Кіріспе

Бір ауруды емдеу үшін бірден көп дәрі-дәрмек немесе емдеу әдісін бірге қолдану. Комбинациялық терапия немесе политерапия – бірден көп дәрі-дәрмек немесе емдеу әдісін қолданатын терапия. Әдетте, бұл термин бір ауруды емдеу үшін бірнеше терапияны қолдануды білдіреді, көбінесе барлық терапиялар фармацевтикалық болады (бірақ бұл дәрі-дәрмектермен қатар, сөйлесу терапиясы сияқты медициналық емес терапияны да қамтуы мүмкін, мысалы депрессияны емдеу үшін). «Фармацевтикалық» комбинациялық терапия жеке-жеке дәрілерді жазып беру/қолдану арқылы немесе, егер бар болса, бірден көп белсенді затты қамтитын дозалық түрлерді (мысалы, белгіленген дозалық комбинациялар) қолдану арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Полифармация – бұл бірнеше дәрі-дәрмектерді қолдануға қатысты термин (олардың бірдей немесе бөлек жағдайларға/ауруларға қатысты екеніне қарамастан). Кейде «полимедицина» термині фармацевтикалық комбинациялық терапияны білдіреді. Мұндай терминдердің көпшілігінде жалпыға қабылданған бірдей анықтама жоқ, сондықтан сақтық таныту және нақтылау қажет.

Қолданылуы

Комбинирленген терапиямен емделетін ауруларға туберкулез, мәйіс, қатерлі ісік, безгек және ВИЧ/ЖҚС жатады. Комбинациялық терапияның басты артықшылығы – ол дәріге қарсы тұрудың пайда болуын азайтады, себебі патоген немесе ісік бір уақытта бірнеше дәріге қарсы тұру мүмкіндігі аз. Безгекке артемизининге негіделген монотерапия жаңа емдеуге төзімділік дамуының алдын алу үшін қатаң түрде ұсынылмайды. Комбинациялық терапия алғашқыда монотерапиядан қымбатқа түсуі мүмкін, бірақ тиімді қолданғанда, ол маңызды үнемдеуге әкеледі: емдеудің сәтсіздік деңгейінің төмендеуі, өлім-жітім көрсеткішінің азаюы, монотерапияға қарағанда қосымша әсерлердің азайуы, төзімділіктің баяу дамуы және жаңа дәрілерді әзірлеуге жұмсалатын қаражаттың азаюы.

Онкологияда

Соңғы жылдары онкологияда комбинациялық терапия кеңінен қолданыла бастады, түрлі зерттеулерде препараттардың комбинациясы монотерапияға қарағанда жоғары жауаптылық деңгейін көрсетті, ал FDA жақында монотерапиядан жоғары қауіпсіздік және тиімділік көрсеткен терапиялық комбинациялық схемаларды бекітті. Жақында қатты ісіктерге қатысты жүргізілген зерттеуде Мартин Новак, Берт Вогельштейн және олардың әріптестері клиникалық жағдайлардың көпшілігінде мақсатты препараттарға қарсы тұрудың пайда болуын болдырмау үшін комбинациялық терапия қажет екенін көрсетті. Бұдан әрі, егер бірде-бір мутация екі препаратқа да қарсылық тудырмаса, бірнеше мақсатты препараттарды бір уақытта қолдану рецидивтеу қаупін азайтатынын анықтады. Соңғы дәлдік медицинасының тәсілдері препараттарды біріктіру арқылы жеке ісіктерде табылған бірнеше биомаркерлерді нысанаға алуға бағытталған. Дегенмен, нарықта FDA бекіткен 300 қатерлі ісікке қарсы препарат болғандықтан, таңдау үшін шамамен 45 мың екі препараттық комбинация және 4,5 миллион үш препараттық комбинация бар. Осындай күрделілік онкологияда комбинациялық терапияның дамуына кедергі келтіретін басты себептердің бірі болып табылады.

Бактериялық инфекциялар

Көп дәріге төзімді Грам-теріс бактерияларды емдеу мақсатымен екі немесе одан көп антибиотиктерді бірге қолдану жиі кездеседі.

Монотерапиямен салыстырғанда

Монотерапия, яки бір ғана емді қолдану, кез келген емдік тәсілге қолданылуы мүмкін, бірақ көбінесе ол бір ғана дәрі қолдануды сипаттау үшін пайдаланылады. Әдетте, монотерапия бір ғана дәрілік препарат медициналық жағдайды емдеу үшін жеткілікті болғандықтан таңдалады. Дегенмен, монотерапия немесе қажетсіз қосымша әсерлер, немесе қауіпті дәрілік өзара әрекеттесулердің болуына байланысты да қолданылуы мүмкін.