Кіріспе

Шотландиядағы өзен

Айр өзені (гейл тілінде Uisge Àir, «эйр» деп айтылады) – Шотландияның Айршир аймағында орналасқан өзен. Бұл аймақтағы ең ұзын өзен болып табылады. Христиан дініне дейінгі мәдениеттер бұл өзенді қасиетті деп санаған. Жағалау бойында, әсіресе Айр қаласының маңында, бірнеше тарихи құрбандық шалынған аттардың жерленген қалдықтары табылған.

Этимология

Айр атауы кельт тіліне дейінгі дәуірде "су арнасы" деген мағынаны білдіретін сөзден туындаған болуы мүмкін. Айр бритон тілінен де шыққан болуы мүмкін, әсіресе *ar элементінен – бұл ежелгі өзен атауының бөлігі және көлденең қозғалысты білдіреді. Айр қаласы бұрын "Айрдің сағасы" деген мағына беретін Инвер-Айр деп аталған (Инвер дегеніне қараңыз), бірақ кейіннен тек Айр деп қысқартылған.

География

Айр өзенінің су жиналатын алабы бар. Өзен Ланаркширмен шекараға жақын, Шығыс Айрширдегі Гленбак көлінен басталады. Ол Шығыс және Оңтүстік Айршир арқылы Айр қаласындағы сағасына дейін иреліп ағады, онда Клайд фьордына құяды. Саяхаты барысында өзен Мюркирк, Сорн, Катрин, Фейлфорд, Стайр және Эннбанк ауылдарынан өтеді, сондай-ақ бұрынғы Айр қамалының (қазір қираған) орнынан да өтеді. Ірі елді мекендер – Айр, Камнок, Катрин, Охилтри, Мюркирк және Сорн. Су жиналатын аймақтағы негізгі жер пайдалану түрлері – ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, кен өндіру, демалыс және ойын-сауық, сондай-ақ қала құрылысы.

Айр өзені жолы

Тауға серуендеушілер мен осыған ұқсас қызметтермен айналысатындардың көпшілігі өзеннің 90% -дан астам бөлігі бойында жол салынғанын біледі. Мүлік иелерімен туындаған даулар мен ауа райының нашарлауына байланысты, жаяу жол кейбір жерлерде уақытша өзеннен алшақтайды. Жол бұрынғы Гленбак ауылынан басталады, ол қазір ашық карьерлерді игеру және жалпы өнеркәсіптің төмендеуі салдарынан жойылды. Ол өзеннің Glenbuck Loch көліндегі бастауынан басталып, Айр теңіз қаласында аяқталады, онда өзен Клайд шығанағы арқылы мұхитқа құяды. Әдетте, бұл маршрут 2 немесе 3 кезеңге бөлінеді.