Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан дінінде есім күні Еуропа мен Американың көптеген елдерінде, сондай-ақ христиан әлемінің басқа да аймақтарында кең таралған дәстүр болып табылады. Осы елдерде адамдар әдетте өздерінің есім күні мен туған күнін бірге тойлайды. Бұл әдет христиан қасиеттілер күнтізбесінен бастау алады: әйгілі қасиеттінің есімін алған адамдар сол қасиеттінің мерекесін тойлайды. Христиан дінінде есім күні католицизм, лютерандық және православие сияқты христиан дінтерінің үстемдік құратын аймақтарда ерекше құрметке ие. Дегенмен, кейбір елдерде есім күні тойлау христиандық дәстүрлермен байланысты емес.
Traditional celebration in Christianity
In Christianity, a name day is a tradition in many countries of Europe and the Americas, among other parts of Christendom. Where they are popular, individuals celebrate both their name day and their birthday in a given year. The custom originated with the Christian calendar of saints: believers named after a saint would celebrate that saint's feast day. Within Christianity, name days have greater resonance in areas where the Christian denominations of Catholicism, Lutheranism and Orthodoxy predominate. In some countries, however, name day celebrations do not have a connection to explicitly Christian traditions.
Тарих
Есім күндерін тойлау католик және шығыс православие елдерінде орта ғасырлардан бері қалыптасқан дәстүр, сондай-ақ, кейбір католик дәстүрлерін сақтап қалған протестанттық шіркеулері бар скандинавия елдерінде де белгілі бір деңгейде сақталып келеді. Есім күндері шіркеу қасиеттілері мен шейіттердің құрметіне арналған мерекелер тізімінен бастау алады. Мысалы, Карл немесе Карл есімі Швецияда 28 қаңтарда Ұлы Карлдың (Charles Magnus, яғни "үлкен") қайтыс болған күнінде тойланады. Шіркеу туған күндерге қарағанда есім күндерін (немесе, дәлірек айтқанда, әулиелердің мерекелерін) тойлауға ынталандырды, себебі туған күн пұтқа табынушылық дәстүрі ретінде қарастырылды. Есім күндері бар елдерде ресми тізімдерде есімдердің қазіргі күндерге сәйкес келуі көрсетілген. Фин, швед, саам және есім күнін тойлайтын басқа да елдерде әртүрлі тізімдер бар, бірақ кейбір есімдер көптеген елдерде бір күні тойланады. 18-шы ғасырдан бастап Швеция мен Финляндияда есім күндерінің тізімі өзгертілді.
The celebration of name days has been a tradition in Catholic and Eastern Orthodox countries since the Middle Ages, and has also continued in some measure in countries, such as the Scandinavian countries, whose Protestant established church retains certain Catholic traditions. The name days originate in the list of holidays celebrated in commemoration of saints and martyrs of the church. For example, the name Karl or Carl is celebrated in Sweden on 28 January, the anniversary of the death of Charlemagne (Charles Magnus, i. e., "the great"). The church promoted the celebration of name days (or rather saints' feast days) over birthdays, as the latter was seen as a pagan tradition. Where name days occur, official lists contain the current assignations of names to days. There are different lists for Finnish, Swedish, Sámi, and other countries that celebrate name days, though some names are celebrated on the same day in many countries. From the 18th century and onwards the list of name days has been modified in Sweden and Finland.
Болгария
Болгарияда есімдер күні көбінесе болгар православие мейрамдарымен байланысты. Кейбір есімдер бірнеше күнде тойланады, ал кейбіреулері тіпті шетелдік дәстүрлерді қабылдаған (мысалы, Валентина күні католиктердің Әулие Валентин күнімен бірге аталады). Болгарияда ең танымал есімдер күні – Георгий күні (Гергьовден, 6 мамыр) және Иван күні (Ивановден, 7 қаңтар). Христиандықпен байланысты тағы бір мысал – Цветница (Цветница, Palm Sunday). Бұл күні гүлдердің, ағаштардың, шөптердің және т.б. аттарымен аталатын адамдар той тойлайды. Есімдер күні жиі жылдың немесе маусымның ерекшеліктерімен байланысты болады, мысалы, Димитровден (Димитр күні, 26 қазан) қыс кірісін білдіреді, ал Гергьовден (Георгий күні, 6 мамыр) дәстүрлі халық мүсіндегі қыс аяқталуын жариялайды. Болгарияда есімдер күні маңызды және кеңінен тойланады. Балалар мектепке тәттілер мен шоколадтар әкеліп есімдер күнін тойлайды. Ежелгі болгар дәстүрі бойынша, есімдер күніне кез келген адам шақырылады, қонақ шақырудың қажеті жоқ. Сыйлықтар беріледі. Көбінесе тілектер: «Есіміңді немерелерің мен шөберелерің естісін!» (Да чуеш името си от внуци и правнуци!), «Есімің тек жақсылықпен естілсін!» (Да ти се чува името само за добро!) және «Есімің аман болсын!» (Да ти е живо и здраво името!).
