Кіріспе

Оңтүстік Африка Республикасының ұлттық үкіметі

Оңтүстік Африка Республикасы – парламенттік жүйеде жұмыс істейтін үш деңгейлі үкімет жүйесі және тәуелсіз сот жүйесі бар парламенттік республика. Заң шығару өкілеттігі Оңтүстік Африка Парламентіне тиесілі. Атқарушы билік Оңтүстік Африка Республикасының мемлекет басшысы және үкімет басшысы болып табылатын Президентке және оның Кабинетіне жүктеледі. Президент Парламент тарапынан белгілі мерзімге сайланады. Оңтүстік Африка үкіметі басқа Ұлттар Достастығы елдерінің үкіметтерінен өзгеше. Ұлттық, провинциялық және жергілікті билік органдарының барлығы өздерінің құзыреті шегінде заң шығару және атқару билігіне ие, және Оңтүстік Африка Конституциясында «ерекше, өзара тәуелді және өзара байланысты» деп анықталған. Ұлттық және провинциялық деңгейлерде («куполдарда») Оңтүстік Африканың дәстүрлі басшыларынан құрылған кеңесші органдар жұмыс істейді. Конституцияда елдің басқаруы кооперативтік басқару жүйесінде жүзеге асырылуы тиіс екені айтылған. Ұлттық үкімет үш өзара байланысты тармақтан тұрады:
Заң шығарушы: Парламент, Ұлттық Ассамблея және Ұлттық Провинциялар Кеңесінен тұрады;
Атқарушы: Мемлекет басшысы және Үкімет басшысы болып табылатын Президент;
Сот: Конституциялық сот, Жоғарғы саяси сот және Жоғарғы сот.

Оңтүстік Африка үкіметінің барлық органдары Конституцияның үстемдігіне бағынады, ол Оңтүстік Африкадағы жоғары заң болып табылады.

Атқарушы

Оңтүстік Африка Республикасының Президенті, Вице-президент және Министрлер Ұлттық үкіметтің атқару билігін құрайды. Министрлер – ұлттық үкіметтің әртүрлі министрліктерін басқару үшін Президент тағайындайтын Парламент мүшелері. Президент Парламент мүшелерінен сайланады.

Соттық

Ұлттық үкіметтің үшінші тармағы – тәуелсіз сот жүйесі. Сот тармағы заңдарды түсіндіреді, негіз ретінде қабылданған заңдарды және заң шығару кезінде заң шығарушы органда жасалған түсіндірмелерді пайдаланады. Құқықтық жүйе римдік-голланд заңы мен ағылшын ортақ құқығына негізделген, сондай-ақ шарттарымен ICJ-нің міндетті юрисдикциясын қабылдайды. Конституцияның құқықтар туралы биллі әділ, көпке жария сот процесіне қатысу құқығын, соның ішінде оны қолайлы мерзімде өткізуді қамтамасыз етеді. Магистрат соттары – R100 000 теңгеден аз сомаға азаматтық және басқа да істерді қарауға арналған сот.

Жергілікті билік

Оңтүстік Африкадағы жергілікті басқару түрлі муниципалитеттерден құралды. Ең ірі қалалық аймақтарды қалалық муниципалитеттер басқарады, ал елдің қалған бөлігі әрқайсысы бірнеше жергілікті муниципалитеттерді қамтитын аудандық муниципалитеттерге бөлінген. 2011 жылғы 18 мамырда өткен муниципалдық сайлаудан кейін сегіз қалалық муниципалитет, 44 аудандық муниципалитет және 226 жергілікті муниципалитет болды. Муниципалитеттер муниципалдық кеңестер арқылы басқарылады, олар бес жыл сайын сайланады. Қалалық және жергілікті муниципалитеттердің кеңестері аралас пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша сайланады, ал аудандық муниципалитеттердің кеңестері ішінара пропорционалдық өкілдік бойынша сайланады және ішінара құрамына кіретін жергілікті муниципалитеттердің кеңестері тағайындайды.

Қарсылық

Әрбір заң шығарушы органның көпшілдік орынға ие партиясы немесе партиялар коалициясы үкіметті құрайды. Үкімет құрамына кірмейтін ең ірі партия ресми оппозиция деп танылады.