Түстің симфониясы: Американдық абстрактілі өнер қозғалысы

Кіріспе

Синхромизм – 1912 жылы американдық суретшілер Стентон Макдональд Райт (1890–1973) және Морган Рассел (1886–1953) құрған өнер қозғалысы. Олардың түстерді музыкамен салыстыратын тәсілге негізделген абстрактілі "синхромиялары" американдық өнердегі алғашқы абстрактілі туындылардың бірі болды. Қысқа ғана өмір сүрген және көп жақтастарын таппағанмен, Синхромизм халықаралық деңгейде танылған алғашқы американдық авангардтық өнер қозғалысы атанды. Синхромизмді тұжырымды стиль ретінде сипаттаудағы бір қиындық – кейбір синхромистік жұмыстар толығымен абстрактілі болса, ал басқаларында бейнеленген суреттер кездеседі.

Теория және стиль

Синхромизм – түс пен дыбыс ұқсас құбылыстар және суреттегі түстер композитордың симфониядағы ноталарды реттегендей, үйлесімді түрде ұйымдастырылуы мүмкін деген идеяға негізделген. Макдональд Райт пен Расселдің пікірінше, түстік шкалаларда сурет салу арқылы, олардың бейнелеу өнері музыка сияқты күрделі сезімдерді тудыра алады. Макдональд Райт айтқандай: «Синхромизм жай ғана ‘түспен’ дегенді білдіреді, дәл сияқты симфония ‘дыбыспен’ дегенді білдіреді». Түсті «есту» құбылысы немесе екі немесе одан көп сезімнің бірігуі – синестезия, шамамен сол уақытта Еуропада өз синестетикалық суреттерін немесе «композицияларын» дамытып жатқан Василий Кандинскийдің жұмысының да маңызды бөлігі болды. Абстракті «синхромиялар» түстер шкаласына негізделген, алға жылжитын және азайтын тонмен ырғақты түс формаларын қолданады. Олар әдетте орталық құйынға ие және күрделі түс үйлесімділігімен жарылады. Синхромистер атмосфералық перспективаны немесе сызықты пайдаланудан аулақ болды, форманы көрсету үшін тек түс пен пішінге ғана сүйенді. Макдональд Райт пен Рассел Бірінші дүниежүзілік соғыстан бірден бұрын жұмыс істеген авангард суретшілерінің қатарында болды, олар көркем өнердегі реализмнің ұзақ уақыттан бері тозуға жеткеніне және қазіргі әлемде мағыналы болу үшін сурет салудың перспектива туралы ескі көзқарастардан және әдеби немесе оқиғалық мазмұннан бас тартуы керек деп сенді. Синхромистердің алғашқы туындылары фаувизм суреттеріне ұқсас болды. Синхромизм суреттерінің көп түсті пішіндері Роберт пен Соня Делонейдің «Орфизмінде» кездесетін пішіндерге де ұқсады. Алайда, Макдональд Райт Синхромизмнің бірегей өнер түрі екенін және «Орфизммен ешқандай қатысы жоқ екенін, ал Синхромизмнің алғашқы каталогын оқыған адам біз Орфизмді мазаққа салғанымызды түсінетінін» қатысты түрде айтты. Синхромистердің Орфизмге қарызы өнер тарихшылары арасындағы пікірталас тақырыбы болып қала береді. Олардың тәсілі кубизмге көбірек қатысты. Синхромистер кубистердің бұзылған жазықтықтарын пайдаланды, бірақ олардың бояумен боялған кең аумақтары кейде, өнер тарихшысы Абрахам Дэвидсон сипаттағандай, «ұшқындардың жиналуынан құралған тұман, олардың тамшылары тартылған дене бөлігін құрайды». Мұндай нәрсені американдық суретте табу үшін 1960 жылдардағы Жюль Олицкидің түстік алақандарына дейін күту керек.

