Кіріспе

Махатир бин Мохамедтің 1970 жылғы кітабы «Малай дилеммасы» – Малайзия саясаткері және жазушысы Махатир бин Мохамедтің 1970 жылы жарық көрген кітабы. Онда Махатир Малайзия тарихын көпұлтты қоғам мен этникалық шиеленістер контекстінде түсіндіріп, малайларға арналған белсенді шаралар саясатын қолдайды. Кітап алғашқыда Малайзияда тыйым салынған еді, алайда Махатир премьер-министр болғаннан кейін 11 жыл өткен соң ғана тыйым алынды. Зерттеушілер бұл кітаптың Малайзия қоғамы мен басқару жүйесіне, әсіресе Жаңа экономикалық саясатқа тигізген әсерін атап көрсетіп келеді.

Өмірбаян

Мақала жарияланған кезде Махатхир парламенттік мандатын жоғалтып, үкіметтік «UMNO» партиясынан қуылған еді, ал Малайзияда жақында «13 мамыр оқиғасы» деп белгілі болған нәсілдік қақтығыстар болған. Одан бөлек, ол еврейлерді "қисық мұрынды" деп атаған. Махатхир кітапта оң әрекеттер саясаты зорлық-зомбылықтан аулақ болып, үйлесімді, біріккен Малайзия құруға көмектесетін шешім екенін ұсынады, бірақ саяси және экономикалық билік малайлардың қолында берік орналасқан Малайзия.

Малайзияда бастапқы тыйым салу

Кітап Малайзияда жарық көргеннен кейін тыйым салынды, бірақ Сингапурда басылды. Осыған қарамастан, ол кеңінен тарады, әсіресе Малайзия үнділері мен Малайзия қытайлары арасында, олар Махатхирдің 1973 жылы саясатқа қайта оралуы және одан кейін билікке жолығуы туралы алаңдады. Махатхир 1981 жылы премьер-министр болғаннан кейін, 11 жылдық тыйым Махатхирдің орынбасары Мұса Хитамның ұсынысымен алынып тасталды.

Қабылдау

Кітаптың алғашқы басылымының алғы сөзінде оның британдық баспашысы Махатхирдің болжамдары мен тұжырымдамаларының дұрыстығына күмән келтіреді. Мұхаммед Бакри Муса "Малай дилеммасының қайта қаралуы" (1999) еңбегінде оның тұжырымдамалары мен болжамдары жеке бақылаулары мен тәжірибесіне негізделгенін, оларды қолдайтын эмпирикалық деректер жоқ екенін мәлімдейді.