Name days in Bulgaria have almost always been associated with Bulgarian Eastern Orthodox celebrations. Some names can be celebrated on more than one day and some have even started following foreign traditions (like Valentina being celebrated on the Catholic St. Valentine's Day). Two of the most popular name days in Bulgaria are St. George's day (Гергьовден, celebrated on 6 May) and St. John's day (Ивановден, celebrated on 7 January). Another example of a name day connected with Christianity is Tsvetnitsa (Цветница, Palm Sunday). On this day people with names derived from flowers, trees, herbs, etc., celebrate. Name days are frequently connected with some year or season features like Dimitrovden (Dimitar's day, 26 October) marking the beginning of winter and Gergyovden (George's day, 6 May) heralding the end of it according to traditional folklore. Name days in Bulgaria are important and widely celebrated. Children celebrate their name days by bringing sweets and chocolates to school. By an ancient Bulgarian tradition, everybody is welcome on name days; there is no need to invite guests. Presents are given. Common well wishes include "May you hear your name from grandchildren and great grandchildren!" (Да чуеш името си от внуци и правнуци! ), "May you hear your name only with good!" (Да ти се чува името само за добро!) and "May your name be healthy and well!" (Да ти е живо и здраво името! ).
Қазақстан
Хорватияда есім күні – католик күнтізбендегі тиісті әулие күніне сәйкес келетін күн. Туған күнді тойлауға қарағанда есім күнін тойлау аздау болғанымен, есім күні көбінесе көптеген таныстардың құттықтауына себеп болады. Мұның себебі, адамның туған күні көбінесе белгісіз, ал аты көпке мәлім болады. Белгілі бір әулие күні тойланатын есімдер – сол есімге сәйкес келетін барлық есімдер мен туынды есімдер. Мысалы, егер бір есімнің әртүрлі тілдерде әртүрлі нұсқалары болса (мысалы, Жан), яғни славян, роман, герман немесе басқа тілдер тобындағы түрлі нұсқалар бар болса, барлық осы есімдер тойланады.
In Croatia, name day is a day corresponding to a date in the Catholic calendar when the respective saint's day is celebrated. Even though the celebration of the name day is less usual than celebrating a birthday, the name day is more often the occasion of congratulations from a broader number of acquaintances. This is due to the fact that the date of birth is seldom known and the person's name is known to many. The names that are celebrated on the certain saint's day are all the names that correspond to the respective name and all the derivative names. For example, if there are different versions of the same name in different languages (e. g. John), i. e. different versions in Slavic, Romance, Germanic or other language groups, all the respective names are celebrated.
Чехия
Чехияда жылдың әр күні жеке есімге (немесе бірнеше есімге) сәйкес келеді. Адамдар өздерінің есімдерін тойлайтын күнін (svátek немесе даталы jmeniny) тойлайды. Чехтар үшін есім күндері туған күндерге қарағанда көбінесе маңыздырақ болмайды. Дегенмен, есім күнін достарымен немесе әріптестерімен бірге тойлау жиі кездеседі, соның арқасында олардың маңыздылығы мен тойлауға қатысушылардың саны артады. Бұрын заң бойынша ата-аналарға балаларына кез келген есім таңдауға рұқсат етілмейтін. Бұл өзгерді, бірақ есім күні "күнтізбесінен" есім таңдау әлі де кең таралған. Алғашқы тізім римдік католиктердің қасиеттілер күнтізбесі болған, бірақ қазіргі қолданысқа сәйкес өзгерістер енгізілді. Кез келген қолданыстағы есім, чех немесе шетелдік, берілуі мүмкін, бірақ жергілікті немесе қысқартылған түрлері жоқ. Чехияда жиі кездесетін есімдерге сәйкес келетін есім күндері басқаларына қарағанда сәл маңыздырақ. Мысалы, Йозеф (Жозеф) және Карел (Чарльз) есімдерімен байланысты күндерді тіпті басқа есімдері бар адамдар да біледі. Алайда, соңғы жылдары осы есімдердің танымалдылығы төмендеді (1947 жылы 6836 Йозеф туған, ал 2014 жылы – 638 ғана).
In the Czech Republic, each day of the year corresponds to a personal name (or several names). People celebrate their name day (svátek or dated jmeniny) on the date corresponding to their own given name. Name days are commonly of less importance than birthdays to Czech people. However, name day celebrations can be, and often are, held together with friends or co workers of the same name and in this way can grow in size and importance. In the past, by law, parents were not allowed to choose just any name for a child. This has changed, although it is still common to choose the name from the name day "calendar". The original list was the Roman Catholic calendar of saints, but changes have been made to reflect the present day usage of names. Any existing name, Czech or foreign, can be given, but not domestic or diminutive forms. Name days corresponding to some of the most frequently occurring names in the Czech Republic gain slightly more importance than others. For example, the dates associated with the names Josef (Joseph) and Karel (Charles) are commonly known even by people with different names. However, the popularity of these names has decreased in the last years (6836 Josefs were born in 1947, but only 638 in 2014).
