Кіріспе

Рангпо – Үндістанның Сикким штатындағы Пакьон ауданындағы қалашық, Батыс Бенгалиямен шекаралас. Қала Батыс Бенгалияның Калимпонг ауданымен шектеседі және Тиеста және Рангпо өзендерінің жағасында орналасқан. Рангпо – Силигуриді Гангтокқа байланыстыратын 10-шы ұлттық тас жолындағы Сиккимнің алғашқы қаласы. Теңіз деңгейінен шамамен 300 метр биіктікте орналасқан, субтропикалық климатқа ие. "Сиккимнің қақпасы" деп аталады, Сиккимге кіретін барлық көліктер Рангпо полициясының тексеру бекетінде тоқтауы тиіс. Шетелдік туристер Сикким штатына кіру үшін құжаттар ұсынуы керек және оларды полиция бекетінде көрсетуі қажет.

География

Рангпо қаласы орналасқан. Оның орташа биіктігі 333 метрді (1093 футты) құрайды. Қала екі өзеннің аралығында жатыр: Дикчу, Сингтам және Мажитар жақтан келген Тиеста өзені, сондай-ақ Ронгли, Роратханг және Кумрек жақтан келген Рангпо өзені. Екі өзен де қаланың төменгі жағында қосылады. Осы қосылған жер Индракил Праяг деп аталады және индуистер үшін қасиетті орын саналады. Тиеста өзені Сиккимдегі ең үлкен, ал Рангпо өзені үшінші ең үлкен өзен болғандықтан, екеуі де маусым мен қыркүйек аралығында, әсіресе муссон маусымында аса қауіпті болады. Сондықтан кейде өзендер тасып, қаланың төменгі тұрғын алаптарына зардап келтіреді.

Теміржол

Рангпо теміржол станциясы – Солтүстік-Шығыс шекаралық теміржолының Әлипурдуар бөлімшесіне қарасты Севоке-Рангпо теміржол желісіндегі Рангпо қаласында салынып жатқан теміржол станциясы. Жақын маңдағы қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған теміржол станциялары: Сивок станциясы – 55 км, Силигури түйісі – 75 км және Жаңа Жалпайгури түйісі – 87 км.

Әуе қатынастары

Ең жақын әуежай – Пакьон әуежайы шамамен 25 км қашықтықта, ал Багдагра халықаралық әуежайы шамамен 90 км қашықтықта орналасқан.

Экономика

Рангпода және оның айналасында көптеген зауыттар мен компаниялар бар. Шахта, Құмрек, Чанатар сияқты аудандарда көптеген фармацевтикалық және басқа да зауыттар/кәсіпорындар орналасқан. 10-шы тас жол бойындағы Рангпо жоғарғы базары шапшаң тамақ және мейрамханалармен әйгілі. Осы аймақтарда көптеген азық-түлік дүкендері бар. Жоғарғы базар, төменгі базар, IBM, Чанатар, Шахта сияқты аудандар әдетте көп адамға толы болады. Рангпо төменгі базарында ірі кардамон, сырғанақ (күшшо) және имбирь сияқты егістер көп көлемде саудаланады.

Спорт

Пакьонг ауданындағы Рангпода орналасқан Майнинг Крикет стадионы – бүкіл Сиккимдегі ең ірі крикет стадионы. Стадион Сикким крикет қауымдастығының меншігінде және Раджи Трофи, CK Найуду Трофи, Куч Бехар Трофи, Виджай Мерчант Трофи сияқты маңызды крикет турнирлерін қабылдайды. Бұл Сикким крикет командасының үй стадионы.

Білім

Рангпода көптеген білім беру мекемелері бар, Сикким Манипал технология институты Рангподан 2 шақырым қашықтықтағы Мажитарда орналасқан. Қаланың танымал мектептеріне Рангпо аға орта мектебі, Чанатар орта мектебі, New Horizon Academy, Little Bells School, Tiny tots School, Ханс Радж академиясы, Дивья Джоти академиясы, Ивана Мемориал мектебі, Кумрек мектебі, Грейс академиясы Кумрек сияқты мектептер жатады.

Демография

2001 жылғы Индия халық санағы бойынша Рангпоның халқы 3724 адамды құрады. Халықтың 55%-ын ерлер, ал 45%-ын әйелдер құрайды. Рангпоның орташа сауаттылық деңгейі 70%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары: ерлердің сауаттылығы 75%, әйелдердің сауаттылығы 63%. Рангпо халқының 13%-ы 6 жасқа дейінгі балалар. Рангпода көптеген бутиялықтар мен непалдық текті адамдар тұрады. Марвари және Бихари кәсіпкерлері қалаға қоныс аударып, дүкендердің көп бөлігіне иелік етеді. Сонымен қатар, қалада 1912 жылдан бері бизнеспен айналысып келе жатқан тарихы бар ескі қоныс аударушылар да бар.

Сикким теміржол жобасы

2009 жылғы қазан айында Үндістан вице-президенті Севоке теміржол станциясынан (станция коды SVQ) Сикким мен Батыс Бенгалия шекарасындағы жоспарланған Рангпо теміржол станциясына жаңа теміржол желісінің құрылысын бастауға арналған негізгі тасты салды. 2008 жылы желінің ұзындығы 53 км, рельс ені 5 фут 6 дюйм, аздаған туннельдермен салынуы жоспарланған, бірақ соңғы жоба 45 км ұзындығында, көптеген туннельдермен жасалған. Оның 3,5 км Сиккимде, ал қалғаны Батыс Бенгалияда орналасады. Желінің 38,6 км бөлігі туннельдерден өтеді. Бұл жол Канченджанга тауларының етегі мен Тееста өзенінің аңғары арқылы салынады. Риянг, Гейл Хола, Тиеста Базар, Мелли және Рангпода жаңа теміржол станциялары салынады. Үндістан теміржолы 2009 жылғы қазанда негізгі тас салынғаннан кейін 2010 жылғы мамырда ғана IRCON құрылыс компаниясымен келісімшартқа қол қойды. 2013 жылға дейін алғашқы 22 км жолдың бағыты нақтыланбаған, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау министрлігінен соңғы келісім алынбаған. Қоршаған орта және орман министрлігінен келісім алу үшін теміржол 2013 жылғы ақпанда Махананда пилдерінің қорығындағы жоспарланған теміржол учаскесі бойына пилдерді сезетін сенсорларды орнатуды немесе орман аймағында пойызды сағатына 20 км жылдамдықпен жүргізуді және жолға жақын пил көрінсе тоқтатуды ұсынды. Шығыс Сиккимдегі 45 км теміржолдың 3,5 км бөлігі жоспарланған екі ауылдың тұрғындары жол төсеу үшін жерлерін беруге келіспеді. 2015 жылғы маусымда Ұлттық жабайы табиғат кеңесінің қатаң талаптарымен 2016 жылғы ақпанда Үндістаннің Жоғарғы соты жобаны мақұлдады, бірақ жылдамдықты шектеуді, сымсыз жануарларды бақылау сенсорларын орнатуды және күндіз ғана туннельдерді қазуға рұқсат берді. Дегенмен, Дарджилинг және Калимпонг аудандарының (Батыс Бенгалия) барлық ауылдық кеңестерінен "Келісім қағазы" (NOC) қажет болды. NOC болмаса құрылыс бастала алмайды. Бірақ, соңғы жылдары таулы аймақтарда ауылдық сайлаулар өткізілмегендіктен, ауылдық кеңестер (Gram Sabhas) құрылмаған, сондықтан NOC алу мүмкін болмады. Бұл құрылысты бастауға кедерілгілтіретін қиын жағдай. Жобаның құны 2008 жылы бағаланған 13,4 миллиард рупийден 60 миллиард рупийге дейін өсті, ал теміржол желісінің құрылысы 2018 жылға дейін де басталған жоқ. 2018 жылғы 2 наурызда теміржол басқармасының төрағасы жобаның жай-күйін талқылау үшін Солтүстік-Шығыс шекаралық теміржолының (NFR) қызметкерлерімен кездесті. Соңында, 2018 жылғы 11 сәуірде ауылдардың атынан GTA NOC шығарды. Алайда, 2018 жылғы сәуірден кейін жобаға қатысты ешқандай тендер жарияланбады және ұсыныстар қабылданбады. Бұл теміржол қауіпсіздік және әлеуметтік-экономикалық себептермен қажет. Теміржол әскерлер мен қару-жарақтардың Индо-Тибет шекарасына қарай жылдам қозғалысын жеңілдетуге көмектеседі. Жаңа теміржол желісі Силигури арқылы Үндістанның қалған бөлігіне оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл штаттың экономикасын және туризмін дамытуға септігін тигізеді.

2023 жылы Сиккимде кенеттен болатын су тасқыны

2023 жылы 4 қазан күні таңғы сағат 2-ге таяу Сиккимде кенеттен су тасқыны болды. Су тасқыны қалада зор қиратушылықтарға әкелді. Осы апат салдарынан көптеген адам қаза тапты. Аман қалғандардың көптегені билік тарапынан дереу эвакуацияланып, көмек лагерлеріне орналастырылды. Көптеген үйлер ағысы сумен шайылып кетті, ал көптеген үйлер Теста өзені әкелген құм-қиыршықтардың астында қалды.