Кіріспе

Ребекка Блейн Хардинг Дэвис (24 маусым 1831 - 29 қыркүйек 1910) – американдық жазушы және журналист. Ол американ әдебиетіндегі әдеби реализмнің негізін қалаушылардың бірі болды. Пенсильваниядағы Вашингтон әйелдер семинариясын үздік бітірген. Оның ең маңызды әдеби туындысы – «Атлантик айлық» журналының 1861 жылғы сәуір айындағы санында жарияланған «Жетістік темір зауытында» атты әңгімесі. Өмірі бойы Дэвис афроамерикандықтар, әйелдер, жергілікті американдықтар, иммигранттар және жұмысшы табының жағдайын жақсарту үшін әлеуметтік өзгерістерге ұмтылды, 19 ғасырда маргиналданған осы топтар туралы жазды.

Ерте өмір

Ребекка Блейн Хардинг Ричард пен Рейчел Лит Уилсон Хардингтің қызы ретінде Дэвид Брэдфорд үйінде дүниеге келді. Ребекка бес баланың ең үлкені еді. Алабама штатындағы Биг-Спрингте кәсіпкерлік әрекеттері сәтті болмағаннан кейін, отбасы 1836 жылы Виргиния штатында (қазіргі Батыс Виргиния штатының бөлігі) орналасқан Уилингке көшіп келді. Сол кезде Уилинг темір және болат зауыттары шоғырланған өндірістік қалаға айналып жатты. Ребекканың туған қаласының ортасы кейіннен оның көркем шығармаларының тақырыптары мен көрінісіне әсер етті, мысалы, "Темір зауыттағы өмір" сияқты. Уилингтің өнімділігіне және Огайо өзені бойындағы ыңғайлы орналасуына қарамастан, Дэвис балалық шағының әлемін баяу, қарапайым заманға жатқан деп сипаттады. 1904 жылғы "Әңгімелер жинағы" автобиографиясында ол: "онда теміржол, автомобильдер немесе трамвайлар, телеграфтар, аспанға тірелетін үйлер болған жоқ. Елдегі ең бай адамда да қазіргідей көп ақша болған жоқ", - деп жазды, бұл осы аталған нәрселердің Екінші өнеркәсіп революциясынан бұрын ойлап табылмағандығынан туындады.

Білім

Дэвис балалық шағында туған қаласындағы мемлекеттік мектептер әлі ашылмаған еді. Оның білімін негізінен анасы берді, кейде жеке сабақтар да болды. Дэвис он төрт жасқа келгенде, анасының қарындасымен бірге Вашингтон, Пенсильванияға жіберілді, онда ол Вашингтон әйелдер семинариясында оқыды. 1848 жылы он жеті жасында ол сыныптың үздік түлегі атанды. Ребекка мектепті "есеп жүргізуге жеткілікті математика, жұлдыз шоқтарын табуға жеткілікті астрономия, аздаған музыка мен сурет салу, сондай-ақ француз тілі, тарих және әдебиет – қалауынша" деп сипаттады. 1861 жылғы сәуірде «The Atlantic Monthly» журналында жарияланған «Life in the Iron Mills» (Темір зауыттағы өмір) атты туындысы көптеген сыншылар тарапынан американ әдебиетінде реализмнің бастауы болған новаторлық туынды деп танылды. Кейін ол баспашысы Джеймс Т. Филдспен кездесу үшін көптен кешіктірген сапарында Натаниел Хоторнмен бірге тұрып, Эмерсонмен танысты. Ол осы екі американдық жазушыны да өте құрметтеді. Баспашысымен жеке кездесуге ниеттенген сапары барысында Дэвис баспашысының әйелі Энни Адамс Филдспен жақын дос болып кетті. Олсеннің «Сыртқы әлем» атты ғылыми еңбегі әдебиеттегі авторлардың үнсіздік кезеңдерін, жазушылардың шығармашылық дағдарысын, жарияланбаған туындыларын және еңбекші жазушылардың, әсіресе әйелдердің өнеріне назар аудару үшін уақыт табудағы қиындықтарын талдады. Кітаптың екінші бөлімі Дэвистің шығармашылығына арналды. 2013 жылғы сәуірде Дэвистің құрметіне тарихи белгі бұрынғы Макилвейн Холл / Вашингтон әйелдер семинариясы орналасқан Суонсон ғылым орталығының жанына қойылды. Бұл белгіні орнатуға Вашингтон және Джефферсон колледжінің ағылшын тілі профессоры Дженифер Хардинг жетекшілік етті, ол автормен туыс емес. Бұл тарихи ескерткіш Пенсильвания штатының Вашингтон қаласында әйелге арналған алғашқы ескерткіш болды. Шерон М. Харристің «Ребекка Хардинг Дэвис: Жазушылар арасындағы өмір» атты толыққанды өмірбаяны (Моргантаун: Батыс Вирджиния университетінің баспасы, 2018) Джейн Аттеридж Роуз және Жан Пфелцердің өмірбаяндарынан кейін жарық көрді.