Дания
Данияда адамдардың есімдеріне арналған Danske navnedage (navnedag) бар. Дегенмен, Данияда өз есімді тойлау дәстүріге көбінесе орай берілмейді, және көптеген даниялықтар өз есімдерінің қай күні екенін білмейді.
Danes have Danske navnedage for name days (navnedag). However, the custom of celebrating one's name day is practically unknown in Denmark, and few Danes know when their name day is.
Финляндия
Финдерлер өздерінің есім күндерін (namnsdag) Хельсинки университетінің альманах кеңсесі жариялаған күнтізбеде белгіленген күндері, берілген есімдеріне сәйкес атап өтеді. Жаңа жыл, Рождество және 29 ақпаннан басқа барлық күндер есім күні болып саналады. Әр күнге фин және швед тілдерінде есімдер бар; көбінесе, бірақ әрқашан да емес, олар бір түбірден шыққан сөздер болып табылады. Күнтізбеде әйелдер азырақ ұсынылған: шамамен 45 пайызы тек әйелдердің есім күндерін, ал 49 пайызы ерлердің есім күндерін білдіреді. Қалғаны Рауни (15 шілде) сияқты екі жынысқа да қойылуы мүмкін немесе Оливер мен Оливия (29 мамыр) сияқты әйелдер мен ерлер есімдерін қамтитын есімдерге қатысты. Көптеген дәстүрлі сенімдер әртүрлі есім күндерімен байланысты, әсіресе ауа райымен және белгілі бір дақылды егу сияқты шаруашылық жұмыстарды орындауға қолайлы уақытпен. Мысалы, "Яако (Джеймс) суға салқын тас лақтырады" деген мақал бар, яғни Яако күні, 25 шілдеде көл мен теңіз сулары суына бастайды, бұл орташа есеп бойынша шындыққа жақын. 18-24 шілде аралығындағы жеті күн, барлығы әйелдердің есім күндері, "әйелдер аптасы" (naistenviikko) деп аталады. Бұл аптада жаңбыр көп жауады деп есептеледі, және бұл статистикамен дәлелденеді, өйткені шілде айының соңы мен тамыздың басы Финляндиядағы ең жаңбырлы кездер. Альманах кеңсесі атаулар тізімін 5-10 жыл сайын жаңартып отырады, танымал бола бастаған жаңа есімдерді қосып, қолданыстан шығып қалғандарын алып тастайды. Атаулар тізімі мен оларға сәйкес келетін күндерге Хельсинки университеті авторлық құқықты иеленеді. Фин православие шіркеуінің православие әулиелерінің мерекелеріне сәйкес келетін өз күнтізбесі бар.
Finns celebrate their name days (, namnsdag) according to their given names on the dates set by the calendar published by the University of Helsinki Almanac Office Every day except New Year's Day, Christmas Day and 29 February is a name day. For each day, there are names in both Finnish and Swedish; the names are frequently, but not always, cognates. Women are slightly underrepresented in the calendar: approximately 45 per cent of name days celebrate only women while some 49 per cent are name days of men. The rest relate to names which may be given to either sex, such as Rauni (15 July), or which feature both women's and men's names, such as Oliver and Olivia (29 May). There are many traditional beliefs associated with various name days, especially involving the weather and the appropriate times to perform agricultural tasks, such as planting some particular crop. For example, there is a saying that "Jaakko (James) casts a cold rock into the water", meaning that on Jaakko's day, 25 July, the lake and sea waters will start getting colder, which is not far from true on average. The seven days from the 18th to the 24th of July, all being women's name days, are known as "the women's week" (naistenviikko). It is popularly believed to be an especially rainy week, and this is to some extent supported by statistics, as late July and early August are the rainiest times of the year in Finland. The Almanac Office reviews the name lists at intervals of 5 to 10 years, adding new names as they gain popularity and removing others that have faded into disuse. The University of Helsinki owns the copyright to the name lists and their corresponding dates. The Finnish Orthodox Church has its own calendar of name days, corresponding to the feasts of Orthodox saints.
Франция
Францияда есімдер күні бұрыннан-ақ күнделікті мәдениетте маңызды рөл атқарып келген, және есімдер күнінде дос немесе туысқа шағын сыйлық беру дәстүрлі болған. Жылдың кейбір күндері әулиелер күнімен байланысты аталады: "la [sc. fête de] Сен-Силвестр" – Жаңа жыл қарсаңы; "la Сен-Жан" – жазғы күн тоғысы (24 маусым); және т.б.
In France name days have long been very important in everyday culture and it was traditional to give a small gift to a friend or family member on their name day. Some days of the year are commonly referred to by their saint's day: "la [sc. fête de] Saint Sylvestre" is New Year's Eve; "la Saint Jean" is Midsummer (24 June); and so on.
