Кіріспе
Ағылшын философы (1922–2009)
Стивен Эдельстон Тульмин (25 наурыз 1922 – 4 желтоқсан 2009) – британдық философ, автор және педагог. Людвиг Витгенштейннің ықпалымен Тульмин өз еңбектерін моральдық ой-өрісті талдауға арнады. Ол өзінің жазбаларында моральдық мәселелердің негізіндегі этиканы бағалауда тиімді қолданылатын нақты аргументтерді жасауға ұмтылды. Кейіннен оның еңбектері риторикалық аргументтерді талдау үшін риторика саласында пайдалы болды. 1958 жылы жарық көрген «Аргументтерді қолдану» кітабында жарияланған және аргументтерді талдау үшін қолданылатын өзара байланысты алты компоненттен тұратын Тульминнің аргументация моделі, оның ең ықпалды жұмысы саналды, әсіресе риторика және коммуникация салаларында, сондай-ақ компьютерлік ғылымда.
Өмірбаян
Стивен Тульмин 1922 жылғы 25 наурызда Ұлыбританиядағы Лондон қаласында Джеффри Эдельсон Тульмин мен Дорис Холман Тульмин отбасында дүниеге келді. Ол 1943 жылы Кембридж университетінің Кингс колледжін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды, онда ол Кембридж елшісі болған. Ұзақ өтпей Тульмин әуе шараларын өндіру министрлігіне кіші ғылыми қызметкер болып жұмысқа орналасты, алдымен Малверн радар зерттеу және әзірлеу станциясында, кейін Германиядағы одақтас экспедициялық күштердің Бас штабында қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол 1947 жылы Англияға оралып, Кембридж университетінде философия бойынша магистр және докторлық дәрежелерін алды. Кейіннен ол өзінің диссертациясын «Этикадағы ақыл-ойының орны» (1950) деген атпен жариялады. Кембридж университетінде оқып жүргенде Тульмин австриялық философ Людвиг Витгенштейнмен танысты, оның тілдің қолданылуы мен мағынасы арасындағы байланысты зерттеуі Тульминнің өзінің көптеген жұмыстарын қалыптастырды. Кембриджді бітіргеннен кейін ол 1949 жылдан 1954 жылға дейін Оксфорд университетінде ғылым философиясы бойынша лектор болып тағайындалды, осы кезеңде ол екінші кітабын – «Ғылым философиясы: кіріспе» (1953) жазды. Ұзақ өтпей ол 1954-1955 жылдары Австралиядағы Мельбурн университетінде ғылым тарихы мен философиясы профессоры болып тағайындалды, содан кейін Англияға оралып, 1955-1959 жылдары Лидс университетінде философия кафедрасының профессоры және меңгерушісі болып қызмет етті. Лидсте жұмыс істеген кезінде ол риторика саласындағы ең ықпалды кітаптарының бірін – дәстүрлі логиканың кемшіліктерін зерттеген «Аргументтерді қолдану» (1958) атты кітабын жариялады. Англияда бұл кітап жақсы қабылдалмағанмен, Лидстегі әріптес философтар оны «Тульминнің логикаға қарсы кітабы» деп сатиралық түрде атады, АҚШ-тағы риториктер оған жоғары баға берді. Штаттарда болған кезде Уэйн Брокрид пен Дуглас Эйнгер Тульминнің жұмысын коммуникация ғалымдарына таныстырды, өйткені олар оның жұмысы риторикалық аргументтерді талдау мен сынға пайдалы құрылымдық модель ұсынатынын мойындады. 1960 жылы Тульмин Лондонға оралып, Нюфилд қорының Идеялар тарихы бөлімінің директоры болды. 1965 жылы Тульмин АҚШ-қа оралды, онда ол әртүрлі университеттерде қызмет атқарды. 