Кіріспе

Компаниялардың бағалы қағаздарының түрлері

Америка Құрама Штаттарында компаниялардың бағалы қағаздары, банк шотына ұқсас, биржалық брокердің, банк немесе депозитарийдің шотында электрондық түрде сақталған жағдайда, "көшедегі атаумен тіркелген бағалы қағаздар" немесе "номинант атымен тіркелген бағалы қағаздар" деп аталады. Бағалы қағаздардың заңды иесі ретінде тіркелген ұйым "номинант иесі" деп танылады және ол ұйым бағалы қағаздарға меншік құқығына ие болады. Ұлыбританияда мұндай акцияларды номиналды шотта ұстау деп атайды. Елдер арасында терминология ғана емес, сауда тәжірибесі де әртүрлі. Бір ғасырдан астам уақыттан бері қолданылып келе жатқан номиналды шоттардың танымалдылығы 1990-шы жылдардың соңында интернет арқылы акция сату мүмкіндігі енгізілгеннен кейін күрт өсті. Кейбір жағдайларда акцияларды тек электрондық түрде ғана ұстауға болады, мысалы, биржалық инвестициялық қорлар (ETF), бірақ мұндай ұстау әдісі басқа тәсілдерге қарағанда кемшіліктері болуы мүмкін.

АҚШ-та

Бағалы қағаздардың тіркелген иелері болып табылатын номинанттарға қатысты, негізгі номинанттық қатынасты реттейтін заңнама – штат заңнамаларымен бекітілген, өзгертілген Бірыңғай коммерциялық кодекстің 8-бабы: Инвестициялық бағалы қағаздар. 8-бап бағалы қағаздарды ұстаудың делдалдық жүйесін қарастырады, онда аударымдар тіркеу жазбалары арқылы жүзеге асырылады және акция сертификаттары белгіленген номинант мекеменің атына тіркеледі.

Ұлыбританияда

Ұлыбританияда акциялардың нақты иелеріне шоттардың көшірмелері мен басқа акционерлік хабарламаларды жіберу үшін номинацияланған адамдардың өздері шара қолдануы қалыпты жағдай емес. Ұлыбритания акционерлер қауымдастығы (UK Shareholders Association) номиналды шоттардың Ұлыбританиядағы клиенттері үшін сертификатталған меншікке немесе тікелей электрондық меншікке (CREST) қарағанда кемшіліктерін көрсететін тізімді жариялады. Инвестициялық фирмалар номиналдық қызметтер ұсынатындықтан, акциялардың заңды иелері болып табылады, сондықтан акциялардың жоғалуына себеп болатын қате мінез-құлық тәуекелі әлі де бар. Мысалы, инвестициялық фирма өзінің акцияларын қысқа мерзімді сату операциялары үшін пайдалана алады және фирма төлемге қабілетсіз болған жағдайда акцияларды қайтару мүмкін болмайды. Ұлыбританияның Қаржылық қызметтерді өтемақылау схемасы инвестициялық фирма банкрот болған жағдайда инвесторларға өтемақы төлейді. Бірақ 2015 жылдың маусым айындағы лимит бір адамға, бір инвестициялық фирмаға шаққанда 50 000 фунт стерлингті құрады, ал осы сомадан артық шығындар өтелмейді. Акциялардың заңсыздыққа байланысты жоғалу қаупі, егер акциялар инвестордың сертификатталған түрінде сақталса, қолданылмайды.