Кіріспе

Зигмунд Фрейдтің "Денсеннің Градивасындағы қате ойлар мен түстер" (Der Wahn und die Träume in W. Jensens "Gradiva") – 1907 жылы Зигмунд Фрейдтің Вильгельм Дженсеннің "Градива" романы мен оның басты кейіпкерін психоанализден өткізу арқылы жазған мақаласы. Роман жас археолог Норберт Ханольдтың балалық шағындағы досына деген сезімін ұзақ және күрделі жолмен, негізінен оны Градива барельефіндегі идеалданған бейнемен байланыстыру арқылы қабылдауы туралы. Фрейд бұл романды "әуестік арқылы емдеу" немесе "махаббат арқылы емдеу" деп аталатын құбылыстың көрнекті мысалы деп санайды, сондай-ақ "Эдип кешенінің қалыпты ересектерде де әрекетте болатынын" көрсетеді.

Талдау

Ерекшелікпен өмір сүретін, әлемге жат адам Ханольд өзін жақсы көретін және бірге өскен Зоэ Бертгангты ұмытып қалған, бірақ оны "жас, әдемі және ерекше қадаммен жүретін әйелді бейнелейтін барельеф" арқылы есіне түсіреді. Ол оны "Градива" деп атайды, яғни "қадаммен жүретін әйел" деген мағынаны білдіреді. "Градива" туралы түс көріп, Помпеяның қирауынан кейін Ханольд Помпеяға сапар шегеді, онда ол өте тірі жас әйелмен кездеседі және оны Градива деп қабылдайды. Алдағы кездесулерде ол өзінің маниясын ұйымдастырып, белгілерді іздеп, түсіндіреді (Градива түскі уақытта, "періште сағатында" және т.б. пайда болады). "Градива" өзінің кім екенін біртіндеп ашып, оны емдеуге тырысады. Бұл әйел, әрине, Ханольдтың балалық шақтағы сүйіктісі Зоя, ал оның "Градивасы" әдемі болғандай ақылды да. Зоя, оның ауруының "көзі" болғандықтан, оның шешіміне де себепкер болады; Ханольдтың қате көзқарастарын мойындап, оны санаға келтіріп, қиялын шындықтан ажыратады. "Тек Зоя ғана оның археологиялық қызығушылығының оған деген құштарлық екенін айта алады". "Женсеннің Ханольдтан Зояның алдынан жүруін сұраған соңғы абзацына қатысты Фрейд: "Эротикалық аяққа қызығушылық" деп жазды. Ол, "Градива" ескерткішіндегідей, оның алдынан жүру арқылы оның емделуіне кілт тапты".

Постқұрылымдық

Постструктуралистік философ Жак Деррида Фрейдтің Дженсеннің "Градива" туындысын пайдалануына өзінің "Архив қызуы: Фрейдтік әсер" (1995) атты кітабында сілтеме жасайды. Хелен Сиксоу "Зоу Норберттің жасырылған махаббатын әйелдік трансфер арқылы қайта жандандырады" деп баса айтады.

Gradiva сыйлығы

Ұлттық психоанализді дамыту қауымдастығы табыстайтын "Градива сыйлығы" Фрейдтің эссесінің құрметіне аталған. Бұл сыйлық психоанализді ілгерілететін ең үздік еңбектерге беріледі. 1995 жылы Джудит Э. Дейкин мен Мосс Харт бұл сыйлықтың иегерлері атанды.