1967 жылы Тульмин жақын досы Н. Р. Хансонның әдеби мұрагері болып тағайындалды, ол бірнеше томдық еңбекті өлімнен кейін жариялауға көмектесті. Калифорния университетінде, Санта-Круз қаласында жұмыс істеген кезінде Тульмин «Адамның түсінігі: ұғымдардың ұжымдық қолданылуы мен эволюциясы» (1972) атты еңбегін жариялады, онда тұжырымдамалық өзгерістердің себептері мен процестерін зерттейді. Бұл кітапта Тульмин тұжырымдамалық өзгерістер мен Чарльз Дарвиннің биологиялық эволюция моделі арасындағы жаңаша салыстырманы тұжырымдамалық өзгерістердің эволюциялық процесс ретінде процесін талдау үшін қолданады. Кітапта философиялық маңызды сұрақтар да қарастырылған. 1973 жылы Чикаго университетінің Әлеуметтік ойлау комитетінің профессоры болған кезде ол Ла-Салл университетінің философия профессоры Аллан Яникпен бірлесіп, «Витгенштейннің Венасы» деген кітабын жазды, онда тарихтың адам ойлауы үшін маңыздылығын көрсететін тезис ұсынылды: Платонның идеалданған формалды логикасында айтылған абсолюттік шындыққа сене қоймайтын философтарға қарама-қарсы, Тульмин шындықтың тарихи және мәдени контекстке байланысты салыстырмалы сапа болуы мүмкін деп санайды (басқа авторлар бұл тұжырымды «концептуалдық схемалар» деп атайды). 1975-1978 жылдары ол Америка Құрама Штаттарының Конгресі құрған биомедициналық және мінез-құлық зерттеулерінің адам субъектілерін қорғау жөніндегі ұлттық комиссияда жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде ол Альберт Р. Джонсенмен бірлесіп, «Казуистиканың теріс пайдаланылуы: моральдық ойлаудың тарихы» (1988) атты еңбегін жазды. Оның соңғы еңбектерінің бірі – «Космополис: Заманауилықтың жасырын күн тәртібі» (1990) Тульмин Солтүстік-Батыс университетінде гуманитарлық ғылымдар жөніндегі Авалон қоры профессоры лауазымында болған кезде жазылған. Бұл кітапта Тульмин заманауи ғылымның негізінде жатқан практикалық қолданылуы мен әлсіреген моральдық принциптерін сынға алады. Тульмин көптеген университеттерде, соның ішінде Колумбия, Дартмут колледжі, Мичиган штаты, Солтүстік-Батыс, Стэнфорд, Чикаго университеті және Оңтүстік Калифорния университеті халықаралық қатынастар мектебінде атақты профессорлық қызметтер атқарды. 1997 жылы Ұлттық гуманитарлық қор (NEH) Тульминды Джефферсон лекциясына, гуманитарлық ғылымдардағы жетістіктері үшін АҚШ федералды үкіметінің ең жоғары құрметіне ие болды. Оның лекциясы «Дissentтің тарихы» (басқаша атағы «Дissentтің өмірі») рационализм мен гуманизмдегі заманауилықтың тамырларын, «ақылға қонымды мен рационалдының айырмашылығын» талқылады және «біздің қажеттіліктерімізден асып кеткен догматизмге, шовинизмге және сектанттыққа қайта оралуымызға әкелуі мүмкін абстракциялар туралы» ескерту жасады. NEH сөйлеген сөздерінің есебінде Тульминнің «заманауи ойдағы техникалық және гуманитарлық аспектілерді бұрынғыдан да тиімді жұмыс істеуіне қол жеткізу қажеттігі» туралы пікірі келтірілді. 2006 жылғы 2 наурызда Тульмин Австрияның ғылым және өнер орденімен марапатталды. Ол төрт рет үйленді, соның ішінде Джун Гудфилдке үйленді және онымен бірге ғылым тарихына арналған бірнеше кітап жазды. Оның балалары Грег (Вирджиния штаты, Маклин қаласы), Полли Макиннес (Шотландия, Скай аралы), Камилла Тульмин (Ұлыбритания) және Мэтью Тульмин (Австралия, Мельбурн қаласы). 2009 жылғы 4 желтоқсанда Тульмин жүрек жеткісіздігінен 87 жасында Калифорния штаты, Лос-Анджелес қаласында қайтыс болды.
Абсолютизм мен релятивизмге қарсылық
Көптеген еңбектерінде Тульмин абсолютизмнің (теориялық немесе аналитикалық аргументтер арқылы ұсынылған) практикалық құндылығы шектеулі екенін атап өтті. Абсолютизм Платонның жалпыға ортақ шындықты жақтаған идеалданған формальды логикасынан туындайды; осыған сәйкес абсолютистер моральдық мәселелерді контекстке қарамастан, стандартты моральдық принциптерді ұстану арқылы шешуге болады деп санайды. Керісінше, Тульмин осы стандартты принциптердің көбі адамдардың күнделікті өмірінде кездесетін нақты жағдайларға қатысы жоқ деп санайды. Өзінің тұжырымын дамыту үшін Тульмин аргумент өрістері деген ұғымды енгізді. "Аргументті қолдану" (1958) еңбегінде Тульмин аргументтердің кейбір аспектілері өрістен өріске өзгеретінін және сондықтан "өріске тәуелді" деп аталатынын, ал аргументтің басқа аспектілері барлық өрістерде бірдей болатынын, сондықтан "өріске инвариантты" деп аталатынын айтады. Тульмин абсолютизмнің кемшілігі аргументтің өріске тәуелді аспектісін ескермеуінде деп санайды; абсолютизм аргументтің барлық аспектілері өріске инвариантты деп есептейді. "Адамның түсінігі" (1972) еңбегінде Тульмин антропологтардың релятивистердің жағына көшіп кетуіне себеп – мәдени айырмашылықтардың рационалды аргументтерге тигізетін әсерін байқауы болғанын айтады. Яғни, антрополог немесе релятивист аргументтердің "өріске тәуелді" аспектісінің маңыздылығын артық бағалап, "өріске инвариантты" элементтерді елемейді немесе білмейді. Абсолютизм мен релятивизм мәселелерін шешу мақсатында Тульмин өз жұмысында идеялардың құндылығын бағалау үшін абсолютистік де, релятивистік те емес стандарттарды әзірлеуге тырысады. "Космополис" (1990) еңбегінде ол философтардың "нақтылықты іздеуін" Рене Декарт пен Томас Гоббске дейін жегізіп, Джон Дьюи, Витгенштейн, Мартин Хайдеггер және Ричард Рортидің осы дәстүрден бас тартқаны үшін жоғары баға береді.
Заманауилықты ізгілендіру
Космополисте Тульмин қазіргі заманғы жалпыға ортақтыққа баса назар аударудың (философтардың "қатесіздікке ұмтылуының") бастауын іздейді және қазіргі заманғы ғылымды да, философтарды да абстрактті және теориялық мәселелерді артық көріп, практикалық мәселелерді назардан тыс қалдырғаны үшін сынап бағалайды. Мысалы, абсолютизмге ұмтылу және практикалық қолдануы шектеулі теориялық аргументтер, оның пікірінше, қазіргі философияның басты кемшіліктерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар, Тульмин ғылым саласында моральдық құндылықтардың төмендегенін байқады, бұл ғылымның назарын экологиялық мәселелерден атом бомбасын жасауға бұрды. Бұл мәселені шешу үшін Тульмин гуманизмге қайта оралуды ұсынды, ол төрт қайтарудан тұрады: ауызша қарым-қатынас пен пікір алмасуға қайта оралу, бұл қазіргі философтар тарапынан қабылданбаған ұсыныс, олардың ғылыми назары басылған мәтінге шоғырланған; күнделікті өмірде туындайтын нақты практикалық моральдық мәселелерді қарастыратын жеке жағдайларға қайта оралу (теориялық принциптерге қарағанда, олардың практикалық қолдануы шектеулі); нақты мәдени және тарихи контекстке, жергіліктілікке қайта оралу; және, соңында, уақыттыққа, мәңгілік емес проблемалардан, біздің шешімдеріміздің уақыт шеңберіне байланысты мағынаға ие нәрселерге қайта оралу. Ол осы сынды "Ақылға қайта оралу" (2001) еңбегінде жалғастырады, онда универсализмнің әлеуметтік салаға келтірген зиянын ашып көрсетуге тырысады, соның ішінде, негізгі этикалық теория мен нақты өмірдегі этикалық қиындықтар арасындағы қарама-қайшылықты талқылайды.
Талдаудың Тульмин үлгісі
Абсолютизмнің практикалық құндылығы жоқ екенін айта отырып, Тульмин практикалық аргументтер деп аталатын аргументтердің басқа түрін жасауға тырысты. Абсолютистердің теориялық аргументтерінен өзгеше, Тульминнің практикалық аргументі теориялық аргументтердің инференциялық функциясына қарағанда, аргументацияның негіздеу функциясына назар аударуға бағытталған. Теориялық аргументтер белгілі бір принциптерге сүйене отырып, қорытындыға келетін болса, практикалық аргументтер ең алдымен қызығушылық тудыратын мәселені анықтап, содан кейін оны негіздеуді ұсынады. Тульмин ақыл-ой жаңа идеяларды ашумен байланысты инференциялық қызмет емес, бұрыннан бар идеяларды сынау және іріктеу процесі деп санайды – бұл негіздеу арқылы қол жеткізілетін іс. Ол жақсы аргументтің табысқа жетуі үшін, ол мәселені дұрыс негіздеуі керек деп есептейді. Бұл, оның пікірінше, оның сынға төтеп беруін және жақсы баға алуын қамтамасыз етеді. "Аргументтің қолданылуы" (1958) еңбегінде Тульмин аргументтерді талдау үшін өзара байланысты алты компоненттен тұратын схема ұсынды:
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Талдау (Қорытынды) Оның құндылығы дәлелденуі керек қорытынды. Аргументтік эсселерде оны тезис деп атауға болады. Мысалы, егер адам тыңдаушыны өзінің британдық азамат екеніне көндіруге тырысса, онда талап "Мен британдық азаматпын" (1) болады.
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Негіз (Факт, Дәлел, Деректер) Талаптың негізі ретінде келтірілетін факт. Мысалы, 1-мысалдағы адам өзінің талабын "Мен Бермудада тудым" (2) деген деректермен растай алады.
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Негіздеме – негізден талапқа өтуге рұқсат беретін мәлімдеме. 2-де белгіленген "Мен Бермудада тудым" деген негізден 1-дегі "Мен британдық азаматпын" деген талапқа өту үшін, адам 1 және 2 арасындағы алшақтықты "Бермудада туған адам заңды түрде британдық азамат болады" (3) деген мәлімдемемен байланыстыратын негіздеме ұсынуы керек.
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Қолдау – негіздемеде айтылған мәлімдемені растауға арналған құжаттар; егер негіздеме өзі оқырмандар немесе тыңдаушылар үшін жеткілікті сенімді болмаса, қолдау енгізілуі тиіс. Мысалы, егер тыңдаушы 3-мысалдағы негіздені сенімді деп санамаса, спикер заңдық ережелерді ұсынады: "Мен Лондонда азаматтық құқықта маманданған адвокатты оқыдым, сондықтан Бермудада туған адам заңды түрде британдық азамат болатынын білемін".
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Қарсылық (Шешім) Талапқа заңды түрде қолданылатын шектеулерді мойындаған мәлімдемелер. Мысалы: "Бермудада туған адам, егер ол Ұлыбританияға сатқындық жасап, басқа елдің тыңшысы болмаса, заңды түрде британдық азамат болады".
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Біліктілік – спикердің талапқа қатысты сенімділік дәрежесін көрсететін сөздер немесе тіркестер. Мұндай сөздерге "вероятно", "мүмкін", "мүмкін емес", "әлбетте", "вероятно", "деректер бойынша" және "қажетті түрде" жатады. "Мен сөзсіз британдық азаматпын" деген мәлімдеме "Мен британдық азаматпын, вероятно" деген мәлімдемеден гөрі күштірек. (Сондай-ақ қараңыз: Жоғарыламалық ойлау.)
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Бірінші үш элемент – талап, негіз және негіздеме – практикалық аргументтердің маңызды компоненттері саналады, ал екінші үштік – біліктілік, қолдау және қарсылық – кейбір аргументтерде қажет болмауы мүмкін. Тульмин алғаш ұсынғанда, бұл аргументация схемасы заңдық аргументтерге негізделген және әдетте сотта кездесетін аргументтердің рационалдығын талдау үшін пайдаланылуға арналған. Тульмин осы схема риторика және коммуникация саласында қолданылатынын оның еңбектері Уэйн Брокрид пен Дуглас Эйнгер риториктерге таныстырғанға дейін түсінбеген. Олардың "Талқылау арқылы шешім" (1963) еңбегі Тульминнің терминологиясын оңайлатып, оның моделін дебаттар саласына кеңінен енгізді. Тульмин "Оңдауға кіріспе" (1979) еңбегін жариялағаннан кейін ғана оның шығармаларында осы схеманың риторикалық қолданылуы туралы айтылды. Тульмин моделінің бір кемшілігі – ол аргументациядағы сұрақтарды толық қарастырмайды. Тульмин моделі аргумент фактімен немесе талаппен басталады және қорытындымен аяқталады деп есептейді, бірақ аргументтің негізгі сұрақтарын елемейді. Мысалы, "Гарри Бермудада туған, сондықтан Гарри британдық болуы керек" деген мысалда "Гарри британдық па?" деген сұрақ, сондай-ақ қандай сұрақтар қойылғаны және қандай сұрақтар қойылмағанының себептерін талдау да ескерілмейді. (Сұрақтарға баса назар аударатын аргументтерді карталау әдісінің мысалын Мәселелерді карталаудан қараңыз.) Тульминнің аргумент моделі, мысалы, қауіпсіздік жағдайларын әзірлеу үшін кеңінен қолданылатын мақсатты құрылымдық нотация (GSN) және аргумент карталары мен олармен байланысты бағдарламалық құралдарға қатысты зерттеулерге ықпал етті.
Claim (Conclusion) A conclusion whose merit must be established. In argumentative essays, it may be called the thesis. For example, if a person tries to convince a listener that he is a British citizen, the claim would be "I am a British citizen" (1). Ground (Fact, Evidence, Data) A fact one appeals to as a foundation for the claim. For example, the person introduced in 1 can support his claim with the supporting data "I was born in Bermuda" (2). Warrant A statement authorizing movement from the ground to the claim. In order to move from the ground established in 2, "I was born in Bermuda", to the claim in 1, "I am a British citizen", the person must supply a warrant to bridge the gap between 1 and 2 with the statement "A man born in Bermuda will legally be a British citizen" (3). Backing Credentials designed to certify the statement expressed in the warrant; backing must be introduced when the warrant itself is not convincing enough to the readers or the listeners. For example, if the listener does not deem the warrant in 3 as credible, the speaker will supply the legal provisions: "I trained as a barrister in London, specialising in citizenship, so I know that a man born in Bermuda will legally be a British citizen". Rebuttal (Reservation) Statements recognizing the restrictions which may legitimately be applied to the claim. It is exemplified as follows: "A man born in Bermuda will legally be a British citizen, unless he has betrayed Britain and has become a spy for another country". Qualifier Words or phrases expressing the speaker's degree of force or certainty concerning the claim. Such words or phrases include "probably", "possible", "impossible", "certainly", "presumably", "as far as the evidence goes", and "necessarily". The claim "I am definitely a British citizen" has a greater degree of force than the claim "I am a British citizen, presumably". (See also: Defeasible reasoning.) The first three elements, claim, ground, and warrant, are considered as the essential components of practical arguments, while the second triad, qualifier, backing, and rebuttal, may not be needed in some arguments. When Toulmin first proposed it, this layout of argumentation was based on legal arguments and intended to be used to analyze the rationality of arguments typically found in the courtroom. Toulmin did not realize that this layout could be applicable to the field of rhetoric and communication until his works were introduced to rhetoricians by Wayne Brockriede and Douglas Ehninger. Their Decision by Debate (1963) streamlined Toulmin's terminology and broadly introduced his model to the field of debate. Only after Toulmin published Introduction to Reasoning (1979) were the rhetorical applications of this layout mentioned in his works. One criticism of the Toulmin model is that it does not fully consider the use of questions in argumentation. The Toulmin model assumes that an argument starts with a fact or claim and ends with a conclusion, but ignores an argument's underlying questions. In the example "Harry was born in Bermuda, so Harry must be a British subject", the question "Is Harry a British subject?" is ignored, which also neglects to analyze why particular questions are asked and others are not. (See Issue mapping for an example of an argument mapping method that emphasizes questions.) Toulmin's argument model has inspired research on, for example, goal structuring notation (GSN), widely used for developing safety cases, and argument maps and associated software.
Жақсы себептер әдісі
Докторлық диссертациясы "Этикадағы Ақыл" (1950) еңбегінде Тульмин этикаға "Жақсы себептер" көзқарасын ұсынады және А. Дж. Айер сияқты философтардың субъективизмі мен эмотивизмі деп санайтын нәрселерді сынға алады, себебі олар, оның пікірінше, этикалық дәлелдеуді толыққанды бағалай алмайды.
Казуистиканың қайта жаңғыруы
Казуистиканы (кейде жағдайлық этика деп те аталады) қайта жаңғырту арқылы Тульмин абсолютизм мен релятивизмнің екстремизмдері арасындағы орта жолды табуға тырысты. Казуистика орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінде моральдық мәселелерді шешу үшін кеңінен қолданылды. Казуистика қазіргі заманда үнсіз қалғанмен, «Казуистиканың теріс пайдалануы: Моральдық ойлау тарихы» (1988) еңбегінде Тульмин Альберт Р. Джонсенмен бірлесіп, орта ғасырлар мен Ренессанс кезеңіндегі практикалық дәлелдемелерде казуистиканың тиімділігін көрсетіп, оны дәлелдеудің қабылданған әдісі ретінде қайта жаңғыртты. Казуистика абсолютизмге жүгінбей, «үлгілік жағдайлар» немесе «парадигмалық жағдайлар» деп аталатын абсолютистік принциптерді қолданады. Ол стандартты принциптерді (мысалы, өмірдің қадір-қасиеттілігі) моральдық аргументтерде анықтамалық нүктелер ретінде пайдаланады. Жеке жағдайды содан кейін үлгілік жағдаймен салыстырып, қарама-қарсы қояды. Егер жеке жағдай үлгілік жағдаймен толық сәйкес келсе, моральдық үкімдерді үлгілік жағдайда қолданылатын стандартты моральдық принциптерді пайдаланып дереу қабылдауға болады. Егер жеке жағдай үлгілік жағдайдан өзгеше болса, рационалды тұжырымға жету үшін айырмашылықтар сын тұрғысынан бағаланады. Казуистика процедурасы арқылы Тульмин мен Джонсен моральдық ойлаудағы үш проблемалық жағдайды анықтады: біріншіден, үлгілік жағдай жеке жағдайға тек күдікті түрде ғана сәйкес келеді; екіншіден, екі үлгілік жағдай бір жеке жағдайға қарама-қайшы келеді; үшіншіден, бұрын-соңды болмаған жаңа жеке жағдай туындайды, оны ешқандай үлгілік жағдаймен салыстыруға немесе қарама-қарсы қоюға болмайды. Казуистиканы қолдану арқылы Тульмин моральдық аргументтерге салыстырудың маңыздылығын көрсетіп, бұрынғы баса назар тартып, абсолютизм немесе релятивизм теорияларында ескерілмеген осы маңыздылығын нығайтты.
Эволюциялық модель
1972 жылы Тульмин «Адамның түсінігі» атты еңбегін жариялады, онда ол тұжырымдамалық өзгерістердің эволюциялық процесс екенін айтады. Осы кітапта Тульмин Томас Кунның «Ғылыми революциялардың құрылымы» (1962) атты жұмысында тұжырымдамалық өзгерістер туралы айтқандарына қарсы шығады. Кун тұжырымдамалық өзгерістердің революциялық процесс (эволюциялық процесске қарама-қарсы) екеніне сенді, онда өзара байланыссыз парадигмалар бірін-бірі ығыстыру үшін бәсекелеседі. Тульмин Кунның тезисіндегі релятивистік элементтерді сынап, өзара байланыссыз парадигмалардың салыстыруға негіз бермейтінін, ал Кунның барлық дәлелдемелер немесе ғылыми парадигмаларға ортақ «салалық инвариантты» немесе ортақтылықты елемей, «салалық вариантты» артық бағалау арқылы релятивистердің қатесін жасағанын дәлелдеді. Кунның революциялық моделіне қарсы, Тульмин Дарвиннің биологиялық эволюция моделіне ұқсас тұжырымдамалық өзгерістердің эволюциялық моделін ұсынды. Тульмин тұжырымдамалық өзгерістердің инновация және таңдау процесін қамтитынын мәлімдейді. Инновация тұжырымдамалық өзгерістердің пайда болуын қамтамасыз етеді, ал таңдау – ең дұрыс тұжырымдамалардың сақталуын және жалғасуын қамтамасыз етеді. Инновация, егер белгілі бір саланың мамандары өз алдыңғыларынан өзгеше көзқарасқа ие болса, пайда болады; ал таңдау инновациялық тұжырымдамаларды Тульмин «байқау алаңы» деп санайтын пікірталас пен зерттеу процесіне ұшыратады. Ең дұрыс тұжырымдамалар бәсекелестік алаңында дәстүрлі тұжырымдамаларды алмастыру немесе қайта қарау арқылы сақталады. Абсолютистердің пікірінше, ұғымдар контекстке қарамастан жарамды немесе жарамсыз болады. Релятивистердің көзқарасы бойынша, бір ұғым басқа мәдени контексттегі қарсы ұғымнан жақсы немесе нашар емес. Тульминнің пікірінше, бағалау салыстыру процесіне байланысты, ол бір ұғымның түсіндіру күшін қарсы ұғымдарға қарағанда жақсартатынын немесе жақсартпайтынын анықтайды.
Скептиктердің пантеоны
2011 жылдың сәуірінде Колорадо штатының Денвер қаласында өткен Сыналы зерттеу комитетінің (CSI) атқару кеңесінің мәжілісінде Тульмин CSI-нің Скептиктер пантеонына енгізілуі үшін таңдалды. Скептиктер пантеоны Сыналы зерттеу комитетінің (CSI) қайтыс болған төңкершілдерінің есімдерін сақтау және ғылыми күмәнділік ісіне олардың қосқан үлесін еске алу мақсатымен құрылды.