Карл Людвиг Бёрне: Неміс-еврей сатиригі және жазушысы

Кіріспе

Неміс еврей саяси жазушысы және сатиригі (1786–1837) Карл Людвиг Борне (шын аты Лоеб Барух; 6 мамыр 1786 – 12 ақпан 1837) – «Жас Германия» қозғалысының өкілі саналатын неміс еврей саяси жазушысы және сатиригі.

Ерте өмір

Карл Людвиг Борне 1786 жылдың 6 мамырында Франкфурт-на-Майне қаласында еврей отбасында туды. Ол банкир Якоб Барухтың ұлы болды. Оның әкесінің әкесі мемлекеттік қызметкер болған.

Білім

Борне мен оның бауырларын жеке оқытушы ретінде Якоб Сакс, кейін ректор Моше оқытты. 14 жасында Гисенде профессор Гетцельдің дәрісханасында медицинаны оқыды. Бір жылдан кейін ол Берлинде дәрігер Маркус Герцтің үйінде тұратын дәрігердің қарамағында медицинаны оқыды. 16 жасында Барух өзінің қамқоршысының 38 жастағы әйелі Генриетта Герцке ғашық болды. 1803 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, ол өзінің құрметіне бірнеше хат жазды. Ол Галле университетіне оқуға түскенде, профессор Рейльмен бірге оқуға түсуіне ықпал етті. Гейдельберг және Гиссен университеттерінде конституциялық құқық және саясаттану мамандықтарын оқыды. Ол 1809 жылы «Ueber die Geometrische Vertheilung der Staatsgebiete» диссертациясы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1814 жылы ол өзінің этникалық тегіне байланысты қызметінен кетуге мәжбүр болды. Германиядағы еврейлерге жасалған қанаушылыққа ашуланған ол журналистикаға бет бұрып, Франкфурттағы либералды «Staatsristretto» және «Die Zeitschwingen» газеттерін басқарды. 1818-1821 жылдары ол «Die Wage» газетін шығарды, ол өзінің жанды саяси мақалаларымен және күшті, бірақ саркастик театр сын-пікірлерімен ерекшеленді. Бұл газет полиция тарапынан жабылды, ал 1821 жылы Борне журналистикадан қол үзді және Париж, Гамбург және Франкфуртта тыныш өмір сүрді. Өз үміттерінен біршама көңілі қалғанмен, ол Германияның саяси жағдайына бұрынғыдан да аз мейіріммен қарады; бұл оның жарқын сатирикалық хаттарына (Briefe aus Paris, 1830–1833, Париж, 1834 жылы жарық көрді) қосымша күш берді, оларды ол өзінің соңғы әдеби жобасы «La Balance» – «Die Wage» газетін қайта жаңғыртуда жариялай бастады. «Париждегі хаттар» Борненің ең маңызды жарияланымдарының бірі және неміс журналистикасы тарихындағы маңызды оқиға болды. Оның пайда болуы оны Германияның жетекші ойшылы ретінде тануға әкелді. Борненің еңбектері көркем стильімен және француз сатирасымен танымал. Оның ең жақсы сын-пікірлерін «Denkrede auf Jean Paul» (1826) – оған жылы симпатия мен құрметі болған жазушы, «Dramaturgische Blätter» (1829–1834) және тапқыр сатира «Menzel der Franzosenfresser» (1837) еңбектерінде табуға болады. Ол сонымен қатар бірқатар қысқа әңгімелер мен эскиздер жазды, олардың ең танымалдары – «Monographie der deutschen Postschnecke» (1829) және «Der Esskünstler» (1822). Оның екі портретін еврей суретшісі Дэниел М. Оппенхайм салған, олар Израиль мұражайының қорында сақтаулы.

Börne and his brothers were privately tutored by Jacob Sachs, and later by Rector Mosche. At age 14, he studied medicine with Professor Hetzel at Gießen. After a year, he was sent to study medicine at Berlin under a physician, Markus Herz, in whose house he lived. At age 16, Baruch became infatuated by his patron's 38 year old wife, Henriette Herz. After her husband died in 1803, he expressed his adoration in a series of letters. When he enrolled at Halle University, she was influential in his boarding with Professor Reil. He studied constitutional law and political science at University of Heidelberg and Giessen. There, he received his PhD in 1809 with the dissertation Ueber die Geometrische Vertheilung der Staatsgebiete. In 1814, he had to resign his post due to his ethnicity. Embittered by the oppression suffered by Jews in Germany, he took to journalism and edited the Frankfurt liberal newspapers Staatsristretto and Die Zeitschwingen. From 1818 to 1821, he edited Die Wage, a paper distinguished by its lively political articles and its powerful but sarcastic theatrical criticisms. This paper was suppressed by the police, and in 1821, Börne took a pause from journalism and led a quiet life in Paris, Hamburg, and Frankfurt. Although to some extent disappointed in his hopes, he did not look any more kindly on the political condition of Germany; this lent additional zest to the brilliant satirical letters (Briefe aus Paris, 1830–1833, published Paris, 1834), which he began to publish in his last literary venture, La Balance, a revival of Die Wage. The Briefe aus Paris was Börne's most important publication, and a landmark in the history of German journalism. Its appearance led him to be regarded as a leading thinker in Germany. Börne's works are known for brilliant style and for thorough French satire. His best criticism is to be found in his Denkrede auf Jean Paul (1826) – a writer for whom he had warm sympathy and admiration –, in his Dramaturgische Blätter (1829–1834), and the witty satire Menzel der Franzosenfresser (1837). He also wrote a number of short stories and sketches, of which the best known are the Monographie der deutschen Postschnecke (1829) and Der Esskünstler (1822). Two portraits of him, by the Jewish painter Daniel M. Oppenheim, are in the Israel Museum Collection.

Мұра

АҚШ-тың Техас штатындағы Боэрн қаласы неміс либералды иммигранттар (Қырқ сегіздер) тарапынан құрылған және оның құрметіне аталған. Қала Сан-Антонио қалалық аймағының бір бөлігі болып табылады. Германияның Франкфурт қаласындағы еврей мұражайындағы Борн галереясы да оның есімімен аталады.