Никола Моравчевич – серб-американдық әдебиет тарихшысы, сыншы, жазушы. Югославияда туып, АҚШ-та карьера жасаған. Шығармалары славян әдебиетіне арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никола Моравчевич (, сонымен қатар Николас Моравчевич, 1935 жылдың 10 желтоқсанында туған) – серб-американдық әдеби тарихшы, әдеби сыншы, ғалым және романист. Югославияда туып, білім алған ол 1955 жылы АҚШ-қа көшіп келді және славян зерттеулері мен әдебиет тарихы саласында, негізінен Чикагодағы Иллинойс университетінде академиялық мансапқа ие болды. 1990 жылдардан бері серб және ағылшын тілдерінде бірнеше тарихи романдар жариялады. Қазір Чикагода тұрады.
Nikola Moravčević (, also rendered as Nicholas Moravcevich, born December 10, 1935) is a Serbian American literary historian, literary critic, academic and novelist. Born and educated in Yugoslavia, he moved to the United States in 1955, and made an academic career, chiefly at the University of Illinois at Chicago, in the field of Slavic Studies and literary history. Since 1990s, he published several historical novels in Serbian and English. He lives in Chicago.
Өмірбаян
Моравчевич 1935 жылдың 10 желтоқсанында Загреб қаласында (Югославия Корольдігі) Югославия Корольдік Армиясының серб офицері отбасында дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның әкесі немістерге тұтқынға түсіп, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін коммунистік Югославияға оралудан бас тартты. 1955 жылы Белград университетінің драмалық өнер факультетінде бакалавриатты бітіргеннен кейін Моравчевич АҚШ-қа көшіп барды. АҚШ армиясында үш жыл қызмет еткен соң, 1961 жылы Чикагодағы өнер институтының театр өнерлері мектебінен театр режиссурасы бойынша магистрлік дәреже алды, ал 1964 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) салыстырмалы әдебиеттен докторлық дәреже алды. Кейін ол Миссуридегі Стивенс колледжінде ассистент профессор (1964–66) және Чикагодағы Иллинойс университетінде ассистент профессор (1966–68), доцент (1968–71) және профессор (1971–2002) болып жұмыс істеді. UIC-де ол бірнеше әкімшілік лауазымдарды да атқарды. 1968 жылы Славян кафедрасын құрып, он үш жыл (1981 жылға дейін) оның меңгерушісі болды. 1981 жылдан 1988 жылға дейін университет вице-канцлері және кампусты дамыту директоры қызметін атқарды. Оның ғылыми еңбектеріне орыс, француз және серб әдебиеті салаларындағы екі жүзден астам мақала мен сын пікірлер кіреді, олар әртүрлі мақала жинақтарында, бірнеше жетекші энциклопедияларда және АҚШ пен Канаданың көптеген ғылыми журналдарында жарияланды. Оның ғылыми еңбектері ең көп жарияланған журналдары: Comparative Literature, Slavic and East European Journal, Drama Critique, Canadian Slavonic Papers, Drama Survey, Comparative Drama, Russian Literature, L'Europe du Sud Est, Comparative Literature Studies, Russian Language Journal, Bucknell Review, The New Review, Journal of Baltic Studies, Books Abroad, World Literature Today, The South Slav Journal, Serbian Studies және Slavic Review. Оның алғашқы көрнекті шығармашылық еңбегі – 1994 жылдың күзінде Сербияның Белград қаласында жарық көрген «Албион, Альбион» атты тарихи роман. Бұл туынды сол жылы серб тілінде жазылған он үздік романның бірі деп танылды және 1995 жыл бойына ұлттық бестселлерлер тізімінде болды. Моравчевич 1998 жылдың жазында диаспорадағы сербтер арасында жазылған ең жақсы роман үшін Растко Петрович әдеби сыйлығын алды. Роман 1998 жылы Slobodan Mašić баспасында, ал 2006 жылы Stubovi kulture баспасында қайта басылды. 2009 жылы Белградтағы «Архипелаг» баспасы осы романның ағылшын тіліндегі нұсқасын шығарды. Доктор Моравчевич бірнеше американдық және халықаралық ғылыми қауымдастықтардың мүшесі және Польшадағы Вроцлав университетінің құрметті әдебиет докторы (1980). 1980 жылдан 1994 жылға дейін ол Сербия мәдениетін зерттейтін Америкадағы жалғыз ғылыми журнал – Serbian Studies журналының бас редакторы болды. 1990 жылдан бері профессор Моравчевич Сербияның тәждік ханзадасы Александр Караджорджевичтің Корольдік кеңесінің мүшесі және Сербияның Ақ бұрқыт орденінің Ұлы крестімен (бірінші дәрежелі), Литваның Дипломатиялық жұлдыз орденімен және Сербияның Караджордье жұлдызының (үшінші дәрежелі) иегері. Ол доктор Елена Банковичке үйленген және олар Чикагода тұрады.
Moravčević was born in Zagreb, (Kingdom of Yugoslavia) in a family of Serbian officer of Yugoslav Royal Army on December 10, 1935. During the World War II, his father was captured and held prisoner by the Germans but refused to return to the communist Yugoslavia after the war ended. After he completed undergraduate studies at the Faculty of Dramatic Arts at the University of Belgrade in 1955, Moravčević moved to the United States. After three years of service in the U. S. Army, he obtained in 1961 a magisterial degree in Theatrical Directing from the School of Theatre Arts at the Art Institute of Chicago, and in 1964 a doctoral degree in Comparative Literature from the University of Wisconsin–Madison. He subsequently taught at Stevens College in Missouri as an assistant professor (1964–66) and at the University of Illinois at Chicago as an assistant professor (1966–68), an associate professor (1968–71) and full professor (1971–2002). At UIC he also held several administrative positions. In 1968, he founded the Slavic Department and served as its head for thirteen years (until 1981). From 1981 to 1988, he served as the University's vice chancellor and director of campus development. His scholarly work includes over two hundred essays and critical reviews in the spheres of Russian, French and Serbian literature, published in various collections of essays, several leading encyclopedias and a wide array of scholarly journals in the United States and Canada. The periodicals which have most of his scholarly contributions are: Comparative Literature, Slavic and East European Journal, Drama Critique, Canadian Slavonic Papers, Drama Survey, Comparative Drama, Russian Literature, L'Europe du Sud Est, Comparative Literature Studies, Russian Language Journal, Bucknell Review, The New Review, Journal of Baltic Studies, Books Abroad World Literature Today, The South Slav Journal, Serbian Studies and Slavic Review. His first notable creative literary endeavor is a historical novel Albion, Albion, published in Belgrade, Serbia, in the fall of 1994. This work was chosen as one of the ten best novels written in Serbian language during that year, and remained on the list of national best sellers throughout 1995. Moravčević also received, in the summer of 1998, the Rastko Petrović Literary Award for the best Serbian novel written in the diaspora. The novel was reprinted in 1998 by the publishing house Slobodan Mašić, and in 2006 by Stubovi kulture. In 2009 publishing house "Arhipelag" from Belgrade published the English version of this novel. Dr. Moravčević is a member of several American and international scholarly associations and an honorary Doctor of Letters at the Wrocław University in Poland (1980). From 1980 to 1994, he served as the chief editor of Serbian Studies, the only scholarly journal in America dedicated to the Serbian culture. Since 1990, professor Moravčević has been a member of the Crown Council of the Serbian Crown Prince Aleksandar Karađorđević and is a bearer of the Serbian decoration of White Eagle with the great cross (first degree), the Lithuanian decoration of Diplomatic Star and Serbian decoration of Karadjordje star (third degree). He is married to Dr. Jelena Banković and they live in Chicago.
Тарихи романдар
Альбион, Альбион (1994), Слободан Машич, Белград. Екінші басылым: (2006) Stubovi kulture, Белград. Үшінші басылым: (2009) Arhipelag, Белград. ’’Альбион, Альбион’’ (2009), Arhipelag, Белград [ағылшын тілінде]. Светлость запада – Lux Occidentalis (Батыстың жарығы – Lux Occidentalis), (2003) Prosveta, Белград. Екінші басылым: (2008) Arhipelag, Белград. Vitez u doba zla (Зұлымдық дәуіріндегі рыцарь) (2007), Arhipelag, Белград. Екінші басылым: (2010) Arhipelag, Белград. A Brandenburg Concerto (Бранденбургтік концерт), (2008), Arhipelag, Белград [ағылшын тілінде]. Brandenburški končerto (Бранденбургтік концерто, серб тіліне аударма) (2009), Arhipelag, Белград. Vreme vaskrsa (Қайта тірілу уақыты) (2009), Arhipelag, Белград. Beču na veru (Венаға сенім) (2010), Arhipelag, Белград. Poslednji despot (Соңғы деспот), (2011), Arhipelag, Белград. Radičevo zaveštanje (Радичтің өсиеті) (2012), Arhipelag, Белград. Zapisi o srpskom carstvu (Серб империясы туралы жазбалар), (2014), Arhipelag, Белград. Grof Sava Vladislavić (Граф Сава Владиславич), (2015), Arhipelag, Белград. Бұл роман 2016 жылы Сербия жазушылар қауымдастығынан 2015 жылғы ең үздік тарихи роман үшін Янко Веселинович әдеби сыйлығын алды. (Орыс тіліне аударма) (2017) Aleteja, Санкт-Петербург. Marko Mrnjavčević Nepriznati srpski kralj (Марко Мрнявчевич – танылмаған серб патшасы) (2016), Arhipelag, Белград. Braća Anđelovići (Анджелович ағайындылары) (2017), Arhipelag, Белград. Ilona strašna (Қорқынышты Илона) (2018), Arhipelag, Белград. Aleksandar II Karađorđević Prilozi za biografiju (Александр II Карагеоргевич – өмірбаянға үлес) (2018), Čigoja, Белград. Nesrećni Kralj: Strana sužanjstva kralja Stefana Uroša III Dečanskog (Бақытсыз патша: король Стефан Урош III Дечанскийдің шет елдегі тұтқындығы), (2019), Arhipelag, Белград. Knez Lazar Hrebeljanović kao istorijska ličnost (Князь Лазар Хребелянович – тарихи тұлға ретінде), (2021), Arhipelag, Белград. Nikola Pasić (Никола Пашич), (2022), Arhipelag, Белград.
Albion, Albion (1994), Slobodan Mašić, Belgrade. Second edition: (2006) Stubovi kulture, Belgrade. Third edition: (2009) Arhipelag, Belgrade. ’’Albion, Albion’’ (2009), Archipelag, Belgrade [in English]. Svetlost zapada – Lux Occidentalis(Light of The West – Lux Occidentalis), (2003) Prosveta, Belgrade. Second edition: (2008) Arhipelag, Belgrade. Vitez u doba zla (Knight in the Time of Evil) (2007), Arhipelag, Belgrade. Second edition: (2010) Arhipelag, Belgrade. A Brandenburg Concerto, (2008), Arhipelag, Belgrade [in English]. Brandenburški končerto, (Serbian translation) (2009), Arhipelag, Belgrade. Vreme vaskrsa (A Time of Resurrection) (2009), Arhipelag, Belgrade. Beču na veru (Trusting Vienna) (2010), Arhipelag, Belgrade. Poslednji despot (The Last Despot), (2011), Arhipelag, Belgrade. Radičevo zaveštanje (The Legacy of Radič) (2012), Arhipelag, Belgrade. Zapisi o srpskom carstvu (The Notes about the Serbian Empire), (2014), Arhipelag, Belgrade. Grof Sava Vladislavić (Count Sava Vladislavić), (2015), Arhipelag, Belgrade. This novel received in 2016. literary award Janko Veselinović from the Serbian Writers Association for the best historical novel in 2015. (Russian translation) (2017) Aleteja, Sankt Peterburg. Marko Mrnjavčević Nepriznati srpski kralj (Marko Mrnjavčević Unrecognised Serbian king) (2016), Arhipelag, Belgrade. Braća Anđelovići (Brothers Andjelović) (2017), Arhipelag, Belgrade. Ilona strašna (Ilona the terrible) (2018), Arhipelag, Belgrade. Aleksandar II Karađorđević Prilozi za biografiju(Aleksandar II Karađorđević Contribution to a biography)(2018), Čigoja, Belgrade. Nesrećni Kralj: Strana sužanjstva kralja Stefana Uroša III Dečanskog (Unfortunate King: Foreign captivities of king Stefan Uroš III Dečanski), (2019), Arhipelag, Belgrade. Knez Lazar Hrebeljanović kao istorijska ličnost (Prince Lazar Hrebeljanović as a historical figure), (2021), Arhipelag, Belgrade. Nikola Pasic (Nikola Pasic), (2022), Arhipelag, Belgrade.
Тарихи зерттеу
"Srpske vlastelinke, drzavnice i diplomatkinje krajem XIV i prvom polovinom XV veka" (2016), Архипелаг, Белград.
"Srpske vlastelinke, drzavnice i diplomatkinje krajem XIV i prvom polovinom XV veka" (2016), Arhipelag, Belgrade.