Кіріспе

Гвинеддтегі өзен, Уэльс. Двирид өзені (Афон Двирид) – Гвинеддтегі өзен, батысқа қарай негізінен ағып, Портмадогтың оңтүстігіндегі Тремадог шығанағына құяды.

География

Двайрид Ффестиниогтың солтүстігіндегі төбелерде басталады. Оның ең солтүстік бөлігінде Моелвин Маурдан ағып шыққан су Ллин Истрадуға құйылады, ал оның ағысы Афон Гоедольдің бастауы болып табылады. Бұған Бовид өзені торлы сілтемеде қосылады: Rhyd y Sarn тұсында Афон Гоедольға Афон Тейгл (Манод Маврдан бастау алады) қосылады. Осыдан кейін өзен Афон Двайрид деп аталады. Rhyd y Sarn төмен, Pont Dolymoch тұсында өзенге шығыстан, терең орманды шатқалдан ағып келетін Афон Кинфал қосылады, оған Ффестиниогтың оңтүстігіндегі әсем Rhaeadr Cynfal (Кинфал сарқырамасы) кіреді. Содан кейін негізгі өзен мұздықтан пайда болған кең аңғар арқылы ағып өтеді, оның кең, тегіс түбі мұздық мореналарынан және өзен арнасының қиыршық тас шөгінділерінен тұрады. Аңғар, Ффестиниог аңғары, көптеген егістік жерлерге ие, бірақ қысқы су тасқынына жиі ұшырайды. Афон Тафарн Хелиг өзенінің құйылысы одан шамамен 2 км төменде орналасқан. Бұл сала Геллилиданнан оңтүстікке қарай және Ллин Траусфайндд су қоймасының солтүстігіне қарай басталады, бірақ су қоймасынан су алмайды. Plas Tan y Bwlch-тен солтүстікке қарай орманды жерлерде бірнеше шағын көлдер мен су қоймалары бар, олар да өзенге оңтүстікке қарай құйылады. Осы көлдерге Llyn y Garnedd, Llyn Hafod y Llyn және Llyn Mair жатады. Маентврог тұсында Двайрид ұзын, құмды таяз су айдынына айналады, Pont Briwet тұсындағы жол мен теміржолдың астынан ағып өтеді, содан кейін River Glaslyn су айдынымен қосылып, Porthmadog шығанағына құяды. Llyn Tecwyn Uchaf және Llyn Tecwyn Isaf-тан оңтүстік-батыс су жинау аймағын құрғататын Afon y Glyn өзені Glaslyn су айдынының оңтүстік жағына, оның оңтүстік жағалауындағы және Портмейрион ауылының қарсысында орналасқан Glastraeth (жасыл жағажай) деп аталатын тұзды батпақтың оңтүстік шетінде құяды. Өзеннің барлық ағысы кембрий және ордовик кезеңдерінің магмалық және ежелгі тау жыныстарынан басталады, олардың барлығы да қоректік заттарға кедей. Соңғы жүз жылда су жиналатын аймақтың көп бөлігі коммерциялық орман шаруашылығы үшін пайдаланылды. Осының салдарынан көптеген сала өзендері атмосфералық қышқылданудың нәтижесінде өте қышқыл. Бұл көптеген сала өзендеріндегі балық шаруашылығының сапасын және биологиялық әртүрлілікті шектеді. Бұл проблемалардың кейбіреулерін металл кенін өндіру, шифер өндіру, жануарлар терісін өңдеу және армияның үлкен мөлшерде металл оқ-дәрі қабықтарын пайдаланған оқ ату полигонын пайдалану сияқты бұрынғы өнеркәсіптік іс-әрекеттер ушықтырды.

Афон Прайсор

Афон Прайсор – Двиридтің ең ірі саласы, ол Двиридтің сол жағалауына құяды, Маентврогтың төменгі ағысындағы таяз су аймағында. Ол Траусфайнидтің шығысындағы төбелерде басталып, ауылдың оңтүстік жағынан ағып, A470 тас жолына жақын орналасқан ірі Ллин Траусфайнид су қоймасына жетіп құяды. 1920 жылдары су электр стансасы үшін бөгет салынар алдында, өзен мұндағы кең алапты, Корс Гоч деп аталатын батпақты жерлер арқылы шарлап ағып өтті. Бұл Ұлыбританиядағы ядролық электр стансасын салқындату үшін қолданылған жалғыз ішкі су көзі. Афон Прайсор бөгеттен төмен ағысын жалғастырады және Ceunant Llennyrch тік орманды аңғары арқылы Dwyryd-ке құяды, бұл аңғар ұлттық табиғат қорығының ядросы болып табылады. Су қоймасынан шығатын ағыстың көп бөлігі Маентврогқа жақын орналасқан гидроэлектр стансасы арқылы бағытталады; содан кейін ағыс тұсысуға дейін Прайсорға қайта қосылады.

Өзендердегі көлік

Өзеннің ешбір жері теңізге жүретін кемелерді қабылдауға жеткілікті терең емес, бірақ 18 ғасырдың екінші жартысында Маентврогтың батысында бірнеше кемежайлар салынды. Олардан шағын кемелер ағаш және, көбінесе, шатыр тасын теңізге жүретін кемелерге ауыстырып жүктеді. Бұл жүктер Портмадогтың оңтүстік-батысындағы терең сулардағы кемелерге тиеліп, 1824 жылы оның порты ашылғаннан кейін Портмадогқа жеткізілді. Өзеннің тереңдігі осылай аз болғандықтан, пайдалы жүктерді тек көктемгі толқындар кезінде ғана тасымалдау мүмкін болды. Кейбір кемежайлар бүгінге дейін сақталған және балық аулаушылар пайдаланады. 1836 жылы Ффестиниог теміржолының ашылуы Дуурид трафигіне соққы берді, ол 1860 жылы толығымен тоқтатылды.