Synchromism is based on the idea that color and sound are similar phenomena and that the colors in a painting can be orchestrated in the same harmonious way that a composer arranges notes in a symphony. Macdonald Wright and Russell believed that, by painting in color scales, their visual work could evoke the same complex sensations as music. As Macdonald Wright said,"Synchromism simply means 'with color' as symphony means 'with sound.'" The phenomenon of "hearing" a color or the pairing of two or more senses synesthesia—was also central to the work of Wassily Kandinsky, who was developing his own synesthetic paintings, or "compositions," in Europe at approximately the same time. The abstract "synchromies" are based on color scales, using rhythmic color forms with advancing and reducing hues. They typically have a central vortex and explode in complex color harmonies. The Synchromists avoided using atmospheric perspective or line, relying solely on color and shape to express form. Macdonald Wright and Russell were among a number of avant garde artists at work in the period immediately before World War I who believed that realism in the visual arts had long since reached a point of exhaustion and that, to be meaningful in the modern world, painting needed to sever any ties to older ideas about perspective and to literary or anecdotal content. The earliest Synchromist works were similar to Fauvist paintings. The multi colored shapes of Synchromist paintings also loosely resembled those found in the Orphism of Robert and Sonia Delaunay. Macdonald Wright insisted, however, that Synchromism was a unique art form and "has nothing to do with Orphism and anybody who has read the first catalogue of Synchromism would realize that we poked fun at Orphism." The Synchromists' debts to Orphism remain a source of debate among art historians. Their approach more clearly owed something to Cubism. The Synchromists made use of the broken planes of the Cubists, but their lavishly colored areas of paint sometimes looked, as the art historian Abraham Davidson has described them, like "eddies of mist, the droplets of which collect to form parts of a straining torso To find anything like this in American painting one has to wait for the color field canvases of Jules Olitski in the 1960s."

Тарих

Синхромизмді 1910-шы жылдардың басында Парижде оқып жүрген кезде Стэнтон Макдональд Райт пен Морган Расселл дамытты. 1907 жылы Стэнтон Макдональд Райт музыкалық үйлесімділіктердің әсерінен түстер теориясын одан әрі дамыту үшін Мишель Эжен Шеврөл, Герман фон Гельмгольц және Огден Руд сияқты оптика ғалымдарының идеяларын зерттеді. Содан кейін 1911 жылдан 1913 жылға дейін екеуі де канадалық суретші Персиваль Тюдор Хартпен бірге оқыды, оның түстер теориясы түстердің қасиеттерін музыканың қасиеттеріне, мысалы, тонға, реңкке және қарқындылыққа байланыстырды. Макдональд Райт пен Расселге импрессионистер, Сезанн мен Матисс суреттеуге қарағанда түске баса назар аударған. Кубистер мен импрессионистерден басқа, Макдональд Райт пен Расселлге Клоизоншы болған Эмиль Бернард және Синтетист Пол Гоген сияқты суретшілер де өздерінің түстердің қасиеттері мен әсерлерін зерттеу үшін әсер етті. Расселл 1912 жылы сурет пен музыканың байланысын білдіру үшін "синхромизм" терминін қолданды. Бірінші Синхромист картинасы, Расселдің жасыл түсті Синхромиясы, 1913 жылы Париждегі Салон де Индепенданста көрсетілді. Сол жылы Мюнхенде Макдональд Райт пен Расселдің алғашқы Синхромист көрмесі көрсетілді. 1913 жылдың қазан айында Парижде және 1914 жылдың наурыз айында Нью-Йоркте көрмелер өтті. 1914 жылы Макдональд Райт АҚШ-қа оралды, бірақ ол Расселлмен бөлек абстрактілік синхромияларды суретке салуды жалғастырды. Синхромизм 1920-жылдарға дейін суретшілер арасында ықпалды болды, бірақ оның таза абстрактілік кезеңі салыстырмалы түрде қысқа болды. 1910-шы жылдардың аяғы мен 1920-шы жылдардың көптеген синхромияларында бейнелеу элементтері бар. Алайда Макдональд Райт пен Расселл Синхромизмді АҚШ-қа енгізген кезде үміттенген сыншы немесе коммерциялық табысқа ешқашан қол жеткізбеді. Расселл қайтыс болғаннан кейін ғана және Макдональд Райттың өмірінің соңына дейін олардың ерекше жетістіктеріне мұражайлар мен ғалымдардың үлкен көңіл бөлінген. Синхромизммен тәжірибе жүргізген басқа да американдық суретшілерге Томас Харт Бентон (1889-1975), Эндрю Дасбург (1887-1979), Патрик Генри Брюс (1880-1936) және Альберт Генри Крехбиль (1873-1945) жатады. Синхромизм туралы ең алғашқы кеңінен талқылау Уиллард Хантингтон Райттың "Заманауи сурет: оның тенденциясы мен мағынасы" (1915) кітабында пайда болды. Райт әдеби редактор және өнер сыншысы, Стэнтон Макдональд Райттың ағасы болды, ал кітапты Стэнтон жасырын түрде жазды. Ол Манеден кубизмге дейінгі негізгі қазіргі заманғы өнер қозғалыстарын зерттеді, Сезаннның (ол кезде АҚШ-та салыстырмалы түрде белгісіз) жұмысын мадақтады, Кандинский мен футуристер (әрине, Орфистер) сияқты "кіші модерндарды" қорлады және бояулы абстракцияның бейнелеу өнеріне алмасатын болашақ дәуірді болжады. Синхромизм кітапта модернизмнің дамуының ең басты нүктесі ретінде ұсынылады. Уиллард Хантингтон Райт өзінің ағасының еңбегі туралы жазғанын мойындаған жоқ. Синхромизмнің басқа үш кеңейтілген қарастырылуын Гейл Левиннің 1978 жылы Уитни американдық өнер мұражайында ұйымдастырылған ірі саяхаттау көрмесіне қоса келген каталогында табуға болады – "Синхромизм және американдық түсті абстракциялау, 1910–1925", Мэрилин Кушнердің Монтклэр мұражайындағы 1990 жылғы Морган Расселл ретроспективасы үшін каталогында және Уилл Сауттың "Түсі, миф және музыка: Стэнтон Макдональд Райт және Синхромизм" – суретшінің жұмысының үш мұражай көрмесімен бірге жарияланған каталогтық биографиясында. Левин мен Саут – бұл екі өнер тарихшысы, олар ғалымдар мен жұртшылықтың назарын синхромизмге аударды, бұл қозғалыс жиырмасыншы ғасырдың өнер тарихындағы оқулықтарында кішігірім орынды иеленді.