Германия
Германияда есімдер күні (Namenstag) бұрын, дәстүрлі католиктік оңтүстік және батыс аймақтарында кеңінен танымал болған, онда тарихи түрде олар туған күннен де маңыздырақ еді. 1950 жылдардан бері бұл дәстүр католик отбасыларында да көбінесе жойылды.
In Germany name days (Namenstag) used to be widely popular in traditionally Catholic southern and western regions, where historically they were more important than birthdays. Since the 1950s, the tradition has mostly disappeared even in Catholic families.
Грекия мен Кипр
Грекия мен Кипрде есім күні (ονομαστική εορτή, немесе γιορτή) туған күн сияқты тойланады, бірақ күтілетін ерекшеліктері бар (мысалы, туған күн торты болмайды).
In Greece and Cyprus, a name day (ονομαστική εορτή, or γιορτή) is celebrated in a similar way to a birthday, except for expected differences (e. g. no birthday cake).
Италия
Италияда адамның есім күні "Onomastico" (όνομα) деп аталады. Ономастико күні адамдар көбінесе шағын сыйлықтар алады, сондай-ақ торттар да пісіріледі. Есім күні жалпы рим тізіміндегі айналым бойынша анықталады, онда әр күні бірнеше әулиелер тізілген, сондықтан бір күні әртүрлі есімдер тойланып өтілуі мүмкін. Дәстүр бойынша, ата-аналар баласына крещение кезінде, егер бір есімге бірнеше әулиелер тізілген болса, сүйікті әулиесіне сәйкес есім күнін белгілейді, және бала осы есімді өмірі бойы сақтайды. Егер баланың бірнеше есімі болса, ол әдетте бірінші есімін ғана тойлайды. Оңтүстік Италияда ономастикоға зор мән беріледі, кейде ол тіпті туған күнден де маңыздырақ деп есептеледі. Көптеген шіркеулер өздерінің қасиетті қамқоршыларының есім күнін қасиетті миссалармен, діни процессиялармен және қайырымдылық фестивальдерімен тойлайтын. Мұндай фестивальдерге қауымдық асханалар, тағам сату орындары немесе уақытша ойын-сауық парктері кіруі мүмкін, олар бірнеше күнге созылып, "сагра" деп аталады, тіпті бұл термин католик емес қалалық фестивальдер үшін де жиі қолданылады.
In Italy, one's name day is referred to as their "Onomastico" (όνομα). People often receive small gifts on their Onomastico; cakes are also baked. Name days are determined according to the Sanctorale, a cycle found in the General Roman Calendar giving almost each day a few saints, so different names may celebrated on the same day. Traditionally, parents fix the name day of their child at christening, according to the favourite saint in case of different ones (on different days) with the same name, and the child will carry it all along throughout its life. In the case of multiple given names, the child will celebrate only one, usually the first. In South Italy, the onomastico is given a much higher relevance, and sometimes it is considered more important than the birthday itself. Many parishes used to celebrate the name day of their patron saint with Mass celebrations, religious processions and also charity festivals. Such a festival can involve a community canteen, food stands or a temporary amusement park; it could last few days and is called sagra, even if the term is broadly used also for non Catholic related town festivals.
Латвия
Латвияда есімдердің аталу күндері белгілі бір мерзімдерде белгіленеді; әр күн (кіші жылда 29 ақпаннан басқа) – есім күні болып саналады. Әдетте, латыш күнтізбесінде күніне 5-ке дейін есім тіркеледі – шамамен жылына 1000-ға жуық есім. Жақында 5000-ға жуық есімді қамтитын кеңейтілген күнтізбе жарияланды, сондай-ақ интернетте 29 ақпан күніне дейін есімдерді тіркеген бірнеше кеңейтілген күнтізбелер де бар. 29 ақпан есім күні жоқ адамдардың есімдерін тойлау үшін танымал күн; тағы бір осындай күн – 22 мамыр. Құрамында есімдері жоқ адамдар 29 ақпанда немесе 22 мамырда, ал егер олардың есімдері кеңейтілген күнтізбеде немесе шіркеу күнтізбесінде болса, онда көрсетілген күні тойлаудың әртүрлі нұсқаларын пайдалана алады (мысалы, кіші жылда мұндай адам тойлау үшін 2-4 күннің арасынан таңдай алады). Латвияның есім күндері күнтізбесі бір немесе екі жыл сайын жаңартылады; кез келген адам Мемлекеттік тіл орталығына (Valsts valodas centrs) өтініш жолдап, күнтізбеге есім қосуды ұсына алады. Мерекелеулер туған күн тойлауға өте ұқсас. Есім күнін жұмыс орнында тойлау жиі кездеседі. Әдетте, есім күні иесі ізгі тілек білдірушілерге шаруашылық тағамдары дайындайды, ал күні бойы әріптестер гүлдер, тәттілер және шағын сыйлықтар әкеліп құттықтайды. Кейде, әсіресе шағын компанияларда, негізгі мерекеге белгілі бір уақыт бөлінеді. Есім күніне шақырусыз келу қалыпты жағдай. Мектепте сыныптастар мен ұстаздарға дәмдік әкелу күтіледі. Үйде есім күні тойлау туған күн тойлауға ұқсас, бірақ ол туған күн мен есім күні арасындағы уақытқа байланысты өзгеруі мүмкін; әдетте, үйдің иелерімен бірге торт желіп, сыйлықтар алынады. Кейбір отбасылар тіпті есім күнін туған күнінен гөрі жоғары бағалайды, егер есім күні жақсы маусымға (мысалы, жазға) түсетін болса. Мысалы, жаз айларына келетін есім күніне ауа райы нашар айлардағы (күздің соңы немесе қыс) туған күніне қарағанда үлкен кеш ұйымдастыру ықтималдығы жоғары.
In Latvia, name days are settled on certain dates; each day (except for 29 February in a leap year) is a name day. Usually, Latvian calendars list up to five names each day—around 1,000 names a year. Recently an extended calendar with around 5,000 names was published, and there are also a few extended calendars found on the Internet, listing names even on 29 February. 29 February is a popular date to celebrate name days of people who do not have a name day; another such date is 22 May. People who do not have name days in ordinary calendars can enjoy many variations when to celebrate—on 29 February or 22 May and, if they have their name in an extended calendar or in the church calendar, on the date listed there (so in a leap year such a person can choose from 2 to 4 dates when to celebrate). The Latvian name days calendar is updated at one or two year intervals; anyone can suggest a name for the calendar, usually by sending an application to the State Language Centre (Valsts valodas centrs). Celebrations are very much like birthday celebrations. It is popular to celebrate name days in one's workplace—usually, the person who has a name day prepares snacks for well wishers, and during the day colleagues arrive one after another with flowers, sweets and small presents to greet him. Sometimes, especially in smaller companies, a certain time is set for the main celebrations. It is normal to come to a name day celebration without an invitation. At school one is expected to arrive with candy for classmates and teachers. Celebrating name days at home is similar to celebrating a birthday, although it may vary depending on the period of time between one's birthday and name day; usually, one will eat cake with household members and receive presents. Some families may even celebrate their name days more than their birthdays if the name day falls on a date during a much nicer season. For example: they are more likely to organise a big party for a name day that falls in the summer months than a birthday during the months with bad weather (late autumn or winter).
Мексика және Латын Америкасы
Латын Америкасындағы onomastico – сол атпен аталуына байланысты әулиелердің құрметіне арналған мереке. Бұл терминнің туған күннің синонимі ретінде қолданылуы жиі кездеседі, бірақ бұл сөз әулиелердің есімдерінің тізіміне қатысты, сондықтан олар мағынасы бір емес. Бұрын, дәстүр бойынша, жаңа туған балаға католик әулиесі сол күні қандай ат қою керектігін көрсеткенімен, адамның туған күні әрқашан оның әулиелік күнімен сәйкес келмейді. Мысалы, "Роза" деген есімді әйелдер Италиядағы Витерболық Роза әулиесінің, Франциядағы Филиппин Дучеснес әулиесінің немесе Перуде 23 тамыздағы Лималық Роза әулиесінің күнін тойлай алады; "Мерседес" деген есімді әйелдер 24 қыркүйекте, ал "Жүсіп" деген есімді ерлер 19 наурызда тойлайды, олардың сол күндері туғанына қарамастан. Діңгелектер үшін олардың әулиелік күні туған күнінен де маңыздырақ болуы мүмкін.
The onomastico in Latin America is the feast of the saint in honor of which someone was named. It is very common for this term to be used as a synonym for birthdays, but this word refers to the list of the names of the saints, so they are not synonymous. Although (especially years before) by popular tradition the newborn son was named with the name that the Catholic saint indicated for that day, the day of someone's birthday does not always coincide with the day of his name. In this way, women called "Rosa" could celebrate their name on the day of Saint Rose of Viterbo in Italy, Saint Rose Philippine Duchesne in France or Saint Rose of Lima on 23 August in Peru; women called "Mercedes" celebrate on 24 September, and men called "Joseph" celebrate on 19 March, regardless of whether or not they were born on those dates. For the devout their saint day can be more important and significant than their own birthday.
Солтүстік Македония
Солтүстік Македонияда есімдер күні (Именден) ел тарихы бойы аталып келеді. Бұл елдің басқа Балқан елдерімен ұқсастықтары бар, бірақ елге тән есімдер күндері де кездеседі. Есімдер күні Македония православие шіркеуінің Юлиан күнтізбесі бойынша жоспарланады. Әр айда бірнеше есімді адамдар өздерінің есімдер күнін тойлайды. Тарих пен мәдениет үшін маңызды есімдер күндері бүкіл ел үшін жұмыстан босатылған күндер болып табылады. Ондай күндері әркім шақырылады немесе македония тілінде "Кој дојде – Добредојде" ("Кім келсе – қош келдіңіз") деп айтуға болады. Сыйлық әкелу міндетті емес (әдетте шарап немесе символдық нәрсе). Мереке иесін құттықтаудың қалыпты сөздері: "Есімің мәңгілік болсын" ("Нека ти е вечно името", "Neka ti e vecno imeto") немесе "Көп жылдарға" ("За многу години" / "Za mnogu godini"). Солтүстік Македонияда ең көп тойланатын есімдер күндері: Әулие Стефан (9 қаңтар), Крещение (19 қаңтар), Әулие Жан (20 қаңтар), Благовец (7 сәуір), Әулие Георгий (6 мамыр), Әулие Кирилл мен Мефодий (24 мамыр), Әулие Костадин мен Елена (3 маусым), Әулие Петр (12 шілде), Әулие Пауыл (12 шілде) және Әулие Димитар (8 қараша). Әулие Никола күні ең көп тойланады (19 желтоқсан).
Name days (, Imenden) in North Macedonia have been celebrated throughout the history of this country. It has some similarities with the other Balkan countries but there are some name days unique to the country. The name days are scheduled according to the Macedonian Orthodox Church following the Julian calendar. Each month there are several name days which are celebrated by the people with the same name. Some of the name days that are more significant to the history and culture are non working days for the whole country. At these days everyone is invited or would like to say "Кој дојде – Добредојде" ("Whoever comes—is welcomed") in Macedonian. Bringing presents is optional (usually wine or something symbolic). A typical phrase to salute the celebrant is "Let your name last forever" ("Нека ти е вечно името", "Neka ti e vecno imeto") or "For years to come" ("За многу години" / "Za mnogu godini"). Among the most celebrated name days in North Macedonia are St. Stefan (9 January), Epiphany (19 January), St. John (20 January), Blagovec (7 April), St. George (6 May), Ss. Cyril and Methodius (24 May), St. Kostadin and Elena (3 June), St. Peter (12 July), St. Paul (12 July), and St. Dimitar (8 November). Sv Nikola is the most celebrated (19 December).
Польша
Дәстүр бойынша, Польшаның кейбір аймақтарында есім күні тойлау (именини) туған күн тойлаудан гөрі артық мерекелік мәнге ие болған. Дегенмен, туған күн тойлау, әсіресе жас ұрпақ арасында, күннен-күнге танымал және маңызды болып келеді. Именини кезінде достар мен туыстар жиналып, әңгімелеседі, тойлаушының үйіне сыйлықтар мен гүлдер сыйлайды, сондай-ақ жұмыс орны сияқты басқа да жерлерде де сыйлықтар тарту етеді. Жергілікті күнтізбелерде әдетте белгілі бір күні қай есімдер тойланатыны көрсетіледі.
Traditionally, name day celebrations (imieniny) have enjoyed a celebratory emphasis greater than that of birthday celebrations in parts of Poland. However, birthday celebrations are increasingly popular and important, particularly among the younger generations. Imieniny involve the gathering and socializing of friends and family at the celebrant's home, as well as the giving of gifts and flowers at home and elsewhere, such as at the workplace. Local calendars often contain the names celebrated on a given day.
Румыния
Румынияда есімдер күні (ономастика) православие христиан дініндегі әулиелердің мерекелерімен байланысты. Мерекелеу Грециядағыдай (жоғарыда қараңыз) өтеді. Есімдер күні туған күнмен бірдей маңызды, сондықтан сол әулиенің есімін алғандар сол күні мереке тойлайды. Ең маңызды есімдер күні: 1 қаңтар – Әулие Василий, 7 қаңтар – Әулие Иоанн, 23 сәуір – Әулие Георгий, 21 мамыр – Әулие Константин мен Елена, 29 маусым – Әулие Петр мен Павел, 20 шілде – Әулие Илия, 15 тамыз және 8 қыркүйек – Әулие Мария, 9 қыркүйек – Әулие Анна, 14 қазан – Әулие Параскева, 26 қазан – Әулие Димитрий, 8 қараша – Әулие Михаил мен Гавриил, 25 қараша – Әулие Екатерина, 30 қараша – Әулие Андрей, 6 желтоқсан – Әулие Николай, 27 желтоқсан – Әулие Стефан. Әулие есімі жоқ немесе тек гүл аты бар адамдар (әсіресе әйелдер) өздерінің есім күнін Құрма жексенбісінде (румын тілінде Floriile, шамамен «Гүлдер күні» деген мағынаны білдіреді) тойлайды. Бұл есім күні жылдан жылға өзгереді: ол православие Пасхасына дейінгі соңғы жексенбіде аталады.
Name days ( onomastica) in Romania are associated with the Orthodox Christian saint's celebrations. The celebrations are made very much in the same way as in Greece (see above). Name days are almost as important as birthdays, and those who have the name of that particular saint celebrate on that day. Some of the more important name days are 1 January: Sf. Vasile (St. Basil), 7 January: Sf. Ioan (St. John), 23 April: Sf. Gheorghe (St. George), 21 May: Sf. Constantin şi Elena (St. Constantine and Helen), 29 June: Sf. Petru şi Pavel (St. Peter and Paul), 20 July: Sf. Ilie (St. Elias), 15 August and 8 September: Sf. Maria (St. Mary), 9 September: Sf. Ana (St. Ann), 14 October: Sf. Parascheva (St. Paraskeva), 26 October: Sf. Dumitru (St. Demetrios), 8 November: Sf. Mihail şi Gavril (St. Michael and Gabriel), 25 November: Sf. Ecaterina (St. Catherine), 30 November: Sf. Andrei (St. Andrew), 6 December: Sf. Nicolae (St. Nicholas), 27 December: Sf. Stefan (St. Stephen). Persons (especially women) who have no saint name or who only have a flower name celebrate their name day on Palm Sunday (Floriile in Romanian, which roughly translates as "the Flowers Day"). This name day varies: it is celebrated each year on the last Sunday before Orthodox Easter.
Ресей
Ресейліктер есім күндерін (именины) туған күндерінен бөлек атап өтеді. Кейбір күнтізбелерде есім күні көрсетіледі, бірақ көбінесе арнайы есім күні күнтізбесіне жүгіну қажет. Мерекелеулер тұрымдықтар мен гүлдер сыйлаудан бастап, туған күн тойларына ұқсас кең ауқымды шараларға дейін жетеді. Мұндай мереке сол күнді белгілейтін діни қызметтерге (орыс дәстүрінде, Түнгі сергек пен Құдай қызметі) қатысудан басталып, одан кейін әдетте мерекелік кеш ұйымдастырылады. 1917 жылғы Қазан революциясына дейін ресейліктер есім күнін туған күнінен кем бағаламаған, тіпті одан да маңызды деп санаған, себебі адамның крещениесі – Христоста «жаңадан туған» болып саналып, осы оқиғаға негізделген. Ресей императорлық отбасы есім күніне алмаз немесе інжу-маржан сияқты сыйлықтар беру дәстүрін сақтаған. Орыс әдебиеті мен театрында есім күніне сілтемелер Антон Чеховтың «Үш қарындас» пьесасының бірінші әрекетінде, Иринаның есім күнін тойлауын, Александр Пушкиннің «Евгений Онегин» романында Татьянаның есім күнін тойлауын, сондай-ақ Лев Толстойдың «Соғыс және бейбітшілік» романының бірінші кітабында Ростовтар отбасының анасы мен кіші қызының (сәйкесінше Наталья мен Наташа) есім күнін тойлауын қамтиды. Есім күні (lang ru) тойлау туған күн тойлаудай кең таралмаса да, орыс тілінде туған күнін тойлаушы адамды (день рождения/) именинник/ (әйелдер үшін: именинница/) деп атайды, яғни «есім күні тойланып жатқан адам» деген мағынаны білдіреді.
Russians celebrate name days (именины) separately from birthdays. Some calendars note name days, but usually one must refer to a special name day calendar. Celebrations range from the gifting of cards and flowers to full blown celebrations similar to birthday parties. Such a celebration begins with attendance at the divine services marking that day (in the Russian tradition, the All Night Vigil and Divine Liturgy), and usually with a festive party thereafter. Before the October Revolution of 1917, Russians regarded name days as important as, or more important than, the celebration of birthdays, based on the rationale that one's baptism is the event by which people become "born anew" in Christ. The Russian Imperial family followed a tradition of giving name day gifts, such as a diamond or a pearl. References to name days in Russian literature and theatre include the entire first act of Anton Chekhov's Three Sisters, where Irina celebrates her name day, Alexander Pushkin's Eugene Onegin with the celebration of Tatiana's name day, and Leo Tolstoy's War and Peace, Book I, where both the mother and the youngest daughter of the Rostov family (referred to as Natalya and Natasha, respectively) celebrate their name day. Although the name day (lang ru ) celebration is not as popular as a birthday celebration, the Russian word for a person having a birthday (день рождения/) is still именинник/ (feminine: именинница/), literally "a person whose name day is being celebrated").
Словакия
Словакияда есім күндері кеңінен тойланады. Жұмыс орындарында туған күнге қарағанда есім күні жиірек тойланады, себебі күнін білу оңай, өйткені көптеген күнтізбелерде есім күндерінің тізімі болады, оны күнделікті газеттердің бетінде де табуға болады. Бастауыш мектептегі тойлар отбасылық тойлардан өзгеше, себебі есім иесі сыныптастарына дәмдіктер ұсынады. Ал отбасылық тойларда туған күнге ұқсас шаралар өткізіледі, торт, сыйлық және гүлдер сыйланады. Көбінесе танымал есім күндері гүлдер қысылып қалады. Бұрын ата-аналарға баласына кез келген есім қоюға рұқсат етілмейтін. Бұл өзгерді, алайда күнтізбедегі есімдер тізімінен есім таңдау әлі де кең таралған. Алғашқы тізім римдік католиктердің әулиелер күнтізбесі болған, бірақ қазіргі қолданысқа сәйкес өзгерістер енгізілді.
In Slovakia name days are widely celebrated. Name days are more often celebrated than birthdays in workplaces, presumably because it is simpler to know the date since most calendars contain a list of name days, which can also be found in the header of daily newspapers. Celebrations in elementary schools are different from those within the family, as the celebrant gives candies to their classmates. Within the family, birthday like celebrations are often held with cakes, presents and flowers. Flowers are sometimes sold out for popular name days. In the past, the law did not allow parents to choose any name for their child. That has changed, although it is still common to choose a name from the name day list in the calendar. The original list was the Roman Catholic calendar of saints, but changes have been made to reflect the present day usage of names.
Словения
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және коммунизм орнағанға дейін есім күндері кеңінен тойланып, туған күндерге қарағанда басымдық берілді. Ауылдық жерлерде, сондай-ақ қала тұрғындарының белгілі бір топтары арасында есім күнін тойлау салты ұзақ сақталды. Бүгінде бұл дәстүр толыққанды жойылмаса да, көбінесе егде жастағы адамдар есім күнін тойлайды.
Name days were widely celebrated and preferred over birthday celebrations, until after World War II and the advent of Communism. In rural areas as well as among certain strata of town people the custom of celebrating name days lasted longer. Nowadays, while the tradition has not been obliterated, name days are celebrated mostly among older people.
Испания
Жақында ғана Испанияда есімдер күні (lang es немесе día de mi / su santo) кеңінен тойланды. Ономастикалар қасиеттілермен ғана шектелмейді, сонымен қатар Құдай ананың әртүрлі бейнелерінің мереке күндерін де қамтиды. Мысалы, Кармен есімді әйелдің есім күні 16 шілдеде, Кармел тауындағы Құдай ана күні болады. Қазіргі уақытта onomastica әлі де дәстүрлі отбасыларда еске алынады, бірақ бұрынғыдай мерекелік тойлармен және сыйлықтармен тойланбайды. Есім күнін тойлау үшін діншіл католиктер әдетте шіркеуге барып, шағын отбасылық той өткізеді. Испанияда балалар сыныптастарымен бөлісу үшін тәттілер немесе торт әкеледі.
Until recently, name days in Spain (lang es or día de mi/su santo) were widely celebrated. Onomásticos are not limited to saints but also include the celebration days of the different representations of the Virgin Mary. For example, the name day of a woman named Carmen would be 16 July, day of Our Lady of Mount Carmel. Currently, onomásticos are still remembered in more traditional families, but are not generally celebrated with festive parties and presents as they were in the past. To celebrate name days, practising Catholics typically attend mass and have some intimate family celebration. In Spain, children often take sweets or cake to school to share with their classmates.
Швеция
XVIII ғасырдан бастап шведтер есім күндері тізіміне патшалық отбасының қолданған есімдерін, содан кейін басқа да көп қолданылатын есімдерді енгізді. 1901 жылы тізімді қазіргі заманғы есімдерге сәйкес келтіру үшін толыққанды жаңғырту жүргізілді. 1972 жылы Швед Корольдік Ғылым академиясының альманахтарға монополиясы мен ресми есім күндері тізімі күшін жойды. Бәсекелес есім күндері тізімдері пайда бола бастады, бірақ ресми тізім 1986 жылға дейін, әр күні үш есімнен тұратын жаңа тізімге келісімге келгенге дейін жалпы қолданыста болды. Бұл тізім 1993 жылы қайта қаралып, әр күні екі есімге дейін қысқартылды. Дегенмен, тізімге қатысты кеңінен тараған наразылық Швед академиясын жаңа екі есімді тізім жасауға итермеледі, ол ақыры 2001 жылы қабылданды және қолданысқа енгізілді. Ол 1901 жылғы немесе одан ертеректегі тізімдердің ресми мәртебесіне ие болмаса да, қазір Швецияда барлық жерде қолданылады.
From the 18th century onwards, names used by the royal family were introduced to the Swedish list of name days, followed by other common names. In 1901 a comprehensive modernisation was made to make the list up to date with current names. The monopoly on almanacs, held by the Royal Swedish Academy of Sciences, expired in 1972 and so did the official name day list. Competing name day lists began to emerge, but the official list was still in general use until 1986 when the consensus of a new list with three names on each day was reached. This list was revised in 1993 and reduced to two names on each day. However, widespread dissatisfaction with the list prompted the Swedish Academy to compile a new two name list which was finally accepted and brought into use in 2001. Although it does not have the official status of the 1901 or older lists, it is now universally used in Sweden.
Украина
Украинадағы есімдер күні (день ангела) көбінесе украин православие, украин православие (Мәскеу патриархаты) және украин католик шіркеулерінде әулиелердің туған күні тойлануымен байланысты.
Name days in Ukraine (день ангела) are usually associated with Ukrainian Orthodox, Ukrainian Orthodox (Moscow Patriarchate), and Ukrainian Catholic churches' celebrations of a day when a saint was born.