Финляндияның ұлттық қауіпсіздік қызметі (Supo) – құпия қызмет, терроризмге қарсы күрес, контрразведкамен айналысады. Тарихы, міндеттері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндияның ұлттық қауіпсіздік және барлау қызметі – бұрын Финляндияның қауіпсіздік полициясы және Финляндияның қауіпсіздік барлау қызметі деп аталған, Ішкі істер министрлігінің басқаруындағы ұлттық қауіпсіздікті, оның ішінде қарсы барлау және терроризмге қарсы күресті қамтамасыз ететін Финляндияның қауіпсіздік және барлау агенттігі. Агенттік Суық соғыс кезінде коммунистерді бақылау және Финляндияның тәуелсіздігі мен Кеңес Одағының ыңғайлы саясаты арасындағы тепе-тәуелдікті сақтауда ерекше рөл атқарды. 1990 жылдардан бастап Супо терроризмге қарсы күреске, ал 2010 жылдары гибридтік операциялардың алдын алуға көбірек назар аударды.
National security and intelligence agency of Finland
The Finnish Security and Intelligence Service (, ), formerly the Finnish Security Police and Finnish Security Intelligence Service, is the security and intelligence agency of Finland in charge of national security, such as counter intelligence and counter terrorism, under the jurisdiction of the Ministry of the Interior. The agency had a distinct role during the Cold War in monitoring communists as well as in the balance between Finnish independence and Soviet appeasement. After the 1990s, Supo has focused more on countering terrorism and in the 2010s, on preventing hybrid operations.
Салқын соғыс кезінде
Финляндияның қауіпсіздік және барлау қызметі (Supo) 1948 жылғы 17 желтоқсанда қауіпсіздік полициясы туралы заң мен қаулыны ратификациялау арқылы құрылды және 1949 жылдың басында жұмысын бастады. Supo бұрынғы мекемесі – Мемлекеттік полицияны алмастыру мақсатымен құрылды. 1948 жылғы шілдеде өткен парламент сайлауында коммунистер жеңілгеннен кейін және 1948 жылғы қазанда үкіметтік комитет Valpo-ны қайта ұйымдастыруды ұсынды. Шын мәнінде, Valpo Финляндия Парламентінің шешімімен, оның басшылық лауазымдары коммунистермен толтырылғандығы және екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше адамның жоғалуымен байланысты таратылды, бұл туралы жеке үкіметтік комиссия тергеуі көрсеткен. Жалпы алғанда, Финляндияның Суық соғыс блогы арасында стратегиялық және бейтарап позицияда болғаны айтылады; екі тарап та елде қарқынды барлау қызметін жүргізді. Көп жағдайда Финляндия супердержавалар үшін буферлік аймақ және әскери транзит маршруты ретінде қызығушылық тудырды. Supo-ның алғашқы онжылдықтарындағы негізгі міндеттері – Финляндия Коммунистік партиясы және отандық ресейліктер сияқты коммунистерді бақылау және КГБ және ГРУ тыңшылығы сияқты заңсыз барлау қызметін болдырмау болды. Қызмет Финляндияның тәуелсіздігі мен Кеңес Одағының ыңғайлылығы арасындағы тепе-тәуелділікке байланысты сақтықпен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Сонымен қатар, Supo-ның ЦРУ-мен тығыз байланысы болды, бірақ қызмет бұл туралы жазбада қалдырудан сақтанды. 1956 жылы Үрхо Кеконен Финляндия Президенті болып сайланғаннан кейін, Supo президенттің ішкі және сыртқы саясатын қолдау үшін ақпарат жинайтын «президенттік полицияға» айнала бастады. Бұл өзгеріске сол кездегі Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуі (мысалы, «түндегі аяз» және «ноталық дағдарыстар») және Кеконеннің Кеңес Одағымен қарым-қатынасты басқарудағы тактикасына сәйкес қызметті бағытталды. Мысалы, Кеконен фин коммунистік саясаткерлері мен олардың ішкі талқылаулары туралы хабардар болды, сондай-ақ британдық MI6 сияқты шетелдік барлау агенттіктерінен ақпарат алды. 1972 жылы директор Армас Алхава зейнетке шыққаннан кейін, Кеконен Арво Пенттіні жаңа директор етіп тағайындады – оның одақтасы және Орталық партиядан шыққан саясаткер. 1978 жылы Сеппо Титинен жаңа директор болып тағайындалғанда, Кеконен саяси коммунистік қозғалыстар туралы ақпарат сұрауын жалғастырды. Коммунистерді жүйелі түрде бақылау 1980 жылдардың басында президент Мауно Койвисто тоқтатты. Кейіннен, 2002 жылы қызмет фин дипломаты Алпо Русиді ШТАЗИ тыңшысы деп күдіктендіріп, сұраққа алды. Тергеу нәтижесі ұлттық телеарна Yle-ге тарады. Алайда, 2007 жылы сот отырысынан кейін Руси барлық айыптан босатылды және бұл жағдай БАҚ-қа таратылғаннан кейін беделіне келтірілген зиянды өтеуге құқылы болды.