Synchromism was developed by Stanton Macdonald Wright and Morgan Russell while they were studying in Paris during the early 1910s. In 1907, Stanton Macdonald Wright studied the ideas of optical scientists such as Michel Eugene Chevreul, Hermann von Helmholtz, and Ogden Rood in order to further develop color theory influenced by musical harmonies. Then from 1911 to 1913, they both studied under the Canadian painter Percyval Tudor Hart, whose color theory connected qualities of color to qualities of music, such as tone to hue and intensity to saturation. Also influential upon Macdonald Wright and Russell were the Impressionists, Cézanne and Matisse with their emphasis of color over drawing. In addition to the Cubists and Impressionists, Macdonald Wright and Russell were also inspired by artists such as Émile Bernard, who was a Cloisonnist, and the Synthetist Paul Gauguin for their unique explorations of the properties and effects of color. Russell coined the term "Synchromism" in 1912, in an express attempt to convey the linkage of painting and music. The first Synchromist painting, Russell's Synchromy in Green, exhibited at the Paris Salon des Indépendants in 1913. Later that year, the first Synchromist exhibition by Macdonald Wright and Russell was shown in Munich. Exhibitions followed in Paris in October 1913 and in New York in March 1914. Macdonald Wright moved back to the United States in 1914, but he and Russell continued separately to paint abstract synchromies. Synchromism remained influential among artists well into the 1920s, though its purely abstract period was relatively brief. Many synchromies of the late 1910s and 1920s contain representational elements. At no time, though, did Macdonald Wright or Russell achieve the level of critical or commercial success they had hoped for when they introduced Synchromism to the United States. It was not until after Russell's death and late in Macdonald Wright's life that extensive museum and scholarly attention was paid to their highly original achievements. Other American painters who experimented with Synchromism include Thomas Hart Benton (1889–1975), Andrew Dasburg (1887–1979), Patrick Henry Bruce (1880–1936), and Albert Henry Krehbiel (1873–1945). The earliest extended discussion of Synchromism appeared in the book Modern Painting: Its Tendency and Meaning (1915) by Willard Huntington Wright. Wright was a literary editor and art critic and the brother of Stanton Macdonald Wright, and the book was secretly co authored by Stanton. It surveyed the major modern art movements from Manet to Cubism, praised the work of Cézanne (at the time relatively unknown in the United States), denigrated "lesser Moderns" such as Kandinsky and the Futurists (and, of course, the Orphists), and predicted a coming age in which color abstraction would supplant representational art. Synchromism is presented in the book as the culminating point in the evolution of modernism. Willard Huntington Wright never acknowledged that he was writing about his own brother's work. Three other extended treatments of Synchromism can be found in the catalogue by Gail Levin that accompanied a major traveling exhibition organized the Whitney Museum of American Art in 1978, Synchromism and American Color Abstraction, 1910–1925, in Marilyn Kushner's catalogue for a 1990 Morgan Russell retrospective at the Montclair Museum, and in Color, Myth, and Music: Stanton Macdonald Wright and Synchromism by Will South, a catalogue biography published in conjunction with a three museum exhibition of the artist's work in 2001. Levin and South are the two art historians most responsible for attracting scholarly and public attention to Synchromism, a movement that has often occupied a minor place in twentieth century art history textbooks.