Кіріспе

Солтүстік аспан жарты шарсындағы жұлдыздар шоқжұлдызы Экулеус (/ˈɛkwiːliəs/) – аспан экваторының солтүстігінде орналасқан әлсіз шоқжұлдыз. Аты латын тілінен келген және «кішкентай жылқы», яғни құлынды білдіреді. Бұл шоқжұлдызды 2 ғасырдағы астроном Птолемей 48 шоқжұлдыздың тізіміне енгізген, қазіргі кезде 88 шоқжұлдыздың бірі болып саналады. Экулеус – қазіргі заманғы шоқжұлдыздардың арасында екінші ең кішкентайы (Кресттен кейін), оның ауданы 72 шаршы градусқа тең. Бұл шоқжұлдыздың жұлдыздарының ешқайсысы төртінші жұлдыздық шамадан аспайды, сондықтан ол өте әлсіз.

Терең аспан нысандары

Кішкентай өлшемі мен Самақтың жазықтығынан алыс орналасуының салдарынан, Экулеус терең ғарыш нысандарына өте кедей. NGC каталогындағы 13-тен 15-ке дейінгі шамадағы өте әлсіз галактикаларға NGC 7015, NGC 7040 және NGC 7046 кіреді. NGC 7045 – үш жұлдыздан тұратын жүйе, оны ашқан Джон Гершель тұмандық деп жаңылысқан. IC каталогындағы басқа да әлсіз галактикалар: IC 1360, IC 1361, IC 1364, IC 1367, IC 1375 және IC 5083. IC 1365 – галактикалар тобы. Бұл нысандардың жарқырауы 14,5 пен 15,5 аралығында өзгереді, сондықтан оларды тіпті ең ірі әуесқой телескопымен де көру қиын.

Мифология

Грек мифологиясында Экулеус жылқысы қанатты Пегас аттың ұлы немесе інісі болған Целерис (мағынасы "шапшаңдық" немесе "жылдамдық") тұқымымен байланыстырылады. Целерис Меркурийдің Касторға сыйлаған жылқысы. Басқа мифтерде Экулеус – Посейдонның үш тісті найзасымен соққан жылқы, ол Афинамен кім басым екенін анықтау үшін болған жарыста орын алған. Бұл жұлдыздар тобы Пегастан бұрын көтерілетіндіктен, оны көбінесе Экус Примус немесе Бірінші Жылқы деп атайды. Экулеус Филира мен Сатурнның оқиғасымен де байланысты. Гиппарх жасаған және Птолемей кірген, ол Пегаспен іргелес орналасқан; үлкен жылқыдан өзгеше, ол тек жылқының басы ретінде бейнеленеді.

Теңдес

Қытай астрономиясында Экулеусқа сәйкес келетін жұлдыздар Солтүстік Қара Торғайдың (北方玄武, Běi Fāng Xuán Wǔ) құрамында орналасқан.