Кіріспе

Жыл сайын 31 тамызда атап өтілетін мереке – Тәуелсіздік күні, сонымен қатар Ұлттық күн (Hari Kebangsaan) деп те аталады. Бұл Малайя Федерациясының Ұлыбритания империясынан тәуелсіздік алған күні. Ол 1957 жылғы 31 тамыздағы Малайя Тәуелсіздік Декларациясын еске түсіреді және Малайзия Конституциясының 160-бабында белгіленген. Бұл күн ел бойынша ресми және бейресми шаралармен аталып өтеді. 31 тамызды Малайзияның ұлттық күні ретінде атап өтуге қатысты кейбір пікір қақтығыстары бар, соның салдарынан 16 қыркүйектегі Малайзия күнін (Hari Malaysia) атап өтуді басымдыққа қою туралы ұсыныстар айтылуда. Малайзия күні 1963 жылы Солтүстік Борнео, Саравак, Сингапур және Малайяның бірігуінен Малайзияның құрылуын еске алады. Көптеген, әсіресе Шығыс Малайзиядан келген адамдар, Малайзия 1963 жылы құрылғандықтан, 1957 жылғы 31 тамызды Малайзияның ұлттық күні ретінде тойлаудың логикалық еместігін айтады. Малай, үнді және қытай халқының бірлігіне қол жеткізілгеннен кейін, 1956 жылғы 8 ақпанда Малайяның Ұлыбритания империясынан тәуелсіздік алуы туралы келісімге қол жеткізілді. Дегенмен, логистикалық және әкімшілік себептерге байланысты тәуелсіздік ресми түрде келесі жылы, 1957 жылғы 31 тамызда Куала-Лумпурдағы Мердека стадионында (Тәуелсіздік стадионы) жарияланды, ол ұлттық тәуелсіздік күнінің мерекелеуі үшін арнайы салынған болатын. Бұл күннің жариялануы туралы шешімді Тунку Абдул Рахман 1957 жылғы ақпанда Малаккада өткен Альянс отырысында бірнеше ай бұрын қабылдаған.

Тәуелсіздік күні (31 тамыз 1957)

1957 жылы 30 тамызда түнде 20 000-нан астам адам Куала-Лумпурдың Мердека алаңында (Датаран Мердека) жиналып, британдықтардан билікті қабылдау рәсімін тамашалады. Премьер-министр болып тағайындалған Тунку Абдул Рахман Путра Аль Хадж сағат 23:58-де келді және Альянс партиясының жастар ұйымдарының мүшелерімен бірге екі минуттық қараңғылықты сақтады. Түн ортасында жарық қайта жанып, алаңдағы Ұлыбритания туы "God Save The Queen" әнұраны ойналғанда төмен түсірілді. Жаңа Малайя туы "Негараку" мемлекеттік әнұраны орындалғанда көтерілді. Бұдан кейін көпшілік "Мердека!" деп жеті рет айғайлады. Корольдің өкілі Глостер герцогы Тунку Абдул Рахманға тәуелсіздік құжатын табыс етті. 2009 жылы 2010 жылдан бастап 31 тамыздағы Хари Мердекамен қатар Малайзия күні де жалпыұлттық мереке болады деп шешілді.

2015 жылы Хари Мердека мерейтойына арналған саны

Заң бойынша, Хари Мердека – Малайзия Конституциясының 160-бабында анықталған «федерацияның» ресми тәуелсіздік күні, ол 1957 жылғы Малайзия Федерациясы келісімі негізінде құрылған. Саравақтың жерді дамыту министрі, марқұм Джеймс Джемут Масинг, бұл жарияланымға жауап беріп, 16 қыркүйектегі Малайзия күнінің Хари Мердека емес, ұлттың бірлігі үшін маңызды күн болуы керектігін айтты. Ол былай деді: «Қазір бәрі 31 тамыз – Малайя мен Сабахтың тәуелсіздік күні екенін біледі, ол біздің (Саравак) тәуелсіздік күніміз емес. Олар Малайя мен Сабахта ортақ тәуелсіздік күнін тойлай береді, ал біз олар шақырса, оларға қосыла аламыз. Біз бұл қателікті түзетуіміз керек».