Кіріспе
1968–1981 жылдары Қытайдың ауылдық аймақтарында дәрігерлік қызмет атқарған Стивен Расселл, даосизм тәжірибешісі.
Stephen Russell, the Taoist practitioner
Жаяу жүргіш дәрігерлер – Қытайдың ауылдық жерлерінде жұмыс істеген, негізгі медициналық білім алған денсаулық сақтау қызметкерлері. Оларға фермерлер, халық емшілері, ауылдық медицина қызметкерлері, сондай-ақ медициналық және фельдшерлік білім алған орта және орта мектепті бітірген жастар кірді. Бұл бағдарламалар «ауылдық кооперативтік медицина жүйелері» (АКМЖ) деп аталды және денсаулық сақтау қызметтерін ауылдық жерлерге жеткізуде қауымдастықтың қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған. Жаяу жүргіш дәрігерлер Мәдени революцияның бір бөлігіне айналды, сонымен қатар Батыста білім алған дәрігерлермен толыққан Денсаулық сақтау министрлігінің беделін күрт төмендетті. Дегенмен, жаяу жүргіш дәрігерлер ғылыми медицинаны қытай медицинасымен үйлестіріп, ауылдық жерлерге енгізуді жалғастырды. Гросс (2018) мәлімдегендей, Қытай медицинасын қолдаушылар мен ғылыми медицинаны қабылдағандар арасында қайшылықтар болды, ал ғылыми медицина Қытайға бірте-бірте енгізіліп жатты. Үкімет денсаулық сақтауға, әсіресе профилактикалық медицинаға және ғылыми медицинаны қытай медицинасымен интеграциялауға көбірек назар аудара бастады. Мемлекеттік, бірақ жергілікті дәрігерлер басқаратын бірлескен емханалар ауылдық жерлердегі денсаулық сақтаудың жетіспеушілігімен күресудің бір жолы болды. Мао Цзэдун сөйлеген сөзінде сол кездегі медицина жүйесінің қалалыққа бағытталғандығын сынап, ауыл халқының әл-ауқатына басымдық беретін жүйе құруға шақырды. Қытайда ауылдық денсаулық сақтау өте маңызды деп есептелді, себебі Қытай халқының 80-90% ауылдық жерлерде тұрды. New and New (1975) атап көрсеткендей, бұл Қытайдың 26 маусымдағы директивадан кейін көптеген жаяу жүргіш дәрігерлерді даярлауын басталғаннан кейін, ресми жаяу жүргіш дәрігерлер жүйесінің құрылуы деп саналады.
Таңдалған тұлғалар
Бастапқыда жалаң аяқ дәрігерлерге білім беру немесе оқыту қажет болмады, өйткені олар ауылдық жерлерде жұмыс істейтін денсаулық сақтау қызметкерлерінен және қалалық дәрігерлерден таңдалды. Басқа жалаң аяқ дәрігерлер бұрын халықтық емшілер болып жұмыс істеп, Мәдени төңкерістен кейін жалаң аяқ дәрігерлерге қайта оқытылды. Оқыту эпидемиялық аурулардың алдын алуға және сол аймақта жиі кездесетін қарапайым ауруларды емдеуге бағытталды. Жалаң аяқ дәрігерлер ауыр науқастарды қалалық және аудандық ауруханаларға жолдауға мүмкіндік беретін жүйеге енгізілді. Олар негізінен алғашқы медициналық көмек көрсетіп, емдеуден гөрі алдын алуға көбірек назар бөлді. Жалаң аяқ дәрігерлер мен фельдшерлерді ауылдардағы үйлер және медициналық көмекке қажетті материалдармен қамтамасыз етті. Сонымен қатар, олардың бала тууды шектеу туралы ақпарат таратуда маңызды ролі болды. 1981 жылы Дэн Сяопин билікке келгеннен және ауыл шаруашылығы кооперативтерінің коммуналық жүйесі таратылғаннан кейін жалаң аяқ дәрігерлер жүйесі жойылды. Бұл өзгерістер медициналық жүйені жекешелендірді, нәтижесінде жалаң аяқ дәрігерлер шеттетіліп, олардың профилактикалық медицина мен алғашқы медициналық көмекке бағытталған жұмысына тоқырау келді. Жалаң аяқ дәрігерлер жүйесі тоқтатылғаннан кейін, 1977 мен 1989 жылдар аралығында ауылдық дәрігерлер өз қызметтері үшін ақы алуды бастады. Бұл «Жаңа ауылдық ынтымақты медициналық схема» деп аталды, онда әр шаңырау 10 юань төлем жасады. Сонымен қатар, жалаң аяқ дәрігерлер моделінің табысы кедей елдерде көптеген аурулардың алдын алуға және емделуге болатынын көрсетті, бұл үшін айтарлықтай қаржылық ресурстар немесе технологиялық өзгерістер қажет емес. Жалаң аяқ дәрігерлер жүйесінің нәтижесінде денсаулық сақтау саласында көптеген жақсартулар орын алды. Ел бойынша қытай азаматтарының өмір сүру ұзақтығы артып, «35-тен 68 жылға дейін» өсті, ал нәрестелердің өмір сүру мүмкіндігі жақсарды, нәресте өлімі «1000 тірі туған балаға 200-ден 34-ке дейін» төмендеді. Негізгі медициналық көмектің артықшылықтарын жоғары бағалаған заңға бірауыздан қол қойылды. Бұл халықаралық денсаулық сақтау идеологиясындағы революциялық қадам деп танылды, ол денсаулық сақтау басымдықтарын анықтауда жергілікті қауымдастықтардың қатысуын, алғашқы және профилактикалық денсаулық сақтауға баса назар аударуды және ең бастысы медицинаны сауда, экономика, өнеркәсіп, ауылдық саясат және басқа да саяси және әлеуметтік салалармен байланыстыруды талап етті. Әлем бойынша профилактикалық медицинаға, алғашқы медициналық көмекке және әлеуметтік әл-ауқатқа кешенді көзқарасқа қызығушылықтың артуы жалаң аяқ дәрігерлердің мұрасын жаңадан қарастыруға алып келуде. Алайда, Қытайдағы Мәдени төңкеріс тақырыбын талқылауға қатысты саяси шектеулер осы пікірталас ауқымын Қытайдың өзінде шектейді.
curing simple ailments that were common in the specific area. The barefoot doctors were integrated into a system where they could refer seriously ill people to township and county hospitals. Barefoot doctors provided mostly primary healthcare services, and focused on prevention rather than treatment. The village hosting the barefoot doctors and health aides funded the materials required for medical care. They also had an important role for disseminating information about birth control. The barefoot doctor system was abolished in 1981 with the rise of Deng Xiaoping and the end of the commune system of agricultural cooperatives. This shift caused a privatization of the medical system, which marginalized barefoot doctors and their focus on preventive medicine and primary healthcare. Soon after the barefoot doctor system came to an end, in the years between 1977 and 1989, village doctors began charging patients for their services. known as the New Rural Cooperative Medical Scheme, Households themselves also contribute a fee of 10 Renminbi. Moreover, the success of the barefoot doctor model demonstrates that many diseases in poor countries can be prevented and solved without significant financial resources or technological transformation. Public health improvements attributed to the barefoot doctor system are numerous. Nationwide, Chinese citizens were living longer, with an " [increased life expectancy] of 35 to 68 years" and infants were more likely to survive, with an infant mortality drop "from 200 to 34 deaths per 1000 live births". which lauded the benefits of primary care, as seen in the barefoot doctor system, was signed unanimously. This was hailed as a revolutionary breakthrough in international health ideology it called for local communities participating in deciding healthcare priorities, called for an emphasis on primary and preventive healthcare, and most importantly sought to link medicine with trade, economics, industry, rural politics and other political and social areas. The resurgence of interest in preventive medicine, primary healthcare, and holistic approaches to social welfare worldwide is leading to positive revisitations of the legacy of barefoot doctors. Political restrictions against discussion of the Cultural Revolution in China, however, limit the extent of this debate in China itself.
ҮЕҰ-мен халықаралық даму
1977 жылы Жан-Пьер Виллем Францияда Médecins aux pieds nus (NGO) (MAPD) деп аталатын дәрігерлердің халықаралық, саяси емес, үкіметтік емес гуманитарлық ұйымын құрды. Ұйымның атауы "жалаңаяқ дәрігерлер" дегенді білдіреді, бұл Қытайдағы жалаңаяқ дәрігерлерге жасалған құрмет. Еріктілер Бурунди, Колумбия және Оңтүстік-Шығыс Азияда жергілікті емшілермен бірлесіп, дәрілік өсімдіктерді өсіру үшін "дәрілік бақтар" құрып, гемотерапияға қажетті эфир майларын жасайды. 1999 жылы Жан-Клод Роде, Марк Смитпен бірге жұмыс істейтін, Канададағы Médecins aux pieds nus ұйымының тұңғыш президенті болды. Бұл үкіметтік емес ұйым "жақындық, профилактика және қарапайымдық" принциптеріне негізделген этнобиологиялық экспедицияларды ұйымдастырады.