Кіріспе

Фреснодағы, Калифорния штатындағы Forestiere Underground Gardens – Сицилиядан көшіп келген Балдассаре Форестиердің 1906 жылдан 1946 жылы қайтыс болғанға дейін 40 жыл бойы салған бірнеше жер асты құрылыстары. Бақтарды Форестиер отбасының мүшелері Форестиер тарихи орталығы арқылы басқарып келеді және бұл жергілікті архитектураның таңғажайып әрі ерекше мысалы болып саналады.

Тарих

Балдассаре Форестиер (8 шілде 1879 - 10 қараша 1946) Сицилияның солтүстік-шығыс шетіндегі Рометтаға жақын Филари шағын ауылында дүниеге келген. Ол 1900 жылдардың басында әкесімен туындаған жанжалдан кейін АҚШ-қа көшіп келді, ал Шығыс жағалауда болғаннан кейін Фреснода жер сатып алды. Ол қатты топырақтың цитрус ағаштарына жарамсыз екенін және жаз айларында ауа райының тым ыстық екенін байқады. Балдассаре жазғы ыстықтан қашу үшін шағын жер асты бөлмесін қазып алды. Ол Италияда көрген рим катакомбалары мен шарап погребтерінің ықпалында болған болуы мүмкін. Ол оны тиімді және ыңғайлы деп тапқандықтан, бір-бірімен байланысқан бірнеше бөлмелерді ойып, онда тұра бастады. Содан кейін Балдассаре жер асты палаталарында аспан терезелері бар ағаштарды өсірумен тәжірибе жасады және оларға дұрыс күтім жасалса жақсы өседі және жер астында болу оларды аяздан қорғайтынын анықтады. Балдассаре 1946 жылы қайтыс болғанға дейін осы жер асты бақтарын қол құралдарымен және екі есектің көмегімен кеңейтіп, жақсарта берді. Онда жазғы және қысқы жатын бөлмелері, жуынатын бөлмесі, функционалды ас үйі, балықты қоймасы және каминмен бірге қонақ бөлмесі бар. Тас қабырғалар мен аркалардың арасында жарық түсетін үңгірлер мен аулалар орналасқан. Осы күрделі жолдар жобасыз, бөлік-бөлікпен, ұзақ жылдар бойы салынды. Жер асты құрылысының үш деңгейі бар: біреуі 10 фут (3 метр), біреуі 20 фут (6 метр) және біреуі 23 фут (7 метр) тереңдікте. Бақшаларда аспан терезелері және су жинауға арналған ыдыстар бар. Үлкен құрылысты салу үшін жылжытылған топырақ плантаторларды толтыруға, катакомбаларға орналасқан тастарды жасауға және жердің басқа бөліктерін тегістеуге пайдаланылды. Ол қазып алған қатты топырақтан аркалар мен тіректерге кірпіштер жасалды. Жолдар мен бөлмелер әртүрлі енімен салынды, бұл ауа ағынын бағыттауға көмектеседі, тар жерлерден өтетін кезде қысымды тудырады және үңгір қабырғаларының еңістері мен қисықтарынан секіріп, қозғалысты сақтайды. Конустық аспан терезелері ыстық ауаны жылдам шығарып жіберуге және салқын ауаның төменде қалуына мүмкіндік береді. Өсімдіктер мен ағаштардың кейбіреулері 100 жылдан астам, олар қыста аяздан қорғалады. Әр деңгей әртүрлі уақытта отырғызылған, сондықтан олар өсу маусымын ұзарту үшін бірінен соң бірі гүлдейді. Онда цитрус жемістерінен және жидектерден бастап кумкват, локват және жужуба сияқты экзотикалық жемістерге дейін әртүрлі жемістер өседі. Ағаштар бірнеше түрлі жеміс беру үшін күштірліген, бұл бүкіл кеңістікте жемістердің әртүрлілігін өсіруге мүмкіндік береді. Тұрғын үйдің үстіне де ағаштар мен жүзімдер отырғызылды, олар жылуды сақтап, сыртқы факторлардан қорғайтын жапырақшалар құрайды.

Суреттер

Т. Корагессан Бойль 1998 жылы The New Yorker журналында жарияланған "Жер асты бақтары" атты ойдан шығарылған әңгіме жазды.