Кіріспе
Амифостин (этиофос) – ДНК-ға байланысатын химиотерапиялық препараттар қолданылатын қатерлі ісіктерді химиотерапиялау және сәулелік терапиялау кезінде қолданылатын цитопротективті қосымша зат. Оны Clinigen Group компаниясы Ethyol саудалық атауымен сатады.
Amifostine (ethiofos) is a cytoprotective adjuvant used in cancer chemotherapy and radiotherapy involving DNA binding chemotherapeutic agents. It is marketed by Clinigen Group under the trade name Ethyol.
Көрсеткіштер
Амифостин ДНК-мен байланысатын химиотерапиялық препараттар, соның ішінде алкилдеуші заттар (мысалы, циклофосфамид) және платиналы препараттар (мысалы, цисплатин) тудыратын нейтропениямен байланысты қызба мен инфекцияның пайда болуын азайту үшін терапиялық мақсатта қолданылады. Сонымен қатар, платиналы препараттармен байланысты жинақталған бүйрек токсикациясын азайту үшін де қолданылады. Амифостин бас және мойын аймағының қатерлі ісігіне сәулелік терапиядан өтетін науқастарда ксеростомияның пайда болуын азайтуға да көрсетілген. Алғашқыда амифостин ұсақ емес өкпе қатерлі ісігінде цисплатиннің жинақталған бүйрек токсикациясын азайту үшін қолданылған. Дегенмен, бүйректі қорғау байқалса да, амифостин ісіктерді қорғауы мүмкін екендігіне толық сенім болмады. Қосымша мәліметтер көрсеткендей, амифостин кез келген клиникалық жағдайда ісіктерді қорғауға қабілетті емес.
Фармакокинетика
Амифостин – органикалық тиофосфатты продәрі, ол тірі организмде сілтілік фосфатаза ферменті арқылы WR 1065 – белсенді цитопротективті тиол метаболитіне гидролизденеді. Қатерлі емес тіндердің селективті қорғалуы жоғары сілтілік фосфатаза активтілігіне, жоғары pH деңгейіне және қалыпты тіндердің тамырлар арқылы сіңуіне байланысты деп саналады. Амифостин физиологиялық тұз ерітіндісімен қайта құрастырылғаннан кейін көктамырға немесе тері астына енгізілуі мүмкін. 15 минуттан кем уақытқа созылатын инфузиялар қолайсыз әсерлердің қаупін азайтады. Дәрігерлік араласу алдында пациенттің толыққанды су ішуі қажет.
Әрекет ету механизмі
Ұяшықтардың ішінде амифостин платинаның реактивті метаболиттерін және алкилдеуші заттарды заласыздандырады, сондай-ақ еркін радикалдарды жояды. Басқа мүмкін әсерлеріне ДНК жөндеудің үдеуі, жасушалық гипоксияның туындауы жатады.
Жағымсыз әсерлер
Амифостиннің жиі кездесетін жанама әсерлері: гипокальциемия, диарея, лоқсығу, құсу, мұрынның қабынуы, ұйқышылдық және ішек соғысу. Ауыр жанама әсерлерге: гипотензия (пациенттердің 62%-ында кездеседі), эритем мультиформ, Стивенс-Джонсон синдромы және токсикалық эпидермалық некролиз, иммундық гиперсезімталдық синдромы, эритродерма, анафилаксия және есінен тану (сирек).
Қарсы көрсетілімдер
Амифостин қабылдауға қарсы көрсетілімдеріне амифостинге және WR 1065 сияқты аминотиол қосылыстарына жоғары сезімталдық кіреді. Этилол құрамында маннит бар.