңғажайып! Равельштейн – зор, жарқын және шамадан тыс салғылы. Ол күлгенде, басын "Герникадағы Пикассоның жараланған атындай" артқа лақтырады. Ол қымбат киімдерді, Ланвин жакеттерін, Зегна галстуктерін жақсы көреді, бірақ оларға тамақ себуге бейім. Кешкі ас кезінде Равельштейннің креслосының астына газет салуды үй шаруасының иелері біледі. Үйінде ол тамаша жібек халат киіп, темекі шегеді. Оның пәтері әдемі шыны және күміс заттармен, ең жақсы итальяндық және француздық жабын-жапқыштарымен және мыңдаған дискілермен толтырылған. Ол қара былғары диванға жатып, барокко музыкасын тыңдайды, өте білімді және мың түрлі тақырыпта сөйлеуге құштар. Барлық мәліметтер бойынша, соның ішінде Беллоудың өзінің айтуынша, бұл – оның достары білген Аллан Блум".
Дау
Бір күні ол қанша темекі шеккенін санау мүмкін емес еді. Көпшілігін ұмытып немесе сындырып тастаған. Бірақ Равельштейннің өмірін ұзарту мақсаты болған жоқ. Қауіп, шектеу, өлімнің қараңғылығы – тіршілік әр сәтіне қатысты. Саул Беллоу, Равельштейн. Роман жарық көрген кезде, Равельштейннің (демек, Аллан Блумның) әңгімеге құштарлығы, ысырапшылдығы, саяси ықпалы және гомосексуализмі туралы ашық суреттемесі, сондай-ақ оқиға дамыған сайын оның ЖИТС-тен қайтыс болғаны белгілі болғандықтан, қырқыс пікір тудырды. Беллоу Блумның көптеген американдық консервативті идеялар мен ұмтылыстармен байланысты философ және әлеуметтік сыншы болғанын, бірақ жеке өмірінде де, көптеген философиялық көзқарастарында да консервативті болмағанын мәлімдеді. Журналист Роберт Фулфордтың айтуынша: "Блумның гомосексуализмі туралы бұрын ешқандай басылымда айтылмаған – оның ең көп сатылған кітабының жарнамасында да, некрологтарында да, тіпті ол қайтыс болғаннан кейін жарық көрген "Сүйіспеншілік және достық" кітабында да еске алынбаған". Сондықтан кейбіреулер Равельштейннің Блумның жеке өміріне опасыздық деп қарады. Алайда Беллоу өз мәлімдемесін қорғап, Блуммен болған жеке әңгімелерін келтірді, онда Блум Беллоуды барлығын айтуға шақырған. Блум "жасырын" гомосексуал емес еді: ол өзінің сексуалдық бағдары туралы ашық айтпаса да, ашық гей болды және оның жақын достары, әріптестері және бұрынғы студенттері оны мұндай білді. Ол үйленбеген және баласы жоқ. Өзінің ең танымал кітабында, "Америкалық сананың құлауы" Блум американдық университеттердегі гомосексуалды саясатты, либералды өнер біліміне немесе "Ұлы кітаптар" либералды өнер оқу бағдарламасына қатысты мәселе бойынша сынға алды, саяси тұрғыдан өзін анықтаған гомосексуалды белсенділер тобы мен гомосексуализмнің өзі арасында айырма жасады. Блум әдеби жетістігінен кейін Гарвард университетінде өткен жиынға (Giants and Dwarfs басылымында жарияланған) консервативті емес екенін ашық мәлімдегенімен, оны консервативті басылымдардағы жазушылар, мысалы Уильям Ф. Баклидің National Review журналындағы жазушылар жоғары бағалады. "The New Republic" газетінде Эндрю Салливан Блумды қолдап былай деп жазды: "Блум гей болған және ол ЖИТС-тен қайтыс болды. Бұл фактілердің маңыздылығы Блумның олар туралы үнсіздігімен әлсіремейді, керісінше күшейеді. Ол біз үндемейтін нәрселердің маңыздылығын білген. Осы құштарлықтың тазалығын сақтау – оның өмірлік еңбегі болды. Оның қазіргі заманғы жеңіл секске деген қарсылығының себебі – ол эротикалық өмірді жек көргендіктен немесе қорқытқандықтан емес, оны құрметтегендіктен туындады. Ол сексуалдық құштарлықты жеке сүйіспеншілікте ең жақсы көрінетінін сезінді және оқушыларының екеуін де толыққанды сезінуін қалады. Ол Ницшені жай ғана түсінген жоқ, оның рухын сіңірді. Бірақ осы құдыққа деген сезімі Блумды Ницшеден айырмашылығы, махаббатқа итермеледі. Бір күні, үміттенемін, оған лайық өркениетті консерватизм пайда болады".
On its publication, the novel caused controversy because of its frank depiction of Ravelstein's (and therefore Allan Bloom's) love of gossip, free spending, political influence, and homosexuality, as well as the revelation, as the story unfolds, that he is dying from AIDS. Bellow claimed that Bloom, a philosopher and social critic who was ostensibly aligned with many American conservative ideas and ambitions, was anything but conservative in his private life or in many of his philosophical views. As the journalist Robert Fulford pointed out: "Remarkably, no reference to Bloom's homosexuality has previously appeared in print — not in the publicity that surrounded his best seller, or his obituaries, or even his posthumously published book, Love and Friendship." Accordingly, some took Ravelstein as a betrayal of Bloom's private life. However, Bellow vigorously defended his claims, citing private conversations between Bloom and himself in which Bloom urged Bellow to tell it all. Bloom was not a "closeted" homosexual: although he never spoke publicly of his sexual orientation, he was openly gay, and his close friends, colleagues, and former students all knew of it. He was a bachelor and never married or had children. In his most famous book, The Closing of the American Mind, Bloom criticized homosexual politics in American universities on an issue relating to his core concern, liberal arts education, or the "Great Books" liberal arts curriculum, making a distinction between a politically self defined group of homosexual activists and homosexuality per se. Although Bloom, in the wake of his literary stardom, explicitly stated, at a Harvard University gathering (published in Giants and Dwarfs), that he was not a conservative, he was much admired by writers in conservative publications such as William F. Buckley, Jr's National Review. Arguing in support of Bloom in The New Republic, Andrew Sullivan wrote: "Bloom was gay, and he died of AIDS. The salience of these facts is strengthened, not weakened, by Bloom's public silence about them. Of all people, he knew the centrality of the things about which we remain silent. Retaining the purity of that longing was his life's work. The reason he disliked the modern cult of easy sex was not because he scorned or feared the erotic life, but because he revered it. He saw sexual longing as supremely expressed in individual love, and he wanted his students to experience both to the fullest. He not merely understood Nietzsche; he imbibed him. But this awareness of the abyss moved Bloom, unlike Nietzsche, toward love. One day, one hopes, there will be a conservatism civilized enough to deserve him "
Бейімделулер
2009 жылы Audible.com Питер Ганим оқыған "Равельштейн" кітабының аудио нұсқасын, Modern Vanguard аудиокітаптар желісінің аясында жарыққа шығарды.