Роскильд шежіресі: Дания тарихына қатысты латынша жазба
Chronicon Roskildense
Роскильд жылнамасы: Дания тарихының ежелгі латынша жазбасы (826-1157). Христиандықтан бастап 12 ғ-ға дейінгі оқиғалар, автор белгісіз. Дания тарихы, Роскильд соборы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Роскильденс хроникасы (дан. Roskildekrøniken, ағылш. Roskilde Chronicle) – латын тілінде жазылған шағын даниялық тарихи еңбек. Бұл Данияда христиан дінінің енгізілуінен бастап, 12 ғасырдың ортасына дейінгі кезеңді қамтитын, даниялық автордың Дания тарихын біртұтас түрде баяндауға жасаған ең ерте сақасының бірі болып табылады.
Chronicon Roskildense (Danish: Roskildekrøniken English: Roskilde Chronicle) is a small Danish historical work, written in Latin. It is one of the oldest known attempts to write a coherent account of Danish history by a Danish author, spanning from the introduction of Christianity in Denmark to the author's own time in the middle of the 12th century.
Тарих
Бастапқы жылнама 826 жылдан шамамен 1143 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Дания королі Вальдемар I билік еткен кезеңнен кейін қосымша бірнеше беттер жазылып, жылнама 1157 жылға дейін жалғасады, осы жылы Вальдемар I Дания тағына отырады; бұл қосымша беттер көбінесе басқа дереккөздерден тікелей цитаталар құрайды. Автор белгісіз, бірақ Роскиль соборымен байланысы болған деп есептеледі. Автор Роскильге қатысты мәселелерде өте сенімді. Шіркеу мәселелері автор үшін ерекше қызығушылық тудырмайды, ол түрлі жергілікті мәселелерді көрнекті түрде сипаттайды. Оқиғалардың өзі қысқаша баяндалса, оларға қатысқан немесе оларды тудырған адамдар туралы мәліметтер зор құлшыныспен берілген. Саксоның «Gesta Danorum» немесе Аггесеннің «Brevis Historia Regum Dacie» еңбектерінен айырмашылығы, «Chronicon Roskildense» көбінесе Саксо Грамматикус пен Свенд Аггесен баяндаған осы оқиғалардағы «жеңілген» тарапты қамтиды. Кейде автордың ашулы және саяси көзқарастармен шатасқандай көрінетіні бар, бірақ осы факт осы жылнаманы өте қызықты етеді. Еңбектің алғашқы бөлігі көп жағдайда Адам Бременнің «Descriptio insularum Aquilonis» еңбегіне негізделген, кейде тіпті тікелей цитаталар да қолданылады. Дегенмен, автор тек қажеттісін ғана алады және мағынасы әрқашан бірдей болмайды. Көптеген даниялық жылнамалар сияқты, оның жазылған нақты уақыты да белгісіз. Бастапқы жылнама күрт аяқталады. Соңғы тақырып 1137 және 1138 жылдар аралығындағы Лунд архиепископтығы үшін Шлезвиг епископы Рике мен Лунд епископы Эскилдің арасындағы дауға қатысты. 1143 жылы қаза тапқан Харальд Кесяның ұлы Олаф "II" Харальдсен осы жазба жазылған кезде әлі тірі. Осыларды ескеретін болсақ, кітап шамамен 1143 жылы аяқталған болуы керек. Алғашқы қолжазба қазір жоғалып кеткен, жылнама тек 13, 16 және 17 ғасырларда жасалған көшірмелерде сақталған. Латын тіліндегі көшірмелері: Киль университетінің кітапханасы, S. H. 8 A.8° (13 ғасыр). «Килоний кодексі» деп белгілі. Копенгагендегі Den Arnamagnæanske Samling, AM 107 8o (16 ғасыр). Уппсала университетінің кітапханасы, De la Gardie XXV XXIX (17 ғасыр).
The original chronicle covers the time frame of 826 to c. 1143. A later addition from the reign of King Valdemar I of Denmark, of a few more pages, takes the chronicle to 1157 when King Valdemar I gains the throne of Denmark; these additional pages are mostly direct quotes from other sources. The author is unknown, but has been assumed to have had some connection to Roskilde Cathedral. The author is very confident with matters dealing with Roskilde. Churchly matters are not of special interest to the author who writes vividly about all kinds of local matters. Events themselves are only briefly covered while people taking part in them or even causing them are throughout covered with great passion. Unlike Saxo's Gesta Danorum or Aggesen's Brevis Historia Regum Dacie, Chronicon Roskildense often covers the 'losing' side in these very same events as told by Saxo Grammaticus and Svend Aggesen. At times the author can seem very bitter and blinded by politic; however, this fact also makes this chronicle a very interesting piece of work. The early part of the work is in many cases based on Adam of Bremen's Descriptio insularum Aquilonis, sometimes even using direct quotes. However, the author only takes what is needed and the meaning is not always the same. As with many Danish chronicles, the exact time of writing is not known with certainty. The original chronicle ends very suddenly. The last subject written about concerns the quarrel between Bishop Rike of Schleswig and Bishop Eskil of Lund over the Archbishop seat of Lund between 1137 and 1138. Olaf "II" Haraldsen, the son of Harald Kesja who is killed in 1143, is still alive as of the writing. With these in mind, the book must have been finished c. 1143. The original manuscript is lost today and the chronicle exists now only in copies made in the 13th, 16th and 17th centuries. Copies in Latin reside in:
University Library, Kiel, S. H. 8 A.8° (13th century). Known as Codex Kiloniensis. Den Arnamagnæanske Samling, Copenhagen, AM 107 8o (16th century). Uppsala University Library, De la Gardie XXV XXIX (17th century).