Негізгі шығарма: "Темір зауыттағы өмір"

"Жетістік темір зауытындағы өмір" немесе "Корл әйелі" Ребекка Хардинг Дэвистің ең маңызды туындысы саналады. 1861 жылы "The Atlantic Monthly" журналында жарияланған "Жетістік темір зауытындағы өмір" американдық әдебиетте индустрияландыруды зерттеген алғашқы туындылардың бірі болды. Бұл әңгіме Америка Азамат соғысының басында жарық көрді және Дэвистің жарияланған алғашқы туындыларының бірі. Ол өзінің көркемдік құндылығымен ғана емес, сонымен қатар тарихи маңызымен де маңызды мәтінге айналды. Оның формасы мен мазмұны жарияланған кезде жаңашыл болды, бұл еңбекшілердің өмірін және индустрияландырудың салдарларын дәстүрлі реалистік стильде баяндайтын туынды. Бұл әңгіме индустрияландыру және жұмысшы табы сияқты кең тақырыптарға қатысты болғанымен, Дэвистің Хью Вулфты бейнелеуі және реализмді меңгеруі оқырманға еңбекші табындағы жеке тұлғаға және оның өмірінің шындығының оның жаны мен жүрегіне тигізетін әсерге назар аударуға мүмкіндік береді. "Жетістік темір зауытындағы өмір" туындысында Хардинг тарихи тұрғыдан жұмысшыларға қалай қатысқандарын көрсетеді және олар үшін не істеуге болатынын – рухани тәрбие мен әлеуметтік жақсартуды ұсынады.

Стиль

Ребекка Хардинг Дэвистің әдеби стилі көбінесе реализм деп аталады. Дегенмен, оның әдеби туындылары романтизмден әдеби реализмге өтуді көрсетеді, сондықтан олар сентиментализм, романтизм, реализм және натурализм элементтерін үйлестіреді. Мысалы, "Темір зауыттағы өмір" шығармасында жақсы анықталған оқырманға тікелей үндеу жасайтын баяндаушы, нұсқаулық мақсат және оқырманды әрекетке эмоционалды түрде итермелеу үшін кейіпкерлерді қиын жағдайларға түсіру сияқты сентименталдық элементтер қолданылады. Бұл әңгімеде рухани құштарлықты бейнелейтін мүсін және баяндаушыға тиесілі болатын, Натаниел Хоторнның "Қызыл әріпі" романындағы баяндаушының кеден үйінен тапқан жәдігерін еске түсіретін романтикалық элементтер де бар. Сонымен қатар, журналистік дәлдікке ие және әлеуметтік жағдайына тән кейіпкерлер мен олардың тілінде сөйлеу арқылы реалистік стиль қолданылады, бұл американдық әдеби реализмінің қарыштама кезеңіндегі жазушылардың туындыларымен салыстыруға болады, ал бұл стиль мәтін жарық көргеннен кейін екі онжылдықтан соң дамыды.

Тақырыптар

Ребекка Хардинг Дэвис шығармаларындағы қайта-қайта келетін тақырыптар – он тоғызыншы ғасырдың әлеуметтік және саяси мәселелері: Америка Азамат соғысы, нәсілдік қатынастар, аймақтық ерекшеліктер, жұмысшы табы және әйелдер.

Индустриализм

Батыс Вирджиния штатының Вилинг қаласында тұрған Дэвис индустриализммен байланысты дау-дамай мен қиындықтарды өз басынан өткерді. «Темір зауыттағы өмір» шығармасында ол индустриализм тақырыбын қолданып, темір зауыттарының көңіл көншітпейтін, қараңғы атмосферасына назар салады. Ол тек қана уайымды пейзаж ғана емес, сонымен қатар жұмысшы табының бейнесін де жанды түрде суреттейді. Темір зауыттарының тұрғындарына тигізетін әсерін зерттеу арқылы Дэвис жұмысшы табының маргинализациясымен байланысты өз алаңдаушылықтары мен наразылықтарын көрсетеді. Дэвис өзінің барлық жазуларында жұмысшы табының күнделікті тұрмысын бейнелеуді жиі қолданады, бұл ең бастысы осындай адамдарға жасалған қатыгездіктің бетпердесін ашуға қызмет етеді. Оның осы зауыттардың тұрғындарының дене және рухани ашаршылығын баяндаудағы мақсаты – оқырмандарын әлеуметтік емес, рухани шешімдер табуға шақыру.