The Finnish Security and Intelligence Service (Supo) was established on 17 December 1948 upon ratification of the Act and the Decree on the Security Police and became operational at the start of 1949. Supo was formed to replace its predecessor, the State Police , after communists suffered a defeat in the July 1948 parliamentary elections and the reorganization of Valpo was recommended by a governmental committee in October 1948. In essence, Valpo was abolished by the Parliament of Finland due to the fact that its leadership positions had been filled by communists who were implicated in erroneous and illegal elements according to a separate governmental committee investigation as well as linked to a number of disappearances in the aftermath of World War II. In general, Finland is described as having been in a strategic and neutral position between the Cold War blocks; both sides engaged in intensive intelligence activities in the country. Mostly, Finland was an interest to the superpowers as a buffer zone and as an overflight and military transit route. During the first decades, the main tasks of Supo were to monitor communists, such as the Communist Party of Finland and home Russians, and prevent illegal intelligence, especially KGB and GRU espionage. The Service had to work with discretion and caution due to Finlandization—a balance between the independence of Finland and appeasement to the Soviet Union. At the same time, Supo had close connections with the CIA—although the Service was wary of recording it on paper. When Urho Kekkonen was elected the President of Finland in 1956, Supo started to transform more into a "presidential police" that gathered information to support the President's domestic and foreign policy decision making. The shift was partly due to the tense Finnish Soviet relations at the time (see e. g. the night frost and note crises) as well as Kekkonen's motivation to steer the high profile Service into alignment with his tactics in handling relations with the Soviet Union. For example, Kekkonen was kept informed of Finnish communist politicians and their internal discussions as well as was relayed information from foreign intelligence agencies, such as the British MI6. After Director Armas Alhava retired in 1972, Kekkonen appointed Arvo Pentti as the new Director—an ally and a fellow politician from the Centre Party. When Seppo Tiitinen was appointed the new Director in 1978, Kekkonen was still requesting information on political communist movements. Systematic surveillance of communists was shut down in the early 1980s by President Mauno Koivisto. Subsequently, in 2002 the Service suspected and questioned Finnish diplomat, Alpo Rusi, of being a Stasi spy. The investigation eventually leaked to national broadcaster Yle. However, Rusi was cleared of all charges in 2007 after court proceedings and won compensation for damage to his reputation suffered when the case was leaked to the media.
Салқын соғыстан кейін
2012 жылы Финляндиядағы елден қуылғандарға қарсы тыңшылықты қылмыстық қылмыс деп тану туралы заң жобасы ұсынылды. 2019 жылдың сәуіріне дейін елден қуылғандарға тыңшылық жасау, мысалы, Швецияда тыйым салынған, бірақ Финляндияда рұхсат етілген. 2016 жылдың 1 қаңтарында Supo Ұлттық полиция басқармасынан Ішкі істер министрлігінің тікелей бақылауына берілді. Бұл әкімшілік өзгерістің мақсаты – Қызметтің арнайы тапсырмаларын тиімдірек орындауын қамтамасыз ету, стратегиялық және саяси бағытын нығайту, сондай-ақ ішкі және халықаралық деңгейде оның ресми ұстанымын нақтылау болды. 2016 жылдың қарашасында баспасөз құралдары Supo-ның шетелдік азаматтар жасаған күдікті жер және мүлік мәмілелеріне қатысты алаңдаушылығын жариялады, олар гибридтік операцияларда қолданылуы мүмкін, мысалы, белгіленбеген әскери күштерді орналастыру үшін. 2017 жылдың қазан айында Финляндиядағы әскери объектілер мен хабар тарату мұнараларының жанындағы мүлікті сатып алатын Еуропалық Одақтан (ЕО) тыс тұлғалардың сатып алуларын қадағалауға және мемлекетке стратегиялық маңызды мүлікті қайтаруға немесе сатып алуға мүмкіндік беретін жаңа заң жобасы әзірленді. Қызмет 2017 жылдың тамызында Түркуде болған, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бергі Финляндиядағы алғашқы күдікті террористік шабуыл деп саналатын пышақпен шабуыл ісін тергеуге қатысты.
The Service made a legislative initiative in 2012 to criminalize the espionage of exiles in Finland. As of April 2019, espionage of exiles was forbidden e. g. in Sweden, but not in Finland. On 1 January 2016, Supo was transferred under the direct control of the Interior Ministry from the National Police Board. Reportedly, the administrative transfer was to ensure that the Service is able to more efficiently conduct its special missions as well as to reinforce its strategic and political direction and clarify its official position both domestically and internationally. Newspapers reported in November 2016 that Supo was concerned about suspicious land and property transactions made by foreign nationals that could be utilized in hybrid operations, such as to accommodate unmarked military troops. A new bill was in process in October 2017 to allow for security authorities to monitor purchases by entities from outside the European Union (EU) buying property near military installations or broadcast towers in Finland as well as for the State to reclaim or buy strategically important property. The Service was involved in investigating the Turku stabbing of August 2017, which is considered Finland's first suspected terrorist attack since the end of World War II.
Функция
Финляндияның қауіпсіздік және барлау қызметінің негізгі функциялары контрразведка, терроризмге қарсы күрес және ұлттық қауіпсіздікке қатысты басқа да жұмыстар, мысалы, жаппай қырып-жою қаруларының таралуына кедергі келтіру мақсатындағы қару-жарақтың таралуына қарсы шаралар. Оның міндеті – мемлекеттік жүйелерге, парламенттік демократияға немесе мемлекеттің ішкі және сыртқы қауіпсіздігіне қауіп тудыруы мүмкін оқиғалардың алдын алу. Бұдан өзге, қызмет терроризмге қарсы күрестегі ұлттық және халықаралық ынтымақтастықты қамтамасыз етуге, террористік қауіп-қатерлерді дайындауға және бағалауға, экстремистік құбылыстарды бақылауға және құпия лауазымдарға тағайындалған қызметкерлердің қауіпсіздік тексерулерін жүргізуге жауапты орган болып табылады. Супо өз қызметі туралы басқа қауіпсіздік органдарына және Финляндия Үкіметіне есеп береді.
The Finnish Security and Intelligence Service states that its core functions are counter intelligence, counter terrorism and other national security related work, such as counter proliferation activities intended to impede the proliferation of weapons of mass destruction. It is tasked to prevent events that may cause danger to government systems, parliamentary democracy, or internal and external security of the State. Additionally, the Service is the responsible authority for national and international cooperation in the fight against terrorism, for preparing and maintaining terrorist threat assessments, for monitoring extremist phenomena, and for performing security clearances for personnel recruited into sensitive positions. Supo reports to other security authorities and the Government of Finland on its activities.
Ұйым
Супо – Ішкі істер министрлігіне бағынатын ұлттық полиция бөлімі. Бұл Скандинавия дәстүріне сәйкес келеді, онда барлау қызметі жеке ұйым ретінде емес, полиция ұйымдарының құрамында (яғни қауіпсіздік полициясы түрінде) басқарылады. 2019 жылы қызметте 440 қызметкер болды, олардың 56%-ы полиция қызметкерлері, 40%-ы әйелдер, ал жалпы бюджеті 50,9 миллион еуроны құрады. Супоның бас кеңсесі Хельсинкидегі Пунавуориде орналасқан, сонымен қатар Финляндия бойынша Турку, Тампере, Вааса, Лаппеенранта, Йоэнсуу, Куопио, Оулу және Рованиеми қалаларында сегіз аймақтық кеңсесі бар. 2017 жылғы қайта ұйымдастыру нәтижесінде қызмет жеті бөлімге бөлінді: Кітап Супоның ең толық дереккөзі және ресми тарихы болып саналады, бірақ дипломат Алпо Руси және тілші Жарко Туркконен оны қызмет тарихының кейбір бөліктерін талқыламағаны үшін сынға алды. Екінші жағынан, саясаткер Еркки Туомиожа кітаптың жоғары сапасын жоғары бағалады. Туркконен мен Туомиожа кітаптың үштен екі бөлігін саяси тарих профессоры Киммо Рентолаға жатқызады, ол кітапты жазып жатқанда Супода тарихшы болып жұмыс істеген. Рентола қауіпсіздік органдарының тарихын зерттеу кезінде материалдың күмәнді және көбінесе жетіспейтін болуына байланысты сақтық таныту және дереккөздерді сынау қажет екенін жазды.
Supo is a national police unit subordinate to the Ministry of the Interior. It follows a Nordic tradition where the intelligence agency is governed as a part of police organisations (i. e. in the form of a security police) instead of being a separate organisation. In 2019, the Service had 440 employees, of whom 56% were police officers and 40% women, and a total budget of 50.9 million euros. In addition to its headquarters in Punavuori, Helsinki, Supo hosts eight regional offices around Finland in Turku, Tampere, Vaasa, Lappeenranta, Joensuu, Kuopio, Oulu and Rovaniemi. The Service is divided into seven different departments as of a 2017 reorganization: The book is considered the most definite source and the official history of Supo, but it has been criticized by diplomat Alpo Rusi and reporter Jarko Tirkkonen for not discussing certain parts of the Service's history. On the other hand, politician Erkki Tuomioja praised the book of its high quality. Tirronen and Tuomioja attribute two thirds of the book to political history professor Kimmo Rentola—who worked for Supo as a historian while writing the book. Rentola has written that caution and source criticism are required when researching histories of security agencies due to the ambiguous and often lacking